Сейсенбі, 17 Қараша 2026
Жаңалықтар 108 0 пікір 17 Қараша, 2026 сағат 13:43

Қазақстанда обырға қарсы ДНК-тест әзірленуде

Сурет: forbes.kz сайтынан алынды.

Әлемдік медицина бүгінде барлық науқасқа бірдей қолданылатын ортақ емдеу тәсілдерінен бас тартып, адамның жеке жасушалары мен генетикалық кодына негізделген дербес (таргетті) медицинаға бет бұру жасады.

Осы жаһандық көштен Қазақстан да қалыс қалмай, отандық ғылым мен клиникалық тәжірибеде үлкен бетбұрыс жасап жатыр.

Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, Ұлттық ғылыми медициналық орталықтың (ҰҒМО) мамандары плацента мен кіндік қанының діңгекті жасушаларынан жаңа отандық дәрі-дәрмек әзірлеп, сонымен қатар қатерлі ісікті ерте әрі дәл анықтайтын ДНК-диагностиканы енгізуге кірісті.

Жасушалық терапия және 2025–2027 жылдарға арналған жоспар

2025–2027 жылдарға жоспарланған бұл ауқымды ғылыми жоба аясында ғалымдар діңгекті жасушалардың ағзадағы қабынуды қалай басатынын және тіндерді зақымданудан қалай қорғайтынын терең зерттелу үстінде. Ең маңызды жаңалықтардың бірі – мамандар препаратты емдік қасиетін жоғалтпай ұзақ уақыт сақтауға мүмкіндік беретін лиофилизация (мұздатып кептіру) технологиясын да қатар жасап жатыр.

Болашақта бұл отандық жасушалық препарат төмендегідей:

  • Қант диабеті;
  • Инсульттан кейінгі ауыр зардаптар;
  • Жүрек жеткіліксіздігі мен аутоиммунды аурулар;
  • Бедеулік және жұлын жарақаттары сияқты күрделі дерттерді емдеуде қолданылмақ.

Обырға қарсы ДНК-диагностика: Әр науқасқа – жеке ем

Орталықта жасушалық технологиялармен қатар, онкологиялық ауруларды ДНК деңгейінде диагностикалау бағыты да қарқынды дамып келеді. Ғалымдар мыңға жуық генді бір мезетте тексеретін арнайы микрочиптер мен жаңа буынды секвенирлеу (NGS) әдісін қолдануда. Бұл технология обыр кезіндегі генетикалық ақауларды дәл тауып, әрбір науқасқа жеке, ең тиімді емдеу хаттамасын таңдауға жол ашады.

Бұдан бөлек, отандық дәрігерлер халықаралық бағдарламалар аясында семіздік пен Крон ауруына қарсы жаңа препараттарды сынақтан өткізіп жатыр. Осы орайда бір айта кететін жайт, бұған дейін Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтында сүт безі мен аналық без обырына шалдыққан науқастарға арналған тегін генетикалық зерттеу (NGS) жобасы іске қосылған еді.

Бұл жаңалық ел медицинасына не береді?

Діңгекті жасушалар негізіндегі препараттар әлемдік нарықта өте қымбат тұрады. Отандық ғалымдардың өз өнімін жасап шығаруы – қазақстандық науқастар үшін озық емнің қолжетімділігін арттырып, шетелдік клиникаларға кететін қаржыны елде қалдырады.

Жасушалық препараттарды сақтау мен тасымалдау – әлемдік медицинадағы ең күрделі мәселе десек еш артық айтпаймыз. Отандық ғалымдардың препаратты ұзақ сақтау технологиясын (лиофилизация) игеруі бұл дәрілерді еліміздің ең шалғай аймақтарына дейін жеткізуге мүмкіндік береді.

NGS және микрочиптер арқылы ДНК-диагностика жүргізу – «соқыр емдеуден» бас тартып, аурудың түпкі себебіне дәл соққы беру деген сөз. Бұл онкологиялық науқастардың өмір сүру ұзақтығы мен сапасын айтарлықтай жақсартады.

Қорыта айтқанда, Қазақстан ғалымдарының бұл бастамалары – отандық денсаулық сақтау саласының жай ғана тұтынушы емес, әлемдік деңгейдегі ғылыми-инновациялық өнім өндіруші деңгейіне көтеріліп келе жатқанының айқын дәлелі болып табылмақ.

Abai.kz

0 пікір