قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى وسك توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆتىڭ باسشىلىعىمەن ۆينسەنت پيكەت باستاعان ەقىۇ دياقب قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى ميسسياسىنىڭ مۇشەلەرىمەن قورىتىندى كەزدەسۋ وتكىزدى.

«ءبىزدىڭ شاقىرۋىمىزدى قابىل الىپ، قىسقا مەرزىمدى، سونداي-اق ۇزاق مەرزىمدى بايقاۋشىلاردى جىبەرگەندەرىڭىز ءۇشىن العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا مەنىڭ جانە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ ولارمەن پىكىر الماسۋعا مۇمكىندىگىمىز بولدى. قر وسك نەگىزگى مىندەتى - داۋىس بەرۋ كۇنىن ۇيىمداستىرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ. سايلاۋ كوميسسيالارىنا قويىلعان باستى تالاپ داۋىس بەرۋ راسىمدەرىنىڭ بارىنشا اشىقتىعى مەن وبەكتيۆتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ بولدى. سىزدەردىڭ ميسسيالارىڭىزدىڭ، سونداي-اق بارلىق باسقا حالىقارالىق ميسسيالاردىڭ جانە باسقا ەلدەردىڭ ورتالىق سايلاۋ ورگاندارىنداعى ارىپتەستەرىمىزدىڭ سايلاۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋعا بەرگەن وڭ باعاسىنا قاناعاتتانامىز»، - دەپ اتاپ ءوتتى نۇرلان ءابدىروۆ.

ميسسيانىڭ ارالىق ەسەبى جانە سايلاۋدىڭ الدىن الا ناتيجەلەرى مەن قورىتىندىلارى تۋرالى مالىمدەمەسىن تالقىلاۋ بارىسىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى بىرقاتار ماسەلەلەرگە نازار اۋداردى. اتاپ ايتقاندا، وسك باسشىسى قۇرىلتايدىڭ جاڭا ساياسي ينستيتۋت ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، وسىعان بايلانىستى وتكەن سايلاۋ ميسسيانىڭ قۇجاتتارىندا كورسەتىلگەندەي، «مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزىلگەن پارلامەنتتىك سايلاۋ» بولىپ تابىلمايتىندىعىن جانە ونى بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن بۇرىن وتكىزىلدى دەپ ەسەپتەۋگە بولمايتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار، قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋدى وتكىزۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعان كۇنى داۋىس بەرۋ كۇنىنە ءبىر جىلعا جۋىق ۋاقىت قالعاندا باستالعان اشىق كونستيتۋتسيالىق پروتسەستىڭ سوڭعى قۇقىقتىق كەزەڭى بولعانى اتاپ ءوتىلدى. ول مەملەكەت باسشىسى العاش رەت ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋ تۋرالى باستامانى 2025 جىلعى 8 قىركۇيەكتە قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ۇسىنعانىن ەسكە سالدى. وسى ساتتەن باستاپ اتالعان باستامانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلدى.

وسك توراعاسى سايلاۋ پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردى وقىتۋ بويىنشا جۇرگىزىلگەن اۋقىمدى جۇمىستار تۋرالى دا ايتىپ بەردى. اتاپ ايتقاندا، 71 270 سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسىن قامتىعان 7 567 سەمينار وتكىزىلدى. سونداي-اق ساياسي پارتيالاردىڭ، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىنە ارنالعان ارنايى وقىتۋ سەمينارلارى ۇيىمداستىرىلدى. بارلىعى 23 323 ادام قاتىسقان 1 131 ءىس-شارا وتكىزىلدى.

كەزدەسۋ بارىسىندا ءداستۇرلى جانە زاماناۋي كوممۋنيكاتسيا ارنالارىن بىرىكتىرگەن اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ ناۋقانىنا دا نازار اۋدارىلدى. نۇرلان ءابدىروۆ دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ، مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن ۋچاسكەلەردىڭ قولجەتىمدىلىگى جانە بايقاۋشىلاردىڭ جۇمىسىنا قاجەتتى جاعداي جاساۋ ماسەلەلەرىنە دە توقتالدى.

«ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءۇشىن بايقاۋ ينستيتۋتى - جاي عانا فورمالدىلىق ەمەس، اشىق ءارى ترانسپارەنتتى سايلاۋ پروتسەسىنىڭ اسا ماڭىزدى ەلەمەنتى. اككرەديتتەۋگە بەرىلگەن بارلىق ءوتىنىش قاناعاتتاندىرىلدى. سايلاۋ ناۋقانىنىڭ بۇكىل كەزەڭىندە قوعامدىق بىرلەستىكتى نەمەسە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدى اككرەديتتەۋدەن باس تارتۋ، سونداي-اق بۇرىن بەرىلگەن اككرەديتتەۋ تۋرالى كۋالىكتەردى قايتارىپ الۋ جاعدايلارى بولعان جوق. داۋىس بەرۋ كۇنى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە زاڭنامادا بەلگىلەنگەن بارلىق سايلاۋ راسىمدەرى ساقتالدى. بايقاۋشىلار تاراپىنان ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ راسىمدىك بۇزۋشىلىقتارى تۋرالى بىردە-ءبىر اكت جاسالماعان. بايقاۋشىلار مەن جۋرناليستەردەن دە رەسمي شاعىمدار مەن وتىنىشتەر كەلىپ تۇسپەدى. داۋىس بەرۋ كۇنى سايلاۋ راسىمدەرىنىڭ ساقتالۋىنا 51 مىڭنان استام ۇلتتىق بايقاۋشى، پارتيالىق تىزىمدەرىن ۇسىنعان ساياسي پارتيالاردىڭ 7 003 سەنىم بىلدىرگەن وكىلى بايقاۋ جۇرگىزدى. سونداي-اق بايقاۋعا 42 شەت مەملەكەتتەن جانە 13 حالىقارالىق ۇيىمنان 777 حالىقارالىق بايقاۋشى قاتىستى»، - دەپ اتاپ ءوتتى نۇرلان ءابدىروۆ.

ءوز كەزەگىندە ۆينسەنت پيكەت بايقاۋشىلاردىڭ جۇمىسىنا جاعداي جاساعانى، سونداي-اق اشىقتىق پەن ورتالىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيدە بايقاۋشىلارعا ءتيىستى اقپاراتتى ۇسىنۋعا ۇنەمى دايىن بولعانى ءۇشىن قازاقستان تاراپىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

«ەقىۇ دياقب ميسسياسىنىڭ الدىن الا مالىمدەمەسىندە ءبىز ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى اتقارعان جۇمىستىڭ ءتيىمدى بولعانىن جانە جوعارى تەحنيكالىق دەڭگەيدە ورىندالعانىن مويىندايمىز. سىزدەردىڭ وڭىرلىك جانە جەرگىلىكتى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن، سونداي-اق ۋچاسكەلىك جانە اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىن دايىنداۋ بارىسىندا قولدانعان دايەكتى تاسىلدەرىڭىزدى اتاپ وتەمىز. ءبىز بۇكىل ەل بويىنشا سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ 70 مىڭ قىزمەتكەرىن كاسكادتى وقىتۋعا، سونداي-اق سايلاۋشىلاردى اقپاراتتاندىرۋعا قانشالىقتى كۇش جۇمسالعانىن تۇسىنەمىز. ميسسيانىڭ قورىتىندى ەسەبى جاريالانعاننان كەيىن، وندا قامتىلعان ۇسىنىمدار مەن قورىتىندىلاردى زەردەلەۋگە مۇمكىندىكتەرىڭىز بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىن»، - دەپ اتاپ ءوتتى ۆينسەنت پيكەت.

سونداي-اق ەقىۇ دياقب-نىڭ الدىن الا ەسەبىندە سايلاۋ ناۋقانى جالپى العاندا قالىپتى، ءارى ۇيىمداسقان تۇردە ءوتىپ، سايلاۋ كۇنى جاقىنداعان سايىن قارقىن العانى اتاپ وتىلەدى. بارلىق دەڭگەيدەگى سايلاۋ كوميسسيالارى سايلاۋعا تەحنيكالىق دايىندىقتى كاسىبي تۇردە جۇزەگە اسىرىپ، زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردى ساقتادى جانە سايلاۋعا قاتىسۋشى پارتيالاردىڭ سەنىمىنە يە بولدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مۇددەلى تاراپتار مەن باق وكىلدەرى قاتىسقان اشىق وتىرىستاردى تۇراقتى تۇردە وتكىزدى.

كەزدەسۋ سوڭىندا نۇرلان ءابدىروۆ بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ قورىتىندى ەسەبى ماڭىزدى قۇجات بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. وندا كورسەتىلگەن بارلىق ۇسىنىمدار مەن قورىتىندىلار مۇقيات زەردەلەنىپ، ونىڭ ىشىندە قر ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى جانىنداعى ساراپشىلىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا تالقىلاناتىن بولادى.

ايتا كەتەيىك، سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا وسك توراعاسى مەن مۇشەلەرى ەقىۇ دياقب سايلاۋدى بايقاۋ ميسسياسىنىڭ بايقاۋشىلارىمەن بىرقاتار مازمۇندى ءارى جان-جاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزىپ، ولار كوتەرگەن سۇراقتارعا تولىققاندى جاۋاپ بەردى. سونداي-اق ەقىۇ دياقب بايقاۋشىلارى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ ايماقتارعا ينسپەكتسيالىق ساپارلارى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان ءىس-شارالارعا قاتىستى. ولار وزدەرىن قىزىقتىرعان ماسەلەلەر بويىنشا سۇراقتار قويىپ، ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىمەن سۇحباتتاستى، جەرگىلىكتى جەرلەردە سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ بارىسىمەن تانىستى.

Abai.kz