Jalghan aqparatqa qarsy is-qimyl ortalyghy búghan deyin eskertken bolatyn: Manghystaudaghy qayghyly oqigha belsendi aqparattyq manipulyasiyalardyng nysanyna ainaldy.

Memleket qabyldanyp jatqan barlyq sharalar turaly әleumettik jelilerde jedel әri tolyq aqparat berip otyrghanyna qaramastan, әleumettik jelilerde Manghystaudaghy oqighagha qatysy joq búryn týsirilgen beynematerialdar taratylyp, JY kómegimen әzirlengen kontent jariyalanuda. Sonymen qatar, әskery qyzmetshilerding qaza boluy men olardyng jaqyndarynyng qayghysyn paydalana otyryp, negizsiz boljamdar men alyp-qashpa pikirler taraluda.

Ortalyq sonday-aq ýilestirilgen әreketterding belgileri bayqalatyn, onyng ishinde anonimdi akkaunttar arqyly taralatyn habarlamalardy tirkeudi jalghastyruda.

Ásirese jaqynda ghana qúrylghan anonimdi paraqshalardyng belsendiligi bayqalady. Olar is jýzinde birden qayghyly oqigha taqyrybyn taratugha kirisip, jana talqylau taqyryptaryn qalyptastyryp, qauesetterdi kóbeytip, boljamdardy kópshilikke belgili «faktiler» retinde úsynuda.

Tómende osynday aqparattyq manipulyasiyalargha tәn birneshe mysal keltiriledi.
 
Feyk: «Qaza bolghandardyng naqty sany jasyrylyp otyr»

Shyn mәninde, izdestiru-qútqaru júmystary barysynda resmy derekter naqtylanyp otyrdy. Qorytyndy aqparat jariyalandy: 14 әskery qyzmetshi qaza tapty.
 
Feyk: «Áskery qyzmetshiler tikúshaqtan desanttaldy».

Jariyalanghan tergeu derekterine sәikes, әskery qyzmetshiler katerdi paydalana otyryp tapsyrma oryndaghan. Oqu-jattyghudy úiymdastyru mәn-jaylary, qauipsizdik talaptarynyng saqtaluy jәne jauapty túlghalardyng әreketteri tergeu barysynda anyqtaluda.
 
Feyk: «Tikeley komandir mas kýiinde bolghan»
Búl mәlimdeme әsirese sinizm men adamgershilikke jat sipatymen erekshelenedi. Sóz bolyp otyrghan komandir óz әskery qyzmetshilerimen birge qaza tapty. Onyng alkogolidik masang kýide bolghanyn rastaytyn qanday da bir derek joq.

Feyk: eski viydeo qaza tapqan әskery qyzmetshining denesin tasymaldau retinde taratyluda.

Beynematerialdy taldau barysynda avtomobili beynelengen rolikting qayghyly oqighagha deyin, tamyz aiynda jariyalanghany anyqtaldy. Yaghny búryn týsirilgen beynejazbagha qoghamdyq narazylyq tudyru maqsatynda jana emosionaldyq kontekst berilgen.
 
Feyk: Kaspiy tenizining jaghalauynda qaraly kýnderi týsirilgen әserli qoyylym sipatyndaghy viydeo.

Ashuly jazbalarmen birge taraghan búl rolikti kóptegen qoldanushy Manghystauda týsirilgen beyne dep qabyldaghan. Shyn mәninde, viydeo Tanjer qalasynda (Marokko) týsirilgen. Avtordyng aituynsha, beynematerial kezdeysoq Qazaqstannyng әleumettik jeliler segmentine tarap ketken. Onyng ózi Qazaqstandaghy oqighalardan habardar bolmaghan.
 
Feyk: Memleket «eshqanday tergeu jýrgizip jatqan joq».

Búl da faktilerge sәikes kelmeydi. Izdestiru-qútqaru operasiyasy qaza bolghan songhy әskery qyzmetshining denesi tabylghangha deyin jalghasty. Memleket basshysynyng tapsyrmasy boyynsha Ýkimettik komissiya dereu qúryldy. Qyzmetke salghyrt qarau jәne keme jýrgizu qaghidalaryn búzu faktileri boyynsha qylmystyq ister qozghaldy.

Preziydentting ókimimen Qorghanys ministrligindegi jaghdaydy keshendi tekseru jónindegi jeke komissiya qúryldy. Komissiya jeti kýn merzimde júmysty úiymdastyrugha, әskery bólimderding qarjylyq jәne materialdyq-tehnikalyq qamtamasyz etiluine bagha berui tiyis.

Búl feykterding barlyghyna ortaq bir nәrse bar: múnday talqylaular kóptegen qoldanushyny óz aqparattyq aghynyna tartady.

Manyzdy: kórineu jalghan aqparat taratu – búl «jay ghana pikir» de, ziyansyz internet-núsqa da emes.

QR QK 274-babynda kórineu jalghan aqparat taratqany ýshin qylmystyq jauaptylyq kózdelgen. Múnday aqparat onlayn-platformalardy paydalana otyryp taratylghan jaghdayda, jaza ýsh jylgha deyin bas bostandyghynan aiyrudy, al auyr zardaptargha әkep soqqan jaghdayda bes jylgha deyin bas bostandyghynan aiyrudy kózdeui mýmkin.

Abai.kz

Jalghan aqparatqa qarsy is-qimyl ortalyghy búghan deyin eskertken bolatyn: Manghystaudaghy qayghyly oqigha belsendi aqparattyq manipulyasiyalardyng nysanyna ainaldy.

Memleket qabyldanyp jatqan barlyq sharalar turaly әleumettik jelilerde jedel әri tolyq aqparat berip otyrghanyna qaramastan, әleumettik jelilerde Manghystaudaghy oqighagha qatysy joq búryn týsirilgen beynematerialdar taratylyp, JY kómegimen әzirlengen kontent jariyalanuda. Sonymen qatar, әskery qyzmetshilerding qaza boluy men olardyng jaqyndarynyng qayghysyn paydalana otyryp, negizsiz boljamdar men alyp-qashpa pikirler taraluda.

Ortalyq sonday-aq ýilestirilgen әreketterding belgileri bayqalatyn, onyng ishinde anonimdi akkaunttar arqyly taralatyn habarlamalardy tirkeudi jalghastyruda.

Ásirese jaqynda ghana qúrylghan anonimdi paraqshalardyng belsendiligi bayqalady. Olar is jýzinde birden qayghyly oqigha taqyrybyn taratugha kirisip, jana talqylau taqyryptaryn qalyptastyryp, qauesetterdi kóbeytip, boljamdardy kópshilikke belgili «faktiler» retinde úsynuda.

Tómende osynday aqparattyq manipulyasiyalargha tәn birneshe mysal keltiriledi.   Feyk: «Qaza bolghandardyng naqty sany jasyrylyp otyr»

Shyn mәninde, izdestiru-qútqaru júmystary barysynda resmy derekter naqtylanyp otyrdy. Qorytyndy aqparat jariyalandy: 14 әskery qyzmetshi qaza tapty.   Feyk: «Áskery qyzmetshiler tikúshaqtan desanttaldy».

Jariyalanghan tergeu derekterine sәikes, әskery qyzmetshiler katerdi paydalana otyryp tapsyrma oryndaghan. Oqu-jattyghudy úiymdastyru mәn-jaylary, qauipsizdik talaptarynyng saqtaluy jәne jauapty túlghalardyng әreketteri tergeu barysynda anyqtaluda.   Feyk: «Tikeley komandir mas kýiinde bolghan» Búl mәlimdeme әsirese sinizm men adamgershilikke jat sipatymen erekshelenedi. Sóz bolyp otyrghan komandir óz әskery qyzmetshilerimen birge qaza tapty. Onyng alkogolidik masang kýide bolghanyn rastaytyn qanday da bir derek joq.

Feyk: eski viydeo qaza tapqan әskery qyzmetshining denesin tasymaldau retinde taratyluda.

Beynematerialdy taldau barysynda avtomobili beynelengen rolikting qayghyly oqighagha deyin, tamyz aiynda jariyalanghany anyqtaldy. Yaghny búryn týsirilgen beynejazbagha qoghamdyq narazylyq tudyru maqsatynda jana emosionaldyq kontekst berilgen.   Feyk: Kaspiy tenizining jaghalauynda qaraly kýnderi týsirilgen әserli qoyylym sipatyndaghy viydeo.

Ashuly jazbalarmen birge taraghan búl rolikti kóptegen qoldanushy Manghystauda týsirilgen beyne dep qabyldaghan. Shyn mәninde, viydeo Tanjer qalasynda (Marokko) týsirilgen. Avtordyng aituynsha, beynematerial kezdeysoq Qazaqstannyng әleumettik jeliler segmentine tarap ketken. Onyng ózi Qazaqstandaghy oqighalardan habardar bolmaghan.   Feyk: Memleket «eshqanday tergeu jýrgizip jatqan joq».

Búl da faktilerge sәikes kelmeydi. Izdestiru-qútqaru operasiyasy qaza bolghan songhy әskery qyzmetshining denesi tabylghangha deyin jalghasty. Memleket basshysynyng tapsyrmasy boyynsha Ýkimettik komissiya dereu qúryldy. Qyzmetke salghyrt qarau jәne keme jýrgizu qaghidalaryn búzu faktileri boyynsha qylmystyq ister qozghaldy.

Preziydentting ókimimen Qorghanys ministrligindegi jaghdaydy keshendi tekseru jónindegi jeke komissiya qúryldy. Komissiya jeti kýn merzimde júmysty úiymdastyrugha, әskery bólimderding qarjylyq jәne materialdyq-tehnikalyq qamtamasyz etiluine bagha berui tiyis.

Búl feykterding barlyghyna ortaq bir nәrse bar: múnday talqylaular kóptegen qoldanushyny óz aqparattyq aghynyna tartady.

Manyzdy: kórineu jalghan aqparat taratu – búl «jay ghana pikir» de, ziyansyz internet-núsqa da emes.

QR QK 274-babynda kórineu jalghan aqparat taratqany ýshin qylmystyq jauaptylyq kózdelgen. Múnday aqparat onlayn-platformalardy paydalana otyryp taratylghan jaghdayda, jaza ýsh jylgha deyin bas bostandyghynan aiyrudy, al auyr zardaptargha әkep soqqan jaghdayda bes jylgha deyin bas bostandyghynan aiyrudy kózdeui mýmkin.

Abai.kz