«ونىڭ اتى – قارعىس اتقىر اشتىق!» – دەپ، عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ كۇڭىرەنىپ وتىرىپ عافۋ قايىربەكوۆكە ايتىپ بەرگەن اڭگىمەسىن قاعازعا ءتۇسىرىپ، كىتابىنا ەنگىزگەن العاشقى قالامگەر وسى كىسى – باكەڭ. ۆالەري ميحايلوۆ. باكەڭنىڭ «حرونيكا ۆەليكوگو دجۋتا» اتتى كىتابىن اقىن عۇسىمان جاندىباەۆ وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن قازاق تىلىندە سويلەتكەن-ءدى.

«حرونيكا ۆەليكوگو دجۋتا». بۇل – عاجاپ كىتاپ. قازاققا دوس كىتاپ. قازاق حالقىنىڭ قاساقانا قولدان جاسالعان الاپات اشتىقتان جارتىلاي قىرىلىپ قالعانىنا قايعىرىپ، شىن جىلاعان كىتاپ.

«قارعىس اتقىر اشتىق» دەپ اياقتالاتىن اڭگىمەسىندە (جازا الماي، اۋىزشا ايتقان عوي) عابيت مۇسىرەپوۆ ايگىلى «بەسەۋدىڭ حاتىنان» كەيىن قوستاناي وبلىسىنا بارادى. گولوششەكين دەيتىن سۇمىراي قىستىڭ كوزى قىراۋدا اپپاق قار باسىپ، اياز بۋعان قوستاناي ولكەسىنە عابەڭدى ادەيى جىبەرسە كەرەك. سونداعى ونىڭ ارام ويى – كرەملگە ارىز ايداعان جازۋشى: «بارسىن، دالا كەزسىن، اشتان ولگەن باۋىرلارىن كوزىمەن كورسىن دە يت-قۇسقا جەم بولسىن» دەگەنى شىعار. الايدا اللا جار بولىپ، مۇسىرەپوۆ ءىسساپاردان امان-ەسەن ورالادى. سول ساپارىندا قالامگەر قار جامىلعان دالادا اق شاعالاداي بوپ تىزىلگەن اق بوز ۇيلەردى كورەدى – ىشىندە ءتىرى جان جوق. تەگىس اشتان ولگەن. تەك ءبىر ۇيدەن... تاۋ بولىپ ۇيىلگەن كورپە-جاستىقتاردىڭ اراسىنان شاشى كىندىگىن جاپقان، كوزى ويىلىپ قالعان، قىزىل يەگىنە دەيىن قان قاتقان، تىرناقتارى سوياۋداي بوپ وسكەن سۇمدىق ماقۇلحاتتى كەزدەستىرەدى. ماقۇلحات ىشىنەن تۇنشىققانداي الدە بۋلىققانداي قورقىنىشتى دىبىس شىعارادى. ادامدارعا شەڭگەلىن جازا ۇمتىلادى. عابەڭ بار، قاسىنداعى كىسىلەر بار ماقۇلحاتتان قاشىپ قۇتىلادى. كەيىن سونداعى وقيعانى ەسىنە العاندا عابيت: «ول ماقۇلحات ەمەس، ول – اشتىقتان ازعان ادامنىڭ بالاسى. ول – اشتىق، ونىڭ اتى – قارعىس اتقىر اشتىق!» – دەپ كۇڭىرەنەدى ەكەن.

ۆالەري ميحايلوۆ جوعارىدا اتالعان كىتابىندا، مىنە، وسى سۇمدىقتى جازدى. سوۆەت وداعىنىڭ تۋى جىعىلماي تۇرعان، قىزىل وكىمەتتىڭ تۇعىرىنان تايماي تۇرعان كەزىندە... 1980 جىلداردىڭ سوڭىن الا.

كىتاپتا بولشەۆيكتەر مەن كوممۋنيستتەردىڭ قىرعىنى. ورىستىڭ سوڭعى پاتشاسىن قاتىن-بالاسىمەن قوسا اتىپ تاستاپ، سۇيەكتەرىن ساندىققا سالىپ سۇيرەتىپ جۇرگەن گولوششەكين، قۋ جاقتىڭ قازاق حالقىن قان قاقساتقان قاسكۇنەم ىستەرى ناقتى دەرەكتەرمەن باياندالادى. «رەسەيدى جولدان تايدىرعان – كوممۋنيستتەر» – دەيدى باكەڭ.

باكەڭنىڭ وسى كىتابىنا ەرتەرەكتە مەملەكەتتىك سىيلىقتى بەرىپ جىبەرسەك تە بولاتىن ەدى... دەگەنمەن، «ەشتەن كەش جاقسى» – كەشە اقساقال مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ءى دارەجەلى «بارىس» وردەنىمەن ماراپاتتالدى دەپ ەستىدىك. وردەندى قالامگەرگە الماتى قالاسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدى تابىستاپتى. قۋانىشتىمىز، باكەڭنىڭ ماراپاتى قۇتتى بولسىن!

داۋرەن قۋات

Abai.kz