مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىندا ءسوز سويلەپ، ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان ماقسات-مىندەتتەر جايلى ايتتى.

مەملەكەت باسشىسى: «ەلىمىزدىڭ ەڭ جوعارى كونسۋلتاتيۆتىك مەكەمەسى – قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ العاشقى سەسسياسىنىڭ اشىلۋى بارشاڭىزعا قۇتتى بولسىن!

بۇگىن ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى كۇن، شىن مانىندە تاريحي وقيعا دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. قازاقستان حالىق كەڭەسى مەملەكەتىمىزدىڭ ساياسي جۇيەسىندە ايرىقشا ورىن الاتىن، كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بار بىرەگەي ينستيتۋت بولاتىنىنا كۇمانىم جوق.

قازىر قازاقستان اۋقىمدى وزگەرىستەر كەزەڭىن باستان وتكەرۋدە. قوعامىمىزدىڭ بارلىق سالاسىندا تۇبەگەيلى رەفورمالار ىسكە اسىرىلۋدا. الايدا رەفورمالار مەن وزگەرىستەر وسىمەن ءوز مارەسىنە جەتتى دەپ مۇلدەم ايتۋعا بولمايدى. بۇل جۇمىس مىندەتتى تۇردە جالعاسادى.

ءبىز بيلىك جۇيەسىن زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتۋ ءىسىن قولعا الدىق. ەلىمىزدە حالىق كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋى سونىڭ ءبىر ايقىن دالەلى ەكەنى انىق»، - دەدى.

ماقسات – قازاقستاندى ورتا دەرجاۆا رەتىندە دۇنيە جۇزىنە پاش ەتۋ!

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «مەملەكەت ومىرىندەگى بۇل ماڭىزدى ۇدەرىس وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن باستالدى، مۇنى سىزدەر جاقسى بىلەسىزدەر. مەن بىلتىرعى حالىققا جولداۋىمدا ءبىر پالاتالى پارلامەنت قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەردىم.  اتالعان ۇسىنىس قوعامىمىزدا قىزۋ ءارى كەڭ اۋقىمدا تالقىلاندى. ەل ىشىندە اشىق، شىنايى پىكىرتالاس بولدى.

ازاماتتارىمىزدىڭ تاراپىنان مىڭداعان ۇسىنىستار، وي-پىكىرلەر ايتىلدى. وسىلايشا، تالقىلاۋدىڭ سوڭى كەيىنگى 30 جىلدا بولماعان مازمۇنى تەرەڭ كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا ۇلاستى.

بيىل 15 ناۋرىزدا جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم ارقىلى تۇتاس ەلىمىزدى ورلەۋ داۋىرىنە باستايتىن قاستەرلى قۇجاتتى – كونستيتۋتسيامىزدى قابىلدادىق.  بۇل ماڭىزدى تاريحي وقيعا حالىقارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان زور ىقىلاس پەن قىزىعۋشىلىق تۋعىزدى. ويتكەنى قازىرگىدەي بۇلىڭعىر، تۇراقسىز الەمدە جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋى بۇكىل دۇنيە ءجۇزى تاريحىندا وتە سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي دەپ ايتۋعا بولادى.

بەدەلدى ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلار قازاقستاننىڭ بۇل قادامىن شىن مانىندە بىرەگەي ساياسي وقيعا دەپ باعالاپ، مۇنى باتىلدىق پەن جاسامپازدىقتىڭ جارقىن كورىنىسى رەتىندە مويىنداۋ قاجەت ەكەنىن ءبىراۋىزدان ايتۋدا»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «كونستيتۋتسيا حالقىمىزدىڭ ماڭگىلىك تەمىرقازىعى جانە ادىلەتتى، وزىق، تازا قازاقستاننىڭ مىزعىماس ارقاۋى رەتىندە ەلىمىزدى جارقىن كەلەشەككە اپاراتىنى ءسوزسىز.   كونستيتۋتسيالىق رەفورما ناتيجەسىندە ءبىز ەلىمىزدىڭ زاڭ شىعارۋشى ورگانى – قۇرىلتايدىڭ العاشقى سايلاۋىن وتكىزدىك.

شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋى بويىنشا سايلاۋ جوعارى دەڭگەيدە، ءمىنسىز ءوتتى. حالىق قولداعان قۇرىلتايعا بەس پارتيا كىردى.   28 تامىز كۇنى دەپۋتاتتار ءوز جۇمىسىنا كىرىستى. ۇكىمەتتىڭ جاڭارتىلعان قۇرامى جاساقتالدى. ۆيتسە-پرەزيدەنت تاعايىندالدى. جاڭا مەملەكەتتىك مەكەمە – قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ اپپاراتى قۇرىلدى.

مىنە، بۇگىن قازاقستان حالىق كەڭەسى دە ءوز قىزمەتىن باستاپ وتىر. وسى تاريحي وقيعانىڭ ءمان-ماعىناسىن ەشقاشان جادىمىزدان شىعارمايىق، قۇرمەتتى وتانداستار!

تۇپتەپ كەلگەندە، ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ۇلت تاعدىرىنا تىكەلەي ىقپال ەتەتىن اسا ماڭىزدى وقيعالار بولدى.  بىز از عانا ۋاقىتتا تۇتاس مەملەكەت پەن بۇكىل قوعامنىڭ سيپاتىن وزگەرتكەن اسا اۋقىمدى رەفورمالاردى ساپالى جۇزەگە اسىردىق.  ال قازىرگى تاڭدا بۇل – وركەنيەتتى، جاسامپاز جانە ەڭ باستىسى ءبىرتۇتاس ۇلتتىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ءىس دەپ اشىق تۇردە ايتۋعا بولادى»، - دەدى.

مەملەكەت باسشىسى: «ازاماتتارىمىز ەلىمىزدە جۇرگىزىلگەن رەفورمالاردىڭ تىكەلەي كۋاگەرى بولىپ، سول وزگەرىستەردىڭ ناقتى ناتيجەسىن كورىپ وتىر. سوڭعى 7 جىلدا جالپى ىشكى ءونىم 29 پايىزعا ارتىپ، 306 ميلليارد دوللارعا جەتتى. التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆى جانە ۇلتتىق قور اكتيۆتەرىنىڭ كولەمى 138 ميلليارد دوللاردان استى. وسى كەزەڭدە ەلىمىزگە 162 ميلليارد دوللاردان استام ينۆەستيتسيا تارتىلدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسى 40 پايىزدان استى. قازاقستاندا جىل سايىن 20 ميلليون شارشى مەتردەن استام تۇرعىن-ءۇي بوي كوتەرەدى. 2019 جىلدان باستاپ، 1 ميلليوننان استام وقۋشىعا ارنالعان 1342 مەكتەپ سالىندى. ازاماتتاردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 76 جاسقا جەتتى. سونداي-اق 1200-دەن استام دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى اشىلدى. وسى ۋاقىت ىشىندە 35 مىڭ شاقىرىمنان استام اۆتوكولىك جولى سالىنىپ، جوندەلدى. مۇنىڭ ءبارىن تاريحىمىزداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش دەۋگە بولادى. بەلسەندى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان الەمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى 40 ەلىنىڭ قاتارىنا ەندى»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «ءبىز الداعى ۋاقىتتا دا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ءۇشىن تاباندى ەڭبەك ەتە بەرەمىز. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتىپ، ەلىمىزگە كەلەتىن ينۆەستيتسيا كولەمىن ۇلعايتۋىمىز قاجەت. وزدەرىڭىزگە ءمالىم، مەن مەملەكەتىمىزدىڭ باسشىسى رەتىندە حالىقارالىق جيىندارعا ءجيى قاتىسىپ، كوپتەگەن ەلدەردىڭ كوشباسشىلارىمەن، ينۆەستورلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ ءجۇرمىن. استانادا دا جوعارى دەڭگەيدەگى ءىس-شارالاردى وتكىزىپ، مەملەكەت باسشىلارىمەن جانە حالىقارالىق ۇيىم جەتەكشىلەرىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىرمىن.

الدىمدا تۇرعان ماقسات – ايقىن: بۇل – قازاقستاندى ورتا دەرجاۆا رەتىندە بۇكىل دۇنيە جۇزىنە مەيلىنشە كەڭ اۋقىمدا پاش ەتۋ، تاريحىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى حالىقارالىق قاۋىمداستىق دەڭگەيىندە دارىپتەۋ، مەملەكەتىمىزدىڭ مۇددەسىن قورعاۋ جانە ەلىمىزدىڭ الەۋەتىن جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ. باسقا ويىم جوق. سوندىقتان مۇنىڭ ءبارىن بۇكىل حالقىمىزدىڭ ماقساتى دەپ كۇمانسىز ايتۋعا بولادى»، - دەدى.

قازاقستان حالىق كەڭەسى نەمەن اينالىسادى؟

قاسىم-جومارت توقاەۆ:  «مەن ەلدەگى تۇيتكىلدەردى اشىق تالقىلايتىن، جۇرتتىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ساراپتاپ، ناقتى شەشىمدەر ۇسىناتىن ارنايى ينستيتۋت قۇرۋدى كوپتەن بەرى جوسپارلاپ ءجۇردىم. ونىڭ قۇرىلىمى، اتقاراتىن جۇمىسى جونىندە ۇزاق ويلاندىم. كەڭەستىڭ اتاۋىن كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسياعا ءوزىم ۇسىندىم.

«قازاقستان حالىق كەڭەسى» دەگەن اتاۋ جاڭا ينستيتۋتتىڭ جالپىۇلتتىق سيپاتىن كورسەتەدى. كونستيتۋتسياعا سايكەس مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى جانە ەگەمەندىك يەسى بۇل – حالىق. سوندىقتان جۇرتشىلىقتىڭ مۇددەسىن قورعايتىن بىرەگەي ورگاننىڭ اتاۋىندا «حالىق» ءسوزىنىڭ تۇرۋى – وتە قيسىندى، ورىندى، سەبەبى، بۇل – زاڭدىلىق.  بۇعان قوسا، «قازاقستان حالىق كەڭەسى» اتاۋى – كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن بىرىڭعاي ءارى رەسمي نۇسقا. بۇل جاڭا ورگاننىڭ مارتەبەسى بيىك، جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ەكەنىن ايشىقتايدى.

بۇعان دەيىن ەلدىك ىستەرگە قاتىستى ماڭىزدى مىندەتتەردى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى، پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى، ۇلتتىق قۇرىلتاي جانە باسقا دا كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگاندار اتقارىپ كەلدى. بۇل ينستيتۋتتار وزدەرىنە جۇكتەلگەن تاريحي ميسسيانى تولىعىمەن ورىندادى.

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەل بىرلىگىن نىعايتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. قازاقستاندى بەيبىتشىلىكتىڭ، ءوزارا سەنىم مەن كەلىسىمنىڭ وشاعى رەتىندە جەر جۇزىنە تانىتۋعا ىقپال ەتتى. قوعامدىق سەنىم كەڭەسى سىندارلى ديالوگ ارقىلى جاڭا ساياسي مادەنيەتتى ورنىقتىرۋعا اتسالىستى.

ال ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ مۇشەلەرى وسى جالپىۇلتتىق ديالوگتى ودان ءارى تەرەڭدەتە ءتۇستى. بۇل قۇرىلىم اياسىندا پراكتيكالىق تۇرعىدان قۇندى باستامالار كوتەرىلدى. سونىڭ ارقاسىندا 26 زاڭ قابىلداندى، تاعى 10 زاڭ جوباسى قۇرىلتايدا قارالادى. مەن وسى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ، مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ىستەرگە بەلسەنە ارالاسقان، وتانشىل بولۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتكەن ءاربىر ازاماتقا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن»، - دەدى.

مەملەكەت باسشىسى: «دەگەنمەن ۋاقىت ءبىر ورىندا تۇرمايدى، بۇل – ءومىردىڭ زاڭى. سوندىقتان، زاماننىڭ تۇرپاتى دا، تالابى دا وزگەرىپ وتىرادى.  وركەنيەتتى ەل بولۋ – جاھان كوشىنەن قالماي، ۇنەمى باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ دەگەن ءسوز. ءبىز ۇلتتىق سانا-سەزىمگە سەرپىلىس بەرىپ، جۇرتىمىزدى ورتاق مۇددەگە جۇمىلدىرۋ ءۇشىن قوعامدىق ديالوگتى ودان ءارى دامىتا ءتۇسۋىمىز قاجەت. قازاقستان حالىق كەڭەسىن قۇرۋداعى باستى ماقساتىمىز دا – وسى.

ەل تاريحىندا العاش رەت قوعام مۇددەسى جولىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ءتۇرلى توپتاعى ادامدار ءبىر قۇرىلىم اياسىندا بىرىكتى. مۇنى «ءتۇرلى كوزقاراس – ءبىرتۇتاس ۇلت» تۇجىرىمداماسىنىڭ ءىس جۇزىندەگى ناقتى كورىنىسى دەپ ايتۋعا بولادى.

قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋى جالپىۇلتتىق بىرلىگىمىزدىڭ اناعۇرلىم نىعايىپ، ينستيتۋتسيونالدىق سيپاتقا يە بولعانىن كورسەتتى. وسىلايشا، قازاقستان حالىق كەڭەسىندە ەل ىنتىماعىن كۇشەيتە تۇسەتىن ءتيىمدى، الدىن الا مۇقيات زەرتتەلگەن باستامالار جۇزەگە اسىرىلادى. وسى ورايدا، قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسىنە تاعى دا نازار اۋدارعىم كەلەدى. بۇل قادام وراسان زور مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى»، - دەدى.

حالىق كەڭەسى – قۇرىلتايعا بالاما مەكەمە ەمەس!

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «الايدا مىنا نارسەنى بىردەن ءتۇسىنىپ العان ءجون. حالىق كەڭەسى – قۇرىلتايعا بالاما مەكەمە ەمەس. كەڭەس مۇشەلەرى قۇرىلتايدىڭ قۇزىرەتىنە كىرەتىن جۇمىسپەن اينالىسپايدى. دەپۋتاتتاردىڭ قىزمەتىنە ارالاسپايدى. زاڭ بويىنشا وسىنداي ارەكەتتەرگە قۇقى جوق. تيىسىنشە، قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ دا حالىق كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا ارالاسۋعا حاقى جوق. ءبارىنىڭ الدىندا تۇرعان باستى ماقسات: ەكى ينستيتۋت تا ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرىپ، بىرلەسە قىزمەت ەتۋى كەرەك. سوندىقتان حالىق كەڭەسى مەن قۇرىلتايدىڭ كوميتەتتەرى تىعىز بايلانىستا بولىپ، ۇيلەسىمدى تۇردە جۇمىس ىستەۋى قاجەت.

الدىمىزدا تۇرعان ماقسات تا – ءبىر، وتانىمىز دا – ءبىر. سوندىقتان ءبارىمىز ءبىرتۇتاس ەل بولىپ ءبىر جەڭنەن قول، ءبىر جاعادان باس شىعارىپ قازاقستان حالقى ءۇشىن تاباندى قىزمەت ەتۋىمىز كەرەك. زاڭ جوبالارىن ازىرلەۋ بارىسىندا جۇرتشىلىقتىڭ وي-پىكىرىن، تالاپ-تىلەگىن تولىققاندى ەسكەرۋ قاجەت. قۇرىلتاي مەن حالىق كەڭەسى ارقاشاندا بىرگە بولسا، وسىنداي مۇمكىندىك مىندەتتى تۇردە پايدا بولادى. قازاقستان حالىق كەڭەسىنە ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ، ايماقتىق ءماسليحاتتار مەن قوعامدىق كەڭەستەردىڭ، سونداي-اق، قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى كىردى. وسىلايشا مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى بايلانىستىڭ جاڭا، اۋقىمدى ءارى ءبىرتۇتاس جۇيەسى قالىپتاسىپ وتىر»، - دەدى.

مەملەكەت باسشىسى: «بۇعان دەيىن ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق يدەولوگياسىنا قاتىستى كوپتەگەن تالقىلاۋلار بولعانىن بىلەسىزدەر. 1 شىلدەدە زاڭدى كۇشىنە ەنگەن كونستيتۋتسيامىز وسى ماسەلەنىڭ نۇكتەسىن ءبىرجولا قويدى دەپ ايتساق، ورىندى بولار.

كونستيتۋتسيادا ەلىمىزدىڭ وتكەنى، بۇگىنى جانە كەلەشەكتەگى بەينەسى ايقىن كورىنىس تاپتى. كونستيتۋتسيا پرەامبۋلاسىندا بايىرعى قازاق جەرىندە مەملەكەتتىلىگىمىزدى نىعايتىپ، ۇلى دالانىڭ مىڭداعان جىلدىق تاريحىنىڭ ساباقتاستىعىن ساقتاۋعا باسا ءمان بەرەتىنىمىز ناقتى جازىلدى. بۇل – ءتول تاريحىمىزعا تاعزىم ەتۋ، بابالار اماناتىنا ادال بولۋ دەگەن ءسوز.

سونىمەن قاتار نەگىزگى زاڭدا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىعىن قورعاۋ، زاڭ مەن ءتارتىپتى ورنىقتىرۋ، بىرلىك پەن ىنتىماقتى ساقتاۋ، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ، ءبىلىم مەن عىلىمدى، يننوۆاتسيانى دامىتۋ مەملەكەتتىڭ مىزعىماس مىندەتى رەتىندە ايقىندالدى.  ءبىرتۇتاس ۇلت رەتىندە وسكەلەڭ ۇرپاق الدىنداعى اسا جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنە وتىرىپ، وسى كونستيتۋتسيانى قابىلدادىق. سول ارقىلى بولاشاعى جارقىن، باعدارى ايقىن ادىلەتتى، وزىق ءارى كۇشتى قازاقستاننىڭ بەرىك نەگىزىن قالادىق. ازاماتتارىمىز كونستيتۋتسيانىڭ ەرەجەلەرىن جاقسى ءبىلىپ، كۇندەلىكتى ومىردە قولدانعان سايىن ونىڭ كۇشى دە، قۋاتى دا ارتا تۇسەدى. سول سەبەپتى مەن كونستيتۋتسيا ءار ادامنىڭ قولىندا جۇرەتىن، جۇمىس ۇستەلىندە تۇراتىن، جەكە كىتاپحاناسىنان ورىن الاتىن قۇجات بولۋعا ءتيىس دەپ ەسەپتەيمىن.

ءبىز كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قاعيداتتار مەن قۇندىلىقتاردى بۇكىل ەل بولىپ دارىپتەۋىمىز كەرەك.  بىراق فورماليزم مەن ناۋقانشىلدىقتان الشاق بولعانىمىز ءجون، ايتپەسە، وسى اسا ماڭىزدى جۇمىستى قۇرتىپ، حالقىمىزدىڭ الدىندا ۇياتقا قالامىز. باياعى جارتاس – سول جارتاس بولىپ، قاعازباستىلىق كوزقاراسىنان قۇتىلا الماساق، ەش ىلگەرىلەۋ بولمايدى. بۇل جۇمىستى شىن جۇرەگىمىزبەن، اق نيەتىمىزبەن اتقارماساق، قاجەتتى ناتيجەگە جەتۋ وتە قيىن بولادى»، - دەدى.

ۆيتسە-پرەزيدەنتكە تاپسىرما!

پرەزيدەنت: «ءبىزدىڭ بيىك ماقساتتارىمىز، ناقتى جوسپارلارىمىز بار. ونىڭ ءبارىن تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بىرلىگىمىزدى بەكەمدەپ، بەلسەندى، تاباندى جۇمىس جۇرگىزۋىمىز كەرەك. حالىق اراسىندا كونستيتۋتسيانى ءتۇسىندىرۋ، دارىپتەۋ ءىسى بۇل – وتە جاۋاپتى جۇمىس، وعان ءۇستىرت قاراۋعا بولمايدى. وسى ساياسي جۇمىسقا ءىلىمى تەرەڭ، تاجىريبەسى مول ادامداردى شاقىرۋ كەرەك، ياعني زاڭگەرلەر، عالىمدار، مۇعالىمدەر، ەرىكتىلەر، كاسىپكەرلەر، ارداگەرلەر مەن مەملەكەت قايراتكەرلەرىن تارتۋ كەرەك بولادى. ال پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ مىندەتى – بۇل جۇمىستىڭ كەشەندى جانە جۇيەلى تۇعىرىن قالىپتاستىرۋ.  اتالعان مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋدى ۆيتسە-پرەزيدەنت ەرلان تىنىمبايۇلى قارينگە تاپسىرامىن. جۇمىستىڭ بارىسى تۋرالى ەكى اپتادا ءبىر رەت پرەزيدەنتكە تىكە باياندايدى. ەندى الدىمىزدا تۇرعان ناقتى مىندەتتەرگە توقتالىپ وتەيىن»، - دەدى.

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءوز جۇمىسىن اياقتادى!

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ – وتە ماڭىزدى ماسەلە. سوندىقتان قازاقستان حالىق كەڭەسى ساباقتاستىقتى ساقتاپ، قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءداستۇرى مەن ۇزدىك تاجىريبەسىن جالعاستىرۋى قاجەت. بۇل رەتتە بۇكىل جۇمىستىڭ ساپاسىن جاڭا ساياسي جانە ۇيىمداستىرۋ دەڭگەيىنە كوتەرگەن ءجون. قابىلدانعان شەشىمدەر مەن جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ سالدارى ەتنومادەني بىرلەستىكتەرگە قالاي اسەر ەتەدى دەگەن ورىندى ساۋال، ءتىپتى الاڭداۋشىلىق تۋىنداعانىن بىلەمىن.

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى، شىن مانىندە، ءوز جۇمىسىن اياقتادى. بىراق بۇل ۇيىم اياسىندا قالىپتاسقان پايدالى ينستيتۋتسيونالدىق ينفراقۇرىلىم كەرەكسىز بولىپ قالادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. سىزدەرگە تۋراسىن ايتايىن: قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بىرەگەي تاجىريبەسى ەشقاشان تاريح قويناۋىنا كەتپەيدى، كەرىسىنشە، حالىق كەڭەسىنىڭ جۇمىسىندا قولدانىلادى.

جاھاندى تۇراقسىزدىق جايلاپ، دۇربەلەڭگە تولى كەزەڭگە تاپ بولدىق. الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ اراسىنداعى سەنىمگە سەلكەۋ ءتۇستى. وسىنداي جاعدايدا قازاقستانداعى ۋاقىت تەزىنەن وتكەن ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىك ۇلگىسى الداعى ۋاقىتتا دا ەلىمىزدىڭ قارقىندى، ورنىقتى دامۋىنا بەرىك نەگىز بولادى. ءبىز ەتنومادەني ورتالىقتارعا، تەاترلارعا، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا بارىنشا قولداۋ كورسەتەمىز. بۇل – مەملەكەتتىڭ كونستيتۋتسيالىق مىندەتى»، - دەدى.

مادەني مۇرامىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ ماڭىزدى!

مەملەكەت باسشىسى: «مەنىڭ ويىمشا، ورتاق مادەني مۇرامىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ، دارىپتەۋ ايرىقشا ماڭىزعا يە. مۇنداي باي مۇراعا مەملەكەتتىك شەكارا بوگەت بولماۋعا ءتيىس.

سەمەيدەگى فەدور دوستوەۆسكيدىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەيىندە كۇردەلى رەكونسترۋكتسيا باستالدى. بۇل جۇمىس تولىقتاي دەمەۋشى قاراجاتى ەسەبىنەن اتقارىلادى. الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى باسقا دا تاريحي ەسكەرتكىشتەر مەن مۋزەيلەردى رەتكە كەلتىرۋىمىز كەرەك. قازاقستاننىڭ اۋقاتتى ازاماتتارى اتالعان ىزگى باستاماعا بەلسەندى اتسالىسادى دەپ ويلايمىن.

مەدياتسيا ينستيتۋتىنا قولداۋ كورسەتۋ قاجەت. ويتكەنى بۇل – كەز كەلگەن كيكىلجىڭنىڭ الدىن الىپ، قوعامداعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتاتىن امبەباپ ءارى پارمەندى تەتىك.

سونىمەن قاتار الدىمىزدا جاستاردىڭ جانە سپورت ۇيىمدارىنىڭ، ەرىكتىلەر جەلىسىنىڭ، قايىرىمدىلىق قورلارىنىڭ جۇمىسىنا، انالار مەن اقساقالدار كەڭەسىنىڭ قىزمەتىنە تىڭ سەرپىن بەرۋ مىندەتى تۇر.

بىرنەشە جىل بۇرىن ەلىمىزدى بۇرىن-سوڭدى بولماعان سۋ تاسقىنى ابىگەرگە سالدى. سول كەزدە ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى زارداپ شەككەن ايماقتارعا ۇلكەن كومەك كورسەتتى – قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا اتسالىسىپ، قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ادامداردى جۇباتتى.

مەملەكەت شىن نيەتپەن جاسالعان بۇل ەڭبەكتى باعالايدى، حالقىمىز جاقسىلىقتى ەشقاشان ۇمىتپايدى. ەلدىڭ ىنتىماق-بىرلىگى، جاسامپاز وتانشىلدىعى جارقىراي كورىنگەن وسى مىسال كەلەسى ۇرپاق عيبرات الاتىن بەينە جانە فوتوقۇجاتتاردا ساقتالىپ قالۋعا ءتيىس. جانكەشتىلىك پەن جاناشىرلىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتكەن مۇنداي ساتتەر از ەمەس.

سوندىقتان جاڭارتىلعان ساياسي جۇيەدە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ تاريحي ءرولى ەش كەمىمەيدى، كەرىسىنشە، كۇشەيە تۇسەدى»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى جوعارى كونستيتۋتسيالىق مارتەبەگە يە بولعان قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا دا ەندى. بۇرىن پارلامەنت كۆوتاسىنا ساي سەناتقا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 5 مۇشەسى عانا وتەتىن. ال ەندى حالىق كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ 42 وكىلى كىردى. ياعني ولار كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن قۇرايدى. ەلىمىزدىڭ ورنىقتى ءارى تابىستى دامۋى تۇرعىسىنان قحا ميسسياسىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە وسى ايقىن دالەل.

قازىرگى مىندەتىمىز – ءونىمدى جۇمىس ىستەۋ. ەڭ الدىمەن، ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ تاسىلدەرىن جوعالتپاي، ونى ودان ءارى جالعاستىرىپ اكەتكەن ءجون.  حالىق كەڭەسى بىرلىك پەن كەلىسىمنىڭ جاڭا تۇجىرىمى ازىرلەنەتىن ورتالىق بولا الادى. باسقاشا ايتقاندا، حالىق كەڭەسى ەتنومادەني بىرلەستىكتەر مەن وسى سالادا قىزمەت ەتەتىن باسقا دا قوعامدىق ۇيىمداردى ءبىر ماقساتقا بىرىكتىرۋى كەرەك.

وڭىرلىك دەڭگەيدە دوستىق ۇيلەرىنىڭ جانىنان اشىلعان «قوعامدىق كەلىسىم» جەلىسى جۇمىسىن جالعاستىرادى.   ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى جەرگىلىكتى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ قۇرامىنا كىرىپ، قازاقستان حالىق كەڭەسىندەگى تۇراقتى كوميتەتتەردىڭ، سالالىق كوميسسيالاردىڭ جانە كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەس ورگاندارىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسا الادى. الايدا جاڭا مۇمكىندىكتەر ايرىقشا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنىن دە ەسكەرگەن ءجون. دۇرىس شەشىمدى تالاپ ەتەتىن تۇيتكىلدەر شاش ەتەكتەن», - دەدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «وسىعان دەيىن بىرنەشە مارتە ايتقانمىن: ۇلتتى ۇيىستىرىپ، مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەسىن بەكەمدەيتىن ەڭ ماڭىزدى فاكتور – مەملەكەتتىك ءتىل. بۇرىن بولجاممەن، دولبارمەن عانا ايتىلاتىن جاعداي قازىر شىندىققا اينالدى.

قازاق تىلىندە ءبىر اۋىز ءسوز ايتا الماۋ – بىلىمسىزدىكتىڭ بەلگىسىنە اينالدى!

قازاق ءتىلى قانداي دا ءبىر اكىمشىلىك، ءتىپتى ساياسي ماجبۇرلەۋسىز ءورىسى كەڭەيىپ، كوپشىلىكتىڭ تىلىنە اينالدى. اسىرەسە، جاستارىمىزدىڭ قازاق تىلىندە ەركىن، ساۋاتتى سويلەيتىنى قۋانتادى. انا ءتىلىمىز مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندە سۇرانىسقا يە، ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى، بولمىسىمىزدى شىرايلى دا شۇرايلى تۋعان ءتىلىمىز ارقىلى كورسەتەمىز. قازاق تىلىندە ءبىر اۋىز ءسوز ايتا الماۋ بىلىمسىزدىكتىڭ بەلگىسىنە اينالدى.

مۇنىڭ ءبارى – تولەرانتتىق پەن سەنىمگە نەگىزدەلگەن ورتاق جۇمىستىڭ ناتيجەسى. الايدا بۇل باسقا تىلدەردەن باس تارتۋ كەرەك دەگەندى بىلدىرمەيدى، ءارى ولاردى شەتتەتۋگە قۇقىق بەرمەيدى. وزدەرىڭىزگە ءمالىم، كونستيتۋتسيادا تىلىنە، تەگىنە، ۇلتىنا، دiني كوزقاراسى مەن نانىمىنا نەمەسە كەز كەلگەن وزگە دە سەبەپتەرگە بايلانىستى كەمسىتۋگە تىيىم سالىنعان.

سوعان قاراماستان ارا-تۇرا كەيبىر تىسقاققان ارانداتۋشىلار الەۋمەتتىك جەلىدە ۇلتارازدىقتى قوزدىرىپ، ادەيى وتقا ماي قۇيادى. مىنا نارسەنى تۇسىنگەن ءجون. ولاردىڭ كوزدەگەنى بىرەۋ – قوعامدى السىرەتىپ، قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىنە نۇقسان كەلتىرۋ، ەلدى بىرلىكتەن ايىرىپ، بەيبىت، الاڭسىز ءومىرىمىزدىڭ استاڭ-كەستەڭىن شىعارۋ.  راسىندا ولار بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىزدىڭ باقىتتى بولاشاعىنىڭ تامىرىنا بالتا شاپقىسى كەلەدى. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن تۇتاس قوعام بۇعان تاباندى تۇردە قارسى تۇرۋى كەرەك. كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتىنا ساي ارەكەت ەتۋىمىز قاجەت»، - دەدى.

مەملەكەت باسشىسى: «ءتىل – جاراتقاننىڭ ادام بالاسىنا بەرگەن ەڭ ۇلكەن يگىلىگى، تەڭدەسسىز سىيى. قانداي دا ءبىر تىلگە قارسى كۇرەس جۇرگىزۋ – جاراتقانعا، ونىڭ نىعمەتىنە قارسى شىعۋ. ءسىرا، بۇدان اسقان اقىماقتىق بولماس. سوندىقتان ءتىل (قانداي ءتىل بولسا دا) بىرلىك پەن وركەنيەتتىڭ ولشەمى بولۋعا ءتيىس.  بۇگىنگى تاڭدا ءتۇرلى ۇلتتىڭ جاستارى قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىن كەڭىنەن ناسيحاتتاپ ءجۇر. بۇعان قالاي قۋانبايسىڭ؟ ولار، شىن مانىندە، رۋحاني دۇنيەسى باي، بويىندا تالانت تۇنعان جاندار.

دوستىققا دانەكەر بولعان وسىنداي ادامدار قاشاندا جوعارى قۇرمەت پەن قولداۋعا لايىق.  مەملەكەت تە ولاردى ەلەۋسىز قالدىرمايدى. ويتكەنى قوعامداعى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا، الەمدىك ۇدەرىستەردىڭ وركەنيەتتى، تابىستى قاتىسۋشىسى رەتىندە مەملەكەتىمىزدىڭ ابىروي-بەدەلىن اسقاقتاتۋعا وسىنداي ازاماتتاردىڭ قوسار ۇلەسى زور.

بىرنەشە جىل بۇرىن مەنىڭ تاپسىرماممەن ارنايى «ەل بىرلىگى» وردەنى تاعايىندالدى. بۇل – ۇلت تۇتاستىعىن نىعايتىپ، قوعامدىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋ جولىندا جەمىستى ەڭبەك ەتكەن جاندارعا بەرىلەتىن ءباسى بيىك، ايرىقشا ماراپات. كونستيتۋتسيالىق مارتەبەگە يە جانە حالىق اتىنان وكىلدىك ەتەتىن ۇيىم رەتىندە وسى جوعارى ناگراداعا لايىقتى ۇمىتكەرلەردى قازاقستان حالىق كەڭەسى ۇسىنعانى دۇرىس ءارى ادىلەتتى دەپ ەسەپتەيمىن»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «باعزى زامانداردان بەرى ۇلى دالامىز وركەنيەتتەر توعىسىنان قۋات الىپ، بارشا ۇلتتىڭ سالت-داستۇرىنە، ءدىنى مەن مادەنيەتىنە قۇرمەتپەن قارايتىن اشىق ءارى ىنتىماعى جاراسىمدى مەكەن رەتىندە تاريحتىڭ تالاي اسۋىنان ءوتتى. دۇنيەدەگى جاقسى اتاۋلىنى جاتسىنباي، سىڭىرە بىلگەن اتا-بابامىز ۇلى جىبەك جولىن مادەنيەتتەر ءبىر-بىرىمەن بىتە قايناسىپ، جاڭا ءبىلىم، وزىق قۇندىلىقتار مەن سول زاماننىڭ ۇزدىك تەحنولوگيالارىن الماساتىن كەڭىستىككە اينالدىردى. شىعىسپەن دە، باتىسپەن دە تىعىز بايلانىس ورناتۋدىڭ ارقاسىندا حالقىمىزدىڭ ەرەكشە مەنتاليتەتى قالىپتاستى. ءبىزدىڭ قازىرگى تاريحىمىز – وسىعان ايقىن دالەل. ەتنومادەني بىرلەستىكتەر كادىمگى «دوستىق كەرۋەنى» ىسپەتتەس. ولار يگى ماقساتقا جەتۋ جولىندا ساپارىن ۇزبەيدى. مىندەتىمىز – ىنتىماق-بىرلىكتى نىعايتىپ، شىنايى دوستىق پەن تولەرانتتىلىقتى كەلەسى ۇرپاققا اماناتتاپ قالدىرۋ»، - دەدى.

حالىق كەڭەسىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەتى...

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «حالىق كەڭەسىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەتى – ايماقتارمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ، ولاردىڭ مۇددەسىن قورعاۋ. وزدەرىڭىزگە ءمالىم، كەڭەستىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى – ايماقتان كەلگەن وكىلدەر. ولاردىڭ قاتارىندا ءماسليحات دەپۋتاتتارى مەن قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى بار. بۇل – جەرگىلىكتى جەردەگى ماسەلەلەر رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە كوتەرىلەدى دەگەن ءسوز. قوعامدا «سەنات جۇمىسىن توقتاتقان سوڭ وڭىرلەردىڭ مۇددەسى ەسكەرۋسىز قالا ما؟» دەگەن سۇراق بولۋى مۇمكىن. ءتىپتى بولعان دەپ ايتساق تا، قاتە ەمەس. بىراق، الاڭداۋعا ەشقانداي نەگىز جوق.   ايماقتاردىڭ ءۇنى بۇدان بىلاي قۇرىلتاي مەن حالىق كەڭەسى ارقىلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جەتەتىن بولادى. اۋىلدا، اۋداندا، وبلىستا ناقتى ىسىمەن حالىقتىڭ ىقىلاسىنا، قۇرمەتىنە يە بولعان ازاماتتار از ەمەس. حالىق كەڭەسى وسىنداي مىقتى تۇلعالاردى ەلگە تانىتىپ، ولاردىڭ قابىلەتىن ودان ءارى شىڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مەكەمە بولماق. مەن بۇعان كامىل سەنەمىن. ءماسليحاتتار پارلامەنتپەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى. ولار ايماقتاعى ماسەلەلەردى ورتالىققا جەتكىزىپ، زاڭداردى جەتىلدىرۋگە قاتىستى ءوز ۇسىنىستارىن تۇراقتى تۇردە بەرىپ وتىرادى»، - دەدى.

مەملەكەت باسشىسى: «بىراق قوعامدىق كەڭەستەردە مۇنداي بايلانىس تا، تاجىريبە دە بولماعان.  سوندىقتان ءبىز العاش رەت حالىق كەڭەسى ارقىلى وسى جۇمىستى قولعا الامىز. ەلدىك ماسەلەلەر تالقىلانعان كەزدە قوعامدىق كەڭەستەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن تولىق پايدالانۋ قاجەت. وسى ورايدا قوعامدىق كەڭەستەر تۋرالى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ كەرەك.

حالىق كەڭەسى قوعامدىق كەڭەستەرمەن تۇراقتى بايلانىستى جولعا قويىپ، ولارعا ارنالعان جان-جاقتى قولداۋ شارالارىن قاراستىرۋى قاجەت. ۇكىمەتكە قازاقستان حالىق كەڭەسىمەن بىرلەسىپ، مۇنداي قۇرىلىمداردىڭ كاسىبي الەۋەتىن ارتتىرۋ جولدارىن پىسىقتاۋدى تاپسىرامىن. تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ. بۇل – كەڭەس قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتىنىڭ ءبىرى.

دەگەنمەن قازىر ەلىمىزدە قوعامدىق باقىلاۋدى جۇرگىزۋدىڭ بىرىڭعاي جانە ناقتى ءتارتىبى نەمەسە ءبىرتۇتاس جۇيەسى جوق. بۇل جۇمىستى باعالاۋدىڭ ورتاق ولشەمدەرى دە ازىرلەنبەگەن. حالىق كەڭەسى قوعامدىق باقىلاۋ سالاسىن جۇيەلەپ، ونى رەتكە كەلتىرۋگە اتسالىسۋى كەرەك.   بۇل جۇمىسقا تاۋەلسىز ساراپشىلار مەن كاسىبي مامانداردى كوبىرەك تارتقان ءجون», - دەدى.

بۇل – ترانسفورماتسيانىڭ جاڭا كەزەڭى!

پرەزيدەنت: «مەملەكەت ايماقتاردى دامىتۋعا تۇراقتى تۇردە باسا ءمان بەرەدى. بۇل – مەملەكەتتىڭ باستى مىندەتىنىڭ ءبىرى. سوڭعى جىلدارى وسى باعىتتا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا تۇرعىن ۇيلەر، الەۋمەتتىك نىساندار، جولدار قارقىندى سالىنىپ جاتىر. قازاقستان تۇتاستاي ۇلكەن قۇرىلىس الاڭىنا اينالىپ كەلەدى. مۇنى ءبارىڭىز دە كورىپ-ءبىلىپ جۇرسىزدەر.

ەڭ باستىسى، بارلىق قۇرىلىستى ساپالى ءارى ۋاقىتىلى جۇزەگە اسىرۋ وتە ماڭىزدى. كەيدە جاڭادان سالىنعان كەيبىر نىسانداردىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيدى، ءتىپتى، قوعام تالقىسىنا ءتۇسىپ جاتادى. وسىنداي سالعىرت جاسالعان جۇمىستىڭ كەسىرى قايعىلى جاعدايعا اكەپ سوقتىرۋى دا مۇمكىن. بۇل تۇرعىدان العاندا، جول سالاسىنداعى احۋال دا ءماز ەمەس. مىسالى، «تالدىقورعان – وسكەمەن» كۇرە جولىنىڭ اشىلعانىنا كوپ ۋاقىت وتپەسە دە، توزا باستاعان.

سوندىقتان، جول ساپاسىن باعالاۋ جۇيەسىن قايتا قاراۋ كەرەك. قۇرىلىس جۇمىسىن باسىنان اياعىنا دەيىن قاتاڭ قاداعالاۋ قاجەت. «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» مەكەمەسىنىڭ قىزمەتىن كۇشەيتۋ كەرەك. جالپى، وسى سالاعا تۇبەگەيلى رەفورما جاساعان ءجون. قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ قاجەت»، - دەدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «ينفراقۇرىلىمدى اۋقىمدى جاڭعىرتۋ اياسىندا ونداعان مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. بولجام بويىنشا 2035 جىلعا دەيىن ەلىمىزگە 2,9 ميلليون مامان، سونىڭ ىشىندە 1,8 ميلليون جۇمىسشى مامان قاجەت. كادر تاپشىلىعى، اسىرەسە، ونەركاسىپ، قۇرىلىس، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ءىت سالاسىندا بايقالماق.

قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى 763 كوللەدجدە 500 مىڭنان اسا ستۋدەنت وقيدى. ەرتە باستان كاسىپتىك باعدارلاۋعا جانە ءدۋالدى وقىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. قاجەتتى ماشىقتاردى مەڭگەرگەن، الايدا سالالىق ديپلومى جوق ادامدار كاسىبي بىلىكتىلىكتى تانۋعا ارنالعان 22 ورتالىقتا ءوز قۇزىرەتىن راستاي الادى.

استانادا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «Joltap» جوباسىن ايرىقشا اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل – بيزنەستىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن جۇمىسشى جانە تسيفرلىق سالا ماماندارىن، اتاپ ايتقاندا، تىگىنشى مەن دانەكەرلەۋشىدەن باستاپ ۆەب-ازىرلەۋشى مەن ديزاينەرگە دەيىن دايارلايتىن قىسقا مەرزىمدى وقىتۋ مودەلى. ءۇش جىل ىشىندە 22 مىڭنان اسا ادام ءبىلىم الىپ، 60 پايىزى جۇمىسقا ورنالاستى، ەكى مىڭعا جۋىق جان جەكە كاسىبىن اشتى. وسى تابىستى تاجىريبەنى بارلىق وڭىرگە تاراتۋ قاجەت. ءار ازاماتتىڭ ومىردە ءوز ورنىن تاۋىپ، وتباسىن ادال ەڭبەكپەن اسىراۋىنا جانە وتانىنا پايداسىن تيگىزۋگە جاعداي جاساۋ – ورتاق مىندەتىمىز»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «ەلىمىزدىڭ كەلبەتىن جانە تۇرپاتىن وزگەرتۋ، تازا ءارى تياناقتى ورتا قالىپتاستىرۋ – بارشامىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز. حالقىمىزدا «ىنتىماق ءتۇبى – يگىلىك» دەگەن ءسوز بار.

ازاماتتارىمىز وزدەرى تۇرىپ جاتقان ەلدى مەكەنگە قامقورلىق تانىتقانى ءجون. ءاربىر ادام ءوز ءۇيىن، اۋىلىن، قالاسىن كوركەيتۋگە بەلسەنە اتسالىسقانى ابزال. كەيبىر كاسىپكەرلەر تۇتاس اۋىلدى گۇلدەندىرۋگە زور ىقپال ەتۋدە. ەلىمىزدە مۇنداي تاماشا تاجىريبەلەر بار. ءبىز ءۇشىن ەلدى مەكەندەرىمىزدى دامىتۋعا، وندا تۇرىپ جاتقان ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋعا اسەر ەتەتىن كەز كەلگەن باستاما ماڭىزدى.  ايماقتارعا پايداسى تيەتىن ىستەن حالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى دە شەت قالماۋى كەرەك. بۇل شارۋانى تەك مەملەكەتكە جۇكتەپ قويۋعا بولمايدى.

ازاماتتارىمىز دا بۇل مىندەتكە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ، بەلسەندى، تاباندى جانە ەلگە جاناشىر بولۋى قاجەت. بىز بىرلىگىمىزدى نىعايتىپ، حالىق يگىلىگى ءۇشىن جۇمىلا جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. بيلىك، وكىلدى ورگاندار جانە ازاماتتىق قوعام بىرلەسىپ ارەكەت ەتسە، اۋىل دا، قالا دا، ياعني، تۇتاس مەملەكەت ءوسىپ-وركەندەيتىنى انىق.

قالالاردى، كوشەلەردى، ساياباقتاردى تازالىقتا ۇستاۋ، ەلىمىزدىڭ جاڭا تۇرپاتىن قالىپتاستىرۋ بۇل – بۇكىل حالقىمىزدىڭ بولمىسىن وزگەرتۋ، مەملەكەتىمىزدى دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ وركەنيەتتى ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسۋ دەگەن ءسوز. بۇل – ۇلتتىق نامىسىمىزعا قاتىستى اسا ماڭىزدى مىندەت»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ ۇدەرىسىنە تىكەلەي قاتىسۋ تەتىكتەرىن قۇرۋ – ەلدى جاڭعىرتۋدىڭ ءبىر جولى. ءدال وسى سەبەپتى قازاقستان حالىق كەڭەسى قۇرامىنىڭ ۇشتەن ءبىرى قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىنەن جاساقتالدى.

بۇل – ترانسفورماتسيانىڭ جاڭا كەزەڭى. سول سەبەپتى ءجۇرىپ وتكەن جولىمىزدى وبەكتيۆتى تۇردە تالداپ، كەلەشەكتەگى كۇردەلى سىن-قاتەرلەردى شەشۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ازىرلەۋدى تالاپ ەتەدى. ەلىمىزگە پوپۋليستەر نەمەسە مانساپقورلار ەمەس، كاسىبي ورتادا مويىندالعان كوشباسشىلار مەن ءتۇرلى سالانىڭ مايتالماندارى، ناعىز پاتريوتتار قاجەت. كوپ جۇمىس اتقارىلدى. مۇنى مويىنداۋ كەرەك.

«ءۇشىنشى سەكتور» تىڭ سەرپىن الىپ، قوعامدىق باقىلاۋ تەتىكتەرى قالىپتاستى جانە كەرى بايلانىس جولعا قويىلدى. الايدا رەفورمالار سامارقاۋلىقتى كوتەرمەيدى. ءبىز مۇنى جاقىندا وتكەن جاعدايدان ساباق الىپ، كوكەيىمىزگە مىقتاپ تۇيدىك. وزگەرىستەر كەزەڭىندەگى قىسقا مەرزىمدى كىدىرىستىڭ ءوزى تۇراقتىلىقتىڭ شىرقىن بۇزىپ، اۋىر سالدارعا ۇرىندىرۋى ىقتيمال»، - دەدى.

«ءۇشىنشى سەكتوردىڭ» باستى مىندەتى قانداي؟

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «ماعان بىرقاتار رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ تەك قاعاز جۇزىندە تىركەلگەنى، شىن مانىندە، «ايقايلاپ» تۇراتىن اتاۋلارىنان باسقا تۇگى جوق، جالعان قۇرىلىمدار ەكەنى باياندالدى.

مۇنداي ۇيىمدار ازاماتتار مۇددەسىن قورعاۋ ءۇشىن ەمەس، باسقا پيعىلدا، بەرىسىن ايتساق، مانساپقورلىق ماقساتتا قۇرىلعانى انىق. بۇل كەيبىر جاعدايدا الاياقتىققا دەيىن جەتتى. وعان جول بەرۋگە بولمايدى. سوندىقتان مۇنداي فاكتىلەر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ نازارىنا جولدانادى. تەك مەملەكەتتىك تاپسىرىستى يگەرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان «قىزمەت كورسەتۋ» ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىنا توسقاۋىل قويۋ قاجەت. جالپى، حالىق كەڭەسى قوعامعا ۇيىتقى بولۋعا ءتيىس. ەلىمىزدە كوپتەگەن كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگان بار، الايدا باسىم بولىگىنىڭ قىزمەتى شاشىراڭقى، ءبىر-ءبىرىن قايتالايدى. ولاردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرىپ، ساراپتامالىق الەۋەتىن بىرىكتىرۋ جانە كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى جۇيەلەۋ حالىق كەڭەسىنە جۇكتەلەدى»، - دەدى.

مەملەكەت باسشىسى: «دەگەنمەن «ءۇشىنشى سەكتوردىڭ» باستى مىندەتى – قوعامدا زاڭ مەن ءتارتىپ، تازالىق پەن تابيعاتتى ايالاۋ قاعيداتتارىن ورنىقتىرۋ. بۇل جۇمىستىڭ ماڭىزىنا ءبىر سوزبەن باعا بەرۋ قيىن. سىزدەر وسىناۋ مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق قاعيداتتاردىڭ ءمانى مەن ماقساتىن جاقسى تۇسىنەسىزدەر.

وكىنىشكە قاراي، مادەنيەتسىزدىك فاكتىلەرىمەن ءجيى بەتپە-بەت كەلەمىز. تابيعاتتى، قوعامدىق ورىنداردى قاساقانا لاستايدى. قوعامعا، مەملەكەتكە قارسى مۇنداي بەيباستاق ارەكەتتەرگە جازانى كۇشەيتكەن دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن.

«تازا قازاقستان» دەگەنىمىز – ادامنىڭ اينالاسىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ داعدىسى، ازاماتتىق كەمەلدىكتىڭ كورسەتكىشى، مەملەكەت وركەنيەتىنىڭ ماڭىزدى ولشەمى. قالالارىمىز بەن اۋىلدارىمىزدىڭ ءبىرازىندا جوعارى ەكولوگيالىق مادەنيەت پەن قوعامدىق ءتارتىپ ۇلگىسىن كورىپ-بايقاپ ءجۇرمىز. بۇل ءبىزدى قۋانتادى. قازاقستاندى قوناقجاي ءارى قاۋىپسىز ەل رەتىندە تانيدى. ەندى وسى ارتىقشىلىقتارىمىزبەن قوسا، تازالىقتى دا ۇلتتىق برەندكە اينالدىرۋىمىز كەرەك. ەلىمىزگە كەلگەن قوناقتار قازىردىڭ وزىندە قالالارىمىزدىڭ كەلبەتىنە تامسانا قارايدى. بۇل قازاقستاننىڭ تۋريستىك ءارى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ەسەلەي تۇسەدى. وسىنداي جەتىستىكتەردى ەل اۋماعىندا تاراتۋىمىز كەرەك.  «تازا قازاقستان» باستاماسىنىڭ ءمان-مازمۇنىن كۇشەيتىپ، تىڭ يدەيالارمەن، كرەاتيۆتى جوبالارمەن تولىقتىرعان ءجون», - دەدى.

پرەزيدەنت: «جالپى، تازالىق پەن ءتارتىپتى ساقتاۋ ماسەلەسى ءاردايىم باستى نازاردا بولۋى كەرەك. ونسىز ەشقانداي دامۋ دا، وركەندەۋ دە بولمايتىنى ايدان انىق. ءبىز «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق قوزعالىسى ارقىلى تۇتاس ۇلتىمىزدىڭ بولمىسىن وزگەرتىپ جاتىرمىز. تابيعاتقا نەمقۇرايلى قاراۋعا، بەيقام بولۋعا، بۇل ماسەلەدە ەشقانداي قاتىگەزدىككە جول بەرۋگە بولمايدى.

ادام مەن تابيعات – ەگىز. ءبىز قورشاعان ورتاعا قامقور بولۋىمىز كەرەك.   تاعى دا اتاپ وتكىم كەلەدى: قالالاردىڭ ساۋلەتى مەن كوركىنەن حالقىمىزدىڭ مادەنيەتى، بويىنداعى قادىر-قاسيەتى جانە قۇندىلىقتارى كورىنىس تابادى. ەلىمىزدىڭ تازا، تارتىمدى بولعانى ەڭ الدىمەن ازاماتتارىمىزدىڭ كوڭىل-كۇيىنە، الەۋمەتتىك جاعدايىنا اسەر ەتەدى. سونداي-اق، بۇل – ەكونوميكالىق وسىمگە ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى فاكتور. سوندىقتان، ەلىمىزدى جاپپاي كوگالداندىرۋ، تازالىقتى ساقتاۋ، زاڭ مەن ءتارتىپتى بۇزباۋ – مەملەكەتتىك ماڭىزى بار مىندەتتەر. بىز ءبىر كۇننىڭ قامى ءۇشىن ەمەس، بولاشاق ۇرپاقتىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن وسى جۇمىسپەن بەلسەندى تۇردە اينالىسۋىمىز كەرەك»، - دەدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «مەنىڭ تازالىققا، تارتىپكە جانە تابيعاتتى ايالاۋعا ايرىقشا ءمان بەرەتىنىمدى بايقاعان بولارسىزدار. قايتكەن كۇندە دە بۇل ىستە كىدىرۋگە، بوساڭسۋعا بولمايدى. جەكەلەگەن تۇلعالار، ءتىپتى، تۇتاس حالىقتار ءوزىن-ءوزى تاربيەلەي الماعانىن تاريح دالەلدەدى. مۇنداي مىندەتتى وتباسى مەن مەكتەپ، قوعام مەن مەملەكەت، ەڭ الدىمەن، مادەني-رۋحاني قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ ارقىلى ورىنداي الادى.

ءبىز قالالار مەن تۇتاس ەلىمىزدىڭ كەلبەتىن عانا ەمەس، ودان دا ماڭىزدىسى، ۇلتىمىزدىڭ مەنتاليتەتىن وزگەرتىپ جاتىرمىز. نەمقۇرايلىق پەن سالعىرتتىقتان، ءتىپتى وشپەندىلىكتەن بىرتىندەپ ارىلىپ، تازالىققا، جاۋاپكەرشىلىككە، تابيعاتتى ايالاۋعا بوي ۇيرەتە باستادىق. بۇل ازاماتتاردىڭ، ونىڭ ىشىندە بىرنەشە بۋىن وكىلدەرىنىڭ كوڭىل-كۇيىنە جاعىمدى اسەرىن تيگىزىپ، قوعامداعى احۋالدىڭ جاقسارۋىنا ىقپال ەتەدى، تۇپتەپ كەلگەندە ەكونوميكالىق ءوسىمدى جەدەلدەتەتىن فاكتورعا اينالادى.

«تازا قازاقستاننىڭ» قۋاتى – قوعامدى جىلدار بويى جالعاساتىن جاعىمدى ءارى جاسامپاز كۇن ءتارتىبىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاستىرۋدا. ماڭايى تاپ-تازا بولىپ، جارقىراپ تۇرسا، ادام دا سوعان ساي ادەپ ساقتاۋعا تىرىسادى. لاس ءارى قاراۋسىز جەردە ەنجارلىق باسىپ، قۇقىقتىق نيگيليزم بەلەڭ الادى. بۇل قۇبىلىس الەمدىك ۋربانيستيكادا «سىنعان تەرەزە سالدارى» دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى.  سوندىقتان «تازا قازاقستان» تۇجىرىمداماسى مەن «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتى ەگىز ۇعىم دەسەك بولادى. بەرەكەسىزدىك پەن تارتىپسىزدىك بەلەڭ العان جاعدايدا زاڭنىڭ ساقتالۋىن تالاپ ەتۋ مۇمكىن ەمەس»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «اباتتاندىرۋ ىسىنە جۇمسالعان قارجى – حالقىمىزدىڭ بولاشاعىنا جاسالعان ينۆەستيتسيا. ءسانى مەن ساۋلەتى جاراسقان قالا كەڭىستىگى قاتال ۇستاز سياقتى ارتىق اقىل ايتىپ، دىلمارسىمەي-اق دۇرىس ءجۇرىپ-تۇرۋعا باۋليدى. تازالىق ازاماتتارىمىزدى ءوز قادىر-قاسيەتىن سەزىنۋگە ۇيرەتىپ، ەرتەڭگە دەگەن سەنىمىن كۇشەيتەدى. مۇنىڭ ءبارى – ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى دۇنيە. كوشەدەگى تازالىق پەن ءتارتىپ قوعامدى جاسامپازدىققا قۇلشىندىرىپ، الەۋمەتتىك ءوپتيميزمدى وياتادى. سايىپ كەلگەندە، ەلدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتەدى. ءبىز الەۋمەتتىك ماسىلدىقتان ارىلىپ، جاۋاپتى سەرىكتەستىككە تۇبەگەيلى كوشۋگە جاعداي جاساۋىمىز كەرەك. ەلدەگى وزگەرىس قاراپايىم ىستەن باستالادى. تۇرعىندارى ىسكەر، بەلسەندى ءارى جاڭاشىل اكىمدى سايلاعان بەرەكەلى اۋىلدان، ءوز ءۇيىنىڭ ماسەلەسىنە بەي-جاي قارامايتىن مۇلىك يەلەرى بىرلەستىگىنىڭ تاتۋ-ءتاتتى تىرشىلىگىنەن، ازاماتتارعا شاراپاتى تيگەن ۆولونتەرلىك جانە قايىرىمدىلىق باستامالاردان كورىنەدى»، - دەدى.

قازىر ەلىمىز تاريحي جانە تاعدىرشەشتى داۋىرگە قادام باستى!

مەملەكەت باسشىسى: «وسكەلەڭ ۇرپاققا ايرىقشا نازار اۋدارۋ كەرەك. بۇل دا – حالىق كەڭەسىنىڭ مىندەتى. وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر ساباقتان تىس ۋاقىتتا سپورتپەن شۇعىلدانۋ، جاڭا ءبىلىم يگەرۋ، كىتاپ وقۋ سەكىلدى كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن جاسامپاز ىستەرگە دەن قويۋعا ءتيىس. ول ءۇشىن كىتاپحانا، مۋزەي، مەكتەپ، دوستىق ۇيلەرى، ساياباقتار سياقتى قولدا بار ينفراقۇرىلىمدى بارىنشا جۇمىلدىرۋ كەرەك. سونىمەن قاتار باسقا دا قوعامدىق نىسانداردى كوبەيتكەن ءجون.

مۇنى تەك ۇلكەن قالالاردا عانا قولعا الماي، شاعىن شاھارلار مەن اۋدان ورتالىقتارىنا، اۋىلدارعا باسا نازار اۋدارۋ ماڭىزدى. قوعامدىق ورتانىڭ ساپاسى ادامنىڭ تۇرعىلىقتى جەرىنە بايلانىستى بولماۋعا ءتيىس. ۇكىمەتكە اكىمدىكتەرمەن جانە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرىگىپ، وسى ماسەلەگە قاتىستى ناقتى ۇسىنىستار دايىنداۋدى تاپسىرامىن. قازاقستان حالىق كەڭەسى مەملەكەت پەن جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى تەتىگىن ناقتى ىستە قولدانۋ ماسەلەسىنە نازار اۋدارۋى كەرەك.

مادەنيەت پەن كرەاتيۆتى يندۋستريا سالاسىنداعى جوبالاردى ۇزاق ۋاقىت بويى قارجىلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋ ءۇشىن ەنداۋمەنت قورلار تۋرالى زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت.  باسقاشا ايتقاندا، ءبىز ازاماتتارىمىزدىڭ قوعام ومىرىنە جان-جاقتى اتسالىسۋىنا بارىنشا جاعداي جاساۋعا ءتيىسپىز. ويتكەنى ۇلكەن وزگەرىستەر كىشكەنە قادامداردان باستالادى. ۇلت پەن ادامي كاپيتالدىڭ جاڭا ساپاسى ءدال وسىلاي قالىپتاسادى»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «قازىر ەلىمىز تاريحي جانە تاعدىرشەشتى داۋىرگە قادام باستى. اۋقىمدى وزگەرىستەر ۇدەرىسى بيلىك تارماقتارىن جاڭعىرتۋمەن توقتاپ قالمايتىنى انىق. ءبىز ادىلەتتى، وزىق، تازا، كۇشتى قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى كەشەندى جۇمىستى ۇزدىكسىز جالعاستىرا بەرەمىز. ءبىز رەفورمالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرىپ، ەلىمىزدىڭ تۇراقتى ءوسىپ-وركەندەۋى ءۇشىن مىزعىماس نەگىز قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت. بۇل ءۇشىن قوعامدىق سانانى وزگەرتۋىمىز كەرەك. باسقا سوزبەن ايتساق، حالقىمىزدىڭ ساناسىنىڭ وزەگىندە بىلىمپازدىق، ۇقىپتىلىق، جاۋاپكەرشىلىك، ەڭبەكقورلىق قاسيەتتەرى تۇرۋعا ءتيىس. سەبەبى زاڭعا باعىنۋ، ەلگە جاناشىر بولۋ، تابيعاتقا قامقور كوزبەن قاراۋ، تازالىقتى ساقتاۋ – مۇنىڭ ءبارى دە وزىق ويلى ۇلتقا ءتان ماڭىزدى قۇندىلىقتار. «ادال ازامات»، «تازا قازاقستان»، «زاڭ مەن ءتارتىپ» باستامالارىنىڭ باستى ماقساتى دا – وسى قۇندىلىقتاردى قوعامدا تۇپكىلىكتى ورنىقتىرۋ»، - دەدى.

ۇلتتىق سانا-سەزىمدى قالىپتاستىرۋ جانە تاريحي جادىمىزدى جاڭعىرتۋ!

مەملەكەت باسشىسى: «تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەت – ۇلتتىق سانا-سەزىمدى قالىپتاستىرۋ جانە تاريحي جادىمىزدى جاڭعىرتۋ. بۇل باعىتتا كوپتەگەن جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. مەن دە بۇعان دەيىن وسى وزەكتى تاقىرىپقا بايلانىستى ءبىراز ويىمدى ايتتىم. ءبىز ءتول مادەنيەتىمىزدىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ، ۇلت رۋحانياتىنا وشپەس ءىز قالدىرعان دارا تۇلعالاردىڭ مۇراسىن دارىپتەۋگە ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىرمىز.

جۇرتىمىزدىڭ جىلناماسىن تۇگەندەپ، ۇلى دالا تاريحىن جانە التىن وردا ءداۋىرىن تەرەڭ زەرتتەپ جاتىرمىز. بيىل 22 جىلعا سوزىلعان ۇزىلىستەن كەيىن قازاقستاننىڭ بىرقاتار كيەلى نىسانى يۋنەسكو-نىڭ مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزىلدى. بۇل تىزىمگە ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى بىرەگەي نىساندار دا ەندى. جاركەنت مەشىتى مەن ۆوزنەسەنسك شىركەۋى سەكىلدى ەكى بىرەگەي ەسكەرتكىشتىڭ يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مۇرالار تىزبەسىنە الدىن الا ەنگىزىلۋى تاعى ءبىر ماڭىزدى قادام بولدى. ساۋلەت ونەرىنىڭ وسىناۋ جاۋھارلارى – قازاقستاننىڭ مادەني ارالۋاندىعىن پاش ەتەدى، سونداي-اق ەلىمىزدە عۇمىر كەشىپ جاتقان بارلىق ەتنوستىڭ تاريحىنا جانە رۋحاني مۇراسىنا ۇقىپتى ءارى قۇرمەتپەن قارايتىنىمىزدى ايعاقتايدى»، - دەدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ: «دەگەنمەن وسى تۇستا ءبىر ماسەلەگە توقتالا كەتكەن ءجون. تاريحتى دۇرىس تاني ءبىلۋ – ەڭ قاجەتتى داعدى. وتكەنگە وكپە ارتۋ – بولاشاققا بالتا شابۋمەن تەڭ ارەكەت. اينالاسىنا كىنا تاعىپ، ۇنەمى جۇبانىش ىزدەپ جۇرەتىن ادامنىڭ دا، ۇلتتىڭ دا كەلەشەگى بۇلىڭعىر بولادى. مۇنداي كەرتارتپا ادەتتەردەن اۋلاق بولۋ كەرەك.

كۇندەلىكتى ومىردە دە مۇڭعا باتپاي، ەڭسەنى تىك ۇستاپ جۇرگەن ءجون. وسكەلەڭ ۇرپاقتى جاسىق، كىنامشىل، ۋايىمشىل مىنەزدەن ساقتاۋ قاجەت. ولار ۇلتىنىڭ تاريحىن ماقتان ەتىپ، ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا سەنىممەن قاراۋى كەرەك.

قازاقتىڭ ءبىرتۋار جازۋشىسى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «ەل بولامىن دەسەڭ، بەسىگىڭدى تۇزە» دەگەن جاقسى ءسوزى بار. ۇرپاق تاربيەسى – ەل بولاشاعىنىڭ كەپىلى. سوندىقتان ءبىز قازىر «ادال ازامات» ءبىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. بۇل جۇمىسقا ءاتۇستى قاراماي، ساپالى اتقارۋ كەرەك.

قازاق قيلى زامانداردان قايىسپاي وتكەن، ءور رۋحىن جىقپاعان، قايسار، جىگەرلى ۇلت بولعان. ءبىز اتا ءداستۇرىمىزدى، اسىل ءدىنىمىزدى، انا ءتىلىمىزدى، بىرەگەي بولمىسىمىزدى ساقتاي وتىرىپ، جاڭاشىلدىققا، جاسامپازدىققا ۇمتىلۋىمىز قاجەت.

تۇتاس ەلىمىزگە كولەڭكەسىن تۇسىرەتىن جات اعىمدارعا، قاراڭعىلىقتان باسقا بەرەرى جوق ەسكىلىك ۇستانىمدارىنا قاتاڭ توسقاۋىل قويۋىمىز كەرەك. ۇلت بولىپ ۇيىسىپ، قوعامدا جاڭا ەتيكا قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت. بۇل اسا ماڭىزدى ءىستى ورىنداۋعا سىزدەر – قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى دە ەلەۋلى ۇلەس قوساسىزدار دەپ سەنەمىن»، - دەدى.

پرەزيدەنت: «قازاقستان حالىق كەڭەسى – بالاماسى جوق، مۇلدە جاڭا، يننوۆاتسيالىق ينستيتۋت. ادىلەتتى قازاقستاننىڭ جارقىن سيمۆولى سانالاتىن بۇل قۇرىلىمنىڭ ءجونى دە، جولى دا وزگەشە. سوندىقتان، كەڭەستىڭ العاشقى مۇشەلەرىنە زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى. وسى مارتەبەلى ءارى بەدەلدى قۇرىلىمنىڭ تابىستى جۇمىسى سىزدەردىڭ تاباندى ەڭبەكتەرىڭىزگە بايلانىستى بولماق.

سىزدەر قوعامنىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنىمىن نىعايتىپ، ەل بىرلىگىن كۇشەيتۋگە جول اشاتىن يگى ىستەردىڭ باستاۋىندا بولاسىزدار. ارينە، جول باستاۋ وڭاي بولماسى انىق. بىراق ءبىر جاعىنان، بۇل – ۇلكەن قۇرمەت جانە زور مۇمكىندىك.

سىزدەر، حالىقپەن ەتەنە بايلانىس ورناتىپ، جاسامپاز باستامالار كوتەرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە، ءتىپتى، ەل تاعدىرىنا ىقپال ەتە الاسىزدار. ەڭ باستىسى، ۇلت مۇددەسى بارىنەن بيىك تۇرۋعا ءتيىس»، - دەدى.

Abai.kz