Таяу Шығыстағы тұрақсыздық тағы да күшейе түсті. Израиль мен Ливан арасындағы уақытша бітім толық орнықпай жатып, шекарада қайтадан қарулы қақтығыстар тіркелді. Израиль армиясы Ливанның оңтүстігінде Hezbollah тобының үш мүшесін жойғанын хабарлады. Ресми мәліметке сәйкес, олар Израильдің ұшқышсыз аппаратына зениттік зымыран атқан. Сонымен бірге Израиль әскері іске қосылуға дайын тұрған екі зымыран қондырғысын да талқандағанын мәлімдеді.

Бұл оқиға бірнеше сағат бұрын ғана Ливан жағынан Израильдің солтүстігіне бағытталған зымыран шабуылы тіркелгеннен кейін болды. Израиль әуе қорғанысы ракеталарды тосып үлгерген. Шабуыл үшін жауапкершілікті Hezbollah өз мойнына алған.

Трамптың араласуы нені білдіреді?

АҚШ президенті Дональд Трамп Израиль мен Ливан арасындағы бітім режимі тағы үш аптаға ұзартылатынын мәлімдеді. Бұл мәлімдеме Израиль және Ливан өкілдерінің Ақ үйдегі кездесуі аясында жасалды.

Вашингтонның бұл қадамы бірнеше маңызды мақсатты көздейді:

Біріншіден, АҚШ аймақтағы соғыстың кеңеюіне жол бермеуге тырысады. Израиль мен Хезболла арасындағы толыққанды соғыс Иран факторын да іске қосуы мүмкін.

Екіншіден, Трамп әкімшілігі өзін жаһандық бітімгер ретінде көрсеткісі келеді. Украина, Газа, Қызыл теңіздегі дағдарыстар жағдайында Таяу Шығыстағы уақытша тыныштықтың өзі АҚШ үшін дипломатиялық жетістік саналады.

Үшіншіден, Израильдің қауіпсіздігі Вашингтон үшін стратегиялық мәселе болып қала береді.

Ливанның талаптары

Ливан тарапы келіссөздердің толық басталуы үшін екі алдын ала шарт қойған:

Бітім мерзімін 20–40 күнге дейін ұзарту;

Израиль армиясының Ливанның оңтүстігіндегі елді мекендерде ғимараттар мен инфрақұрылымды қиратуын тоқтату.

Бұл талаптар Бейруттың уақыт ұтып, ішкі тұрақтылықты сақтауға тырысып отырғанын көрсетеді. Себебі Ливанның экономикалық жағдайы ауыр, ал жаңа соғыс елді толық күйреуге әкелуі мүмкін.

Израиль неге қатаң жауап беріп отыр?

Israel үшін солтүстік шекарадағы қауіпсіздік – басты мәселе. Hezbollah соңғы жылдары мыңдаған ракета қорын жинақтап, Израильге ең ірі тікелей қатердің біріне айналды. Сондықтан Израиль кез келген шабуылға дереу соққы беріп, алдын алу тактикасын қолдануда.

Аймақта не болуы мүмкін?

Қазіргі жағдай үш сценарийге әкелуі ықтимал:

1. Уақытша тыныштық. АҚШ арағайындығымен бітім тағы бірнеше апта сақталуы мүмкін.

2. Шектеулі соғыс. Шекара маңындағы зымыран алмасулар жалғасып, бірақ кең ауқымды соғысқа ұласпайды.

3. Үлкен аймақтық қақтығыс. Егер жағдай бақылаудан шықса, Иран мен басқа күштер араласуы мүмкін.

Қорытынды: Израиль мен Ливан арасындағы қазіргі шиеленіс – тек екі елдің мәселесі емес. Бұл Таяу Шығыстағы күштер тепе-теңдігіне әсер ететін үлкен геосаяси түйін. Donald Trump жариялаған үш апталық бітім уақытша тыныштық әкелуі мүмкін, бірақ түпкі саяси шешім болмаса, шекарадағы атыс кез келген сәтте қайта тұтануы ықтимал.

Abai.kz