قازاق حالقىنىڭ تاڭىرلىك سەنىمى، تاڭىرلىك كوزقاراسى تاريحپەن بىرگە جويىلىپ كەتكەن جوق.

ول  قازاق حالقىنىڭ تاريحي جادىندا ساقتالىپ قالدى.

ونى وسى ۋاقىتقا جەتكىزگەن - قازاقتىڭ كونەدەن كەلە جاتقان سالت-داستۇرلەرى، ىرىمدارى مەن تيىمدارى، اڭىز-ءاپسانالارى، جىرلارى، ماقال-ماتەلدەرى...

بۇگىندە، قازاق ءداستۇرىن «ءدىني تۇرعىدا بىرەگەيلەندىرۋ» ماقساتىمەن، ءبىزدىڭ ءدىن وكىلدەرى تاراپىنان سالتتار مەن داستۇرلەردىڭ شىعۋ تاريحىن دىنگە، نەمەسە، ءدىننىڭ باستاۋىندا تۇرعان پايعامبارلاردىڭ، ولاردىڭ ساحابالارىنىڭ ءومىرىن مىسالعا الىپ، سودان تارقاتۋعا كۇش سالىپ جاتىر...

ال، كەيبىر، دىمەن ۇيلەسپەيتىن ۇلتتىق داستۇرلەر مەن قۇندىلىقتاردى - اشىقتان اشىق قارالاپ، ونى قازاققا جات ەتىپ كورسەتۋگە تىرىسۋدا.

وسى جاعدايدا، بۇل ماسەلەنى تەك تەرەڭ فيلوسوفيالىق ءاناليزدى، تەرەڭ تالداۋدى العا سالىپ قانا - اقيقاتقا قول جەتكىزۋگە بولادى.

ەسكەرۋ كەرەك، فيلوسوفيا قانداي دا ءدىندى تەرىسكە شىعارمايدى.

ول ونىڭ تاريحي ورنىن انىقتاي وتىرىپ، ءدىننىڭ وركەنيەتتىك، بولماسا، كەرى كەتۋشىلىك فۋنكتسيالارىن اجىراتادى.

ءدىندى تاريحي تۇرعىدا ساراپتاي وتىرىپ، ءدىندى «قوعام ساناسى فورماتىندا» قاراستىرادى.

سوندا، فيلوسوفيانىڭ كومەگىمەن كەز كەلگەن ءدىن ءوزىن

«تەك ءبىز عانا قۇدايدان تۇسكەن ەدىك» دەگەن استامشىل ويدان ارىلىپ، ءوزىنىڭ بەلگىلى ءبىر تاريحي كەزەڭدەگى قوعامدىق سانا دامۋىنىڭ جەمىسى ەكەنىن مويىندايدى.

ءسويتىپ، ءبىر ءدىن ەرتە، ءبىر ءدىن كەش پايدا بولعانىنىڭ سەبەبى تۋرالى وزدەرى دە پالساپالىق بىلىمگە قول جەتكىزەدى.

ال، فيلوسوفياداعى سۋبستانتسيا رەتىندە بەرىلگەن قۇداي ۇعىمى، ءسويتىپ، بارلىق دىنگە، جالپى ادامزاتقا ورتاق ۇعىمعا اينالادى.

بۇل - بۇگىنگى ءدىني تولەرانتىلىقتىڭ قاينار باستاۋى بولىپ شىعادى.

ءتاڭىر، اۆەستا، يسۋس،  اللا، بۋددا جانە ت.ت. قۇدايلار - ءتۇپ-تامىرى ءبىر، سۋبستانتسيالىق ماعىنادا بولىپ قابىلدانا باستايدى.

اقىل يەسى - ادامزات  الەمدەگى جەكە-دارا قۇبىلىس!

ەندەشە، جەكە-دارا ادامزاتتىڭ ءبىر عانا جاراتۋشىسى بار، بولۋى ءتيىس.

ول - اتتارى بولەك بولسا دا، زاتى ءبىر قۇداي!

وسىنى ۇعاتىن كەز كەلدى...

ءابدىراشيت باكىرۇلى، فيلوسوف

Abai.kz