Seysenbi, 17 Qarasha 2026
Janalyqtar 111 0 pikir 17 Qarasha, 2026 saghat 13:43

Qazaqstanda obyrgha qarsy DNK-test әzirlenude

Suret: forbes.kz saytynan alyndy.

Álemdik medisina býginde barlyq nauqasqa birdey qoldanylatyn ortaq emdeu tәsilderinen bas tartyp, adamnyng jeke jasushalary men genetikalyq kodyna negizdelgen derbes (targetti) medisinagha bet búru jasady.

Osy jahandyq kóshten Qazaqstan da qalys qalmay, otandyq ghylym men klinikalyq tәjiriybede ýlken betbúrys jasap jatyr.

Densaulyq saqtau ministrligining mәlimetinshe, Últtyq ghylymy medisinalyq ortalyqtyng (ÚGhMO) mamandary plasenta men kindik qanynyng dingekti jasushalarynan jana otandyq dәri-dәrmek әzirlep, sonymen qatar qaterli isikti erte әri dәl anyqtaytyn DNK-diagnostikany engizuge kiristi.

Jasushalyq terapiya jәne 2025–2027 jyldargha arnalghan jospar

2025–2027 jyldargha josparlanghan búl auqymdy ghylymy joba ayasynda ghalymdar dingekti jasushalardyng aghzadaghy qabynudy qalay basatynyn jәne tinderdi zaqymdanudan qalay qorghaytynyn tereng zerttelu ýstinde. Eng manyzdy janalyqtardyng biri – mamandar preparatty emdik qasiyetin joghaltpay úzaq uaqyt saqtaugha mýmkindik beretin liofilizasiya (múzdatyp keptiru) tehnologiyasyn da qatar jasap jatyr.

Bolashaqta búl otandyq jasushalyq preparat tómendegidey:

  • Qant diabeti;
  • Insulittan keyingi auyr zardaptar;
  • Jýrek jetkiliksizdigi men autoimmundy aurular;
  • Bedeulik jәne júlyn jaraqattary siyaqty kýrdeli dertterdi emdeude qoldanylmaq.

Obyrgha qarsy DNK-diagnostika: Ár nauqasqa – jeke em

Ortalyqta jasushalyq tehnologiyalarmen qatar, onkologiyalyq aurulardy DNK dengeyinde diagnostikalau baghyty da qarqyndy damyp keledi. Ghalymdar myngha juyq gendi bir mezette tekseretin arnayy mikrochipter men jana buyndy sekvenirleu (NGS) әdisin qoldanuda. Búl tehnologiya obyr kezindegi genetikalyq aqaulardy dәl tauyp, әrbir nauqasqa jeke, eng tiyimdi emdeu hattamasyn tandaugha jol ashady.

Búdan bólek, otandyq dәrigerler halyqaralyq baghdarlamalar ayasynda semizdik pen Kron auruyna qarsy jana preparattardy synaqtan ótkizip jatyr. Osy orayda bir aita ketetin jayt, búghan deyin Qazaq onkologiya jәne radiologiya ghylymiy-zertteu institutynda sýt bezi men analyq bez obyryna shaldyqqan nauqastargha arnalghan tegin genetikalyq zertteu (NGS) jobasy iske qosylghan edi.

Búl janalyq el medisinasyna ne beredi?

Dingekti jasushalar negizindegi preparattar әlemdik naryqta óte qymbat túrady. Otandyq ghalymdardyng óz ónimin jasap shygharuy – qazaqstandyq nauqastar ýshin ozyq emning qoljetimdiligin arttyryp, sheteldik klinikalargha ketetin qarjyny elde qaldyrady.

Jasushalyq preparattardy saqtau men tasymaldau – әlemdik medisinadaghy eng kýrdeli mәsele desek esh artyq aitpaymyz. Otandyq ghalymdardyng preparatty úzaq saqtau tehnologiyasyn (liofilizasiya) iygerui búl dәrilerdi elimizding eng shalghay aimaqtaryna deyin jetkizuge mýmkindik beredi.

NGS jәne mikrochipter arqyly DNK-diagnostika jýrgizu – «soqyr emdeuden» bas tartyp, aurudyng týpki sebebine dәl soqqy beru degen sóz. Búl onkologiyalyq nauqastardyng ómir sýru úzaqtyghy men sapasyn aitarlyqtay jaqsartady.

Qoryta aitqanda, Qazaqstan ghalymdarynyng búl bastamalary – otandyq densaulyq saqtau salasynyng jay ghana tútynushy emes, әlemdik dengeydegi ghylymi-innovasiyalyq ónim óndirushi dengeyine kóterilip kele jatqanynyng aiqyn dәleli bolyp tabylmaq.

Abai.kz

0 pikir