قازاقستاندا ىشكى كوشى-قون ساياساتىنا قاتىستى جاڭا رەفورما باستالىپ جاتىر.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ۇسىنعان جاڭا ەرەجەلەرگە سايكەس، 2027 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭبەك كۇشى ارتىق وڭىرلەردەن مامان تاپشى وبلىستارعا ەرىكتى تۇردە كوشەتىن ازاماتتار مەن ولاردى جۇمىسقا الاتىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە قوماقتى مەملەكەتتىك سۋبسيديالار تولەنەدى.

بۇل باستاما ەلىمىزدەگى دەموگرافيالىق جانە ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتى جويۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادامى بولىپ سانالادى. بىراق جاڭا باعدارلاما نارىققا قالاي اسەر ەتەدى جانە ونىڭ بۇرىنعى باعدارلامالاردان ايىرماشىلىعى نەدە؟

ءوڭىر اۋىستىرعاندارعا قانداي قولداۋ كورسەتىلەدى؟

جاڭا ەرەجەلەر تەك جۇمىس ىزدەۋشىلەردى ەمەس، بيزنەس وكىلدەرىن دە ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان كەشەندى قولداۋ مەحانيزمىن ۇسىنادى:

كوشىپ بارۋشىلارعا (سەگىز ايدان ءبىر جىلعا دەيىن):

• قالادا: تۇرعىن ءۇيدى جالعا الۋ مەن كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى وتەۋ ءۇشىن اي سايىن 20-دان 30 اەك-كە دەيىن سۋبسيديا.
• اۋىلدىق جەردە: اي سايىن 15-تەن 21 اەك-كە دەيىن تولەم.(تولەم مولشەرى وتباسى مۇشەلەرىنىڭ سانىنا تىكەلەي بايلانىستى بولادى).

جۇمىس بەرۋشىلەرگە (بيزنەسكە بەرىلەتىن جەڭىلدىكتەر):

• جۇمىسقا ورنالاستىرعانى ءۇشىن: باعدارلاما قاتىسۋشىسىن كەمىندە 2 جىل مەرزىمگە تۇراقتى جۇمىسقا قابىلداعان كومپانياعا 400 اەك كولەمىندە بىرجولعى سۋبسيديا بەرىلەدى.
• باسپانا ساتىپ الۋعا كومەك: كوشىپ كەلگەن مامانعا باسپانا ساتىپ الىپ بەرگەن نەمەسە سالعان جۇمىس بەرۋشىگە شىعىننىڭ 50%-ىنا دەيىن وتەماقى تولەنەدى (ماكسيمالدى شەگى – 1 160 اەك).

كوشى-قون كارتاسى: كىم، قايدان جانە قايدا كوشەدى؟

باعدارلاما ءوز بەتىنشە قونىس اۋدارعان كەز كەلگەن ادامعا ەمەس، تەك ارنايى كۆوتاعا ىلىنگەن رەسمي قاتىسۋشىلارعا ارنالىپ وتىر.

• ەڭبەك كۇشى ارتىق (ادام رەسۋرسى كوپ) وڭىرلەر: الماتى، جامبىل، ماڭعىستاۋ، تۇركىستان وبلىستارى جانە استانا، الماتى، شىمكەنت رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارى.
• ەڭبەك كۇشى تاپشى (مامان قاجەت) وڭىرلەر: سولتۇستىك، شىعىس، ورتالىق جانە باتىس قازاقستانداعى وندىرىستىك، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ونەركاسىپتىك وبلىستار.

جاڭا رەفورمانىڭ تيىمدىلىگى مەن تاۋەكەلدەرى

بۇعان دەيىن قولدانىستا بولعان «سەرپىن» نەمەسە «ەڭبەك» باعدارلامالارى اياسىنداعى وڭىرارالىق كوشى-قون ساياساتى بىرقاتار سىنعا ۇشىراعان بولاتىن. بۇرىنعى تەتىكتەردە كوشىپ بارعان ازاماتتاردىڭ جاڭا جەرگە تۇراقتاپ قالۋ كورسەتكىشى تومەن بولىپ، باسپانا مەن جۇمىس ساپاسىنا قاتىستى تۇيتكىلدەر ءجيى تۋىندايتىن.

جاڭا ءتاسىلدىڭ باستى ارتىقشىلىقتارى:

1.بۇرىن باستى جۇكتەمە مەملەكەتتىك ورگانداردا بولسا، ەندى جۇمىس بەرۋشىلەرگە (400 اەك جانە 1 160 اەك سۋبسيديا ارقىلى) تىكەلەي قارجىلاي ىنتالاندىرۋ بەرىلەدى. بۇل ماماننىڭ جاي عانا كوشىپ بارماي، ناقتى جۇمىس ورنى مەن ساپالى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە كەپىلدىك بەرەدى.

2.استانا، الماتى جانە شىمكەنت سياقتى مەگاپوليستەردە ينفراقۇرىلىم، مەكتەپ، بالاباقشا مەن مەديتسينا سالاسىنا تۇسەتىن سالماق شەكتەن تىس ارتىپ كەتكەن. باعدارلاما ەڭبەك رەسۋرستارىن سىرتقا باعىتتاۋ ارقىلى ۋربانيزاتسيا قارقىنىن رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

3.كادر تاپشىلىعىن جويۋ ارقىلى ءوندىرىس ورىندارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى كلاستەرلەرىنىڭ تولىق قۋاتتا جۇمىس ىستەۋىنە جول اشىلادى.

ىقتيمال تاۋەكەلدەر مەن مەجەلەر:

• تەك باسپانا مەن جالاقى ەمەس، كوشىپ باراتىن وڭىرلەردەگى مەكتەپ، اۋرۋحانا، جول جانە الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ ساپاسى جوعارى بولۋى ءتيىس. ايتپەسە، سۋبسيديا مەرزىمى اياقتالعان سوڭ حالىقتىڭ كەرى كوشۋ قاۋپى ساقتالادى.
• 1 160 اەك سياقتى ءىرى وتەماقىلار بەرىلەتىندىكتەن، سىبايلاس جەمقورلىق پەن ءسوز بايلاسۋ (جالعان جۇمىسقا ورنالاستىرۋ) قاۋىپتەرىنىڭ الدىن الاتىن تسيفرلىق باقىلاۋ جۇيەسى قاجەت.

ءسوز ءتۇيىنى: 2027 جىلدان باستالاتىن جاڭا ەرەجەلەر – قازاقستاننىڭ ەڭبەك نارىعىن ترانسفورماتسيالاۋداعى ماڭىزدى قادام. باعدارلامانىڭ باستى جاڭالىعى – «مەملەكەت – جۇمىسشى – جۇمىس بەرۋشى» ۇشتىگى اراسىنداعى تىعىز ارىپتەستىككە نەگىزدەلگەنىندە. ەگەر بۇل مەحانيزم اشىق ءارى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلسا، ول ەلدەگى دەموگرافيالىق ديسبالانستى تەڭەستىرىپ قانا قويماي، وڭىرلىك ەكونوميكالاردىڭ دامۋىنا سونى سەرپىن بەرەدى.

ءابىل-سەرىك الىاكبار

Abai.kz