Qazaqstanda ishki kóshi-qon sayasatyna qatysty jana reforma bastalyp jatyr.

Enbek jәne halyqty әleumettik qorghau ministrligi úsynghan jana erejelerge sәikes, 2027 jyldyng 1 qantarynan bastap enbek kýshi artyq ónirlerden maman tapshy oblystargha erikti týrde kóshetin azamattar men olardy júmysqa alatyn júmys berushilerge qomaqty memlekettik subsidiyalar tólenedi.

Búl bastama elimizdegi demografiyalyq jәne ekonomikalyq tensizdikti jongha baghyttalghan manyzdy qadamy bolyp sanalady. Biraq jana baghdarlama naryqqa qalay әser etedi jәne onyng búrynghy baghdarlamalardan aiyrmashylyghy nede?

ÓNIR AUYSTYRGhANDARGhA QANDAY QOLDAU KÓRSETILEDI?

Jana erejeler tek júmys izdeushilerdi emes, biznes ókilderin de yntalandyrugha baghyttalghan keshendi qoldau mehanizmin úsynady:

Kóship barushylargha (segiz aidan bir jylgha deyin):

• Qalada: Túrghyn ýidi jalgha alu men kommunaldyq qyzmetterdi óteu ýshin ay sayyn 20-dan 30 AEK-ke deyin subsidiya.
• Auyldyq jerde: Ay sayyn 15-ten 21 AEK-ke deyin tólem.(Tólem mólsheri otbasy mýshelerining sanyna tikeley baylanysty bolady).

Júmys berushilerge (bizneske beriletin jenildikter):

• Júmysqa ornalastyrghany ýshin: Baghdarlama qatysushysyn keminde 2 jyl merzimge túraqty júmysqa qabyldaghan kompaniyagha 400 AEK kóleminde birjolghy subsidiya beriledi.
• Baspana satyp alugha kómek: Kóship kelgen mamangha baspana satyp alyp bergen nemese salghan júmys berushige shyghynnyng 50%-yna deyin ótemaqy tólenedi (maksimaldy shegi – 1 160 AEK).

KÓShI-QON KARTASY: KIM, QAYDAN JÁNE QAYDA KÓShEDI?

Baghdarlama óz betinshe qonys audarghan kez kelgen adamgha emes, tek arnayy kvotagha ilingen resmy qatysushylargha arnalyp otyr.

• Enbek kýshi artyq (adam resursy kóp) ónirler: Almaty, Jambyl, Manghystau, Týrkistan oblystary jәne Astana, Almaty, Shymkent respublikalyq manyzy bar qalalary.
• Enbek kýshi tapshy (maman qajet) ónirler: Soltýstik, Shyghys, Ortalyq jәne Batys Qazaqstandaghy óndiristik, auyl sharuashylyghy jәne ónerkәsiptik oblystar.

JANA REFORMANYNG TIYIMDILIGI MEN TÁUEKELDERI

Búghan deyin qoldanysta bolghan «Serpin» nemese «Enbek» baghdarlamalary ayasyndaghy óniraralyq kóshi-qon sayasaty birqatar syngha úshyraghan bolatyn. Búrynghy tetikterde kóship barghan azamattardyng jana jerge túraqtap qalu kórsetkishi tómen bolyp, baspana men júmys sapasyna qatysty týitkilder jii tuyndaytyn.

Jana tәsilding basty artyqshylyqtary:

1.Búryn basty jýkteme memlekettik organdarda bolsa, endi júmys berushilerge (400 AEK jәne 1 160 AEK subsidiya arqyly) tikeley qarjylay yntalandyru beriledi. Búl mamannyng jay ghana kóship barmay, naqty júmys orny men sapaly baspanamen qamtamasyz etiluine kepildik beredi.

2.Astana, Almaty jәne Shymkent siyaqty megapolisterde infraqúrylym, mektep, balabaqsha men medisina salasyna týsetin salmaq shekten tys artyp ketken. Baghdarlama enbek resurstaryn syrtqa baghyttau arqyly urbanizasiya qarqynyn retteuge mýmkindik beredi.

3.Kadr tapshylyghyn joi arqyly óndiris oryndary men auyl sharuashylyghy klasterlerining tolyq quatta júmys isteuine jol ashylady.

Yqtimal tәuekelder men mejeler:

• Tek baspana men jalaqy emes, kóship baratyn ónirlerdegi mektep, auruhana, jol jәne әleumettik jaghdaydyng sapasy joghary boluy tiyis. Áytpese, subsidiya merzimi ayaqtalghan song halyqtyng keri kóshu qaupi saqtalady.
• 1 160 AEK siyaqty iri ótemaqylar beriletindikten, sybaylas jemqorlyq pen sóz baylasu (jalghan júmysqa ornalastyru) qauipterining aldyn alatyn sifrlyq baqylau jýiesi qajet.

Sóz týiini: 2027 jyldan bastalatyn jana erejeler – Qazaqstannyng enbek naryghyn transformasiyalaudaghy manyzdy qadam. Baghdarlamanyng basty janalyghy – «memleket – júmysshy – júmys berushi» ýshtigi arasyndaghy tyghyz әriptestikke negizdelgeninde. Eger búl mehanizm ashyq әri tiyimdi jýzege asyrylsa, ol eldegi demografiyalyq disbalansty tenestirip qana qoymay, ónirlik ekonomikalardyng damuyna sony serpin beredi.

Ábil-Serik Áliakbar

Abai.kz