كەشەلى-بەرى قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق كەڭىستىگىندە رەسەيگە كۇزەتشى بولىپ جۇمىس ىستەۋگە بارعان قازاقستان ازاماتتارى ەلگە قايتۋعا كومەكتەسۋدى سۇراپ، پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا ۇندەۋ جاساعانى تۋرالى اقپارات پەن بەينە جازبا تارادى.

بەينە جازباعا نازار اۋدارساق، قازاق جىگىتتەرى اۋەلدە كۇزەتشى بولىپ جۇمىس ىستەۋگە بارعان. كەيىن ولاردى «الداپ، قۇجاتقا قول قويدىرىپ»، سوعىسقا جىبەرگەن. قازىر ۇشقىزسىز ۇشاقتاردى باسقارۋ پۋنكتىندە جۇرگەن كورىنەدى.

ال قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى وسى ماسەلە بويىنشا رەسەي ءسىم-ىنە ديپلوماتيالىق نوتا جولداعان.

بەينە جازباداعى جىگىتتەردىڭ ءبىرى: «ءبىز ءۇش دوس بولىپ كەلدىك. العاشىندا «وسى جەردە جۇمىس ىستەيسىڭدەر» دەدى. قول قويدىق. كەيىن «بولدى، سەندەر سوعىسقا كەتەسىڭدەر» دەپ ايتتى. ءبىز قورقىپ قالدىق. قازىر ەلگە قايتۋدىڭ جولىن ىزدەپ ءجۇرمىز»، - دەيدى (دەرەككوزى: qaz365.kz).

قر ءسىم-ءى نە دەيدى؟

قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى بۇل جاعدايدان حاباردار ەكەندىگىن مالىمدەپ: «وسى ماسەلە بويىنشا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە ديپلوماتيالىق نوتا جولداندى. رەسەي تاراپىمەن ءتيىستى جۇمىس جالعاسىپ جاتىر. جۇمىسىمىزدىڭ ناتيجەسى تۋرالى قوسىمشا حابارلايمىز»، - دەيدى.

تاقىرىپقا تۇزدىق:

«رەسەيگە الدانىپ باردىق، كۇزەتشى بولىپ جۇمىسقا بارعانبىز»، - دەيدى ءبىر توپ قازاق بالالار. «ءبىزدى تۇرمەمەن قورقىتىپ، سوعىسقا سالۋدا»، - دەيدى جانە. ەندى قازاقستاننان اراشا سۇراۋدا!

اينالايىندار-اۋ!

رەسەي - سوعىسىپ جاتقان ەل. ول سوعىستى باستاعان دا رەسەيدىڭ ءوزى. بىرەۋ كەلىپ، رەسەيدىڭ جەرىنە كىرگەن جوق. بىرەۋدىڭ جەرىنە كىرگەن - رەسەي! سول ءۇشىن دە جۇرتقا جەكسۇرىن...

«ءبىر سوم بەرىپ جىرلاتىپ، ون سوم بەرىپ قويدىرا الماپتىنىڭ» كەبىن كيىپ وتىرعان دا سول رەسەي. ەندى سول سوعىسقا ادام تاپپاي ساندالىپ جۇرگەن دە سول رەسەي! تۇرمەلەردەن «باتىر» ىزدەدى، تاپتى، تاۋىستى. سولتۇستىك كورەيدەن ادام الدىردى. قارا جۇمىسقا بارعان، وقۋعا بارعان شەتەلدىكتەرگە پۇل ۇسىنىپ، سوعىسقا شاقىردى. مۇنىڭ ءبارى كەشە-بۇگىن عانا بولىپ جاتقان جوق. بىرنەشە جىل بولدى. رەسەيدەگى جاعداي سولاي...

رەسەي دەگەن ءارىسى - 2014 جىلدان سوعىسۋدا. بەرىسى - 2022 جىلدان بەرى سوعىسۋشى، سوعىس باستاۋشى ەل!

اقىلى بار، اقپارات وقي الاتىن ادام ول جاقتا «ات باسىنداي التىن بار» دەسە دە بارمايدى. ول جاقتاعى كۇزەتشىلىك بۇل جاقتا دا تابىلار ەدى؟!

رەسەي دەگەن - وڭتۇستىك كورەي، ەۋروپا نەمەسە اقش ەمەس، اي سايىن «ميلليونداپ تابامىز» دەيتىن. ءتىپتى، سول وركەنيەتتى دەگەن ەلدەرگە دە بارعان ادام - باستىق بولىپ بارمايدى. قارا جۇمىسشى، جالدامالى «قۇل» بولىپ بارادى. رەسەي دە تۇپ-تۋرا ءبىز سەكىلدى قيراۋىق وداقتان (كسرو) شىققان ەل. بىزدەن اسىپ كەتكەن جەرى جوق. كەرىسىنشە، كوپ نارسەدە بىزدەن كەيىن تۇر...

سويتە تۇرا، ءبىزدىڭ گەوگرافيالىق ايماقتىڭ ادامدارىنا توبەدەن قارايدى. ولەيىن دەگەن شالدارىنا شەيىن وا-لىقتاردى «ورتاڭقول ادامدار» دەپ، «جۇمىسشى تاپ» دەپ قارايدى. وزدەرىن ەسكى يمپەريانىڭ مۇراگەرلەرى كورەدى. سول سانادا قالىپ كەتكەن. سەنى ادام قۇرلى كورىپ، توبەلەرىنە كوتەرەيىن دەپ وتىرعان بىرەۋى جوق!

وتكەن عاسىردا بولىپ جاتقان سوعىس ەمەس. ينتەرنەتتىڭ جىلدام ۋاقىتى. اقپارات دەگەن تولىپ تۇر. جۇمىس تۇرماق، قىدىرۋعا بارساڭ دا، اۋەلى بارار جەرىڭ جايلى بىردەڭە قاراپ، وقىپ، تانىسىپ باراسىڭ. سوعىسىپ جاتقانىن بىلەسىڭ. سەنەن بۇرىن بارعان ۇندىلەر مەن زاڭگىلەر زار جىلاپ، «ءبىزدى الىپ كەتىڭدەرشى» دەگەنىن كورگەن دە بولارسىڭ. سەنەن بۇرىن بارعان «وزبەك-قىرعىزدىڭ» جىگىتتەرى الدانىپ سوعىسقا كەتكەنىن ەستىگەن دە شىعارسىڭ. ەندى نە دەيسىڭ، كوكەم؟ سوعىسىپ جاتقان رەسەيگە نەگە باراسىڭ؟

ەندى كەلىپ: «ولسەك تە، ءوز ەلىمىزدە ولەيىك»، - دەيسىڭدەر، جىگىتتەر!

ەستىپ جاتىرمىز، قازاقستان ءسىم-ءى نوتا جىبەرگەن دەيدى. البەتتە، بۇل جىگىتتەردى قۇتقارۋ كەرەك. قازاقستانعا امان-ەسەن الدىرتۋ كەرەك. كونستيتۋتسيا سونى مىندەتتەيدى. ءبىز ءۇشىن ءاربىر ادامنىڭ ءومىرى قۇندى. بىراق، بۇل جىگىتتەردى ەلگە الدىرتقان سوڭ، جاقسىلاپ پروفيلاكتيكا جاساۋ كەرەك! بۇل ءجۇرىستىڭ قىلمىستىق ءجۇرىس ەكەنىن جاقسىلاپ ءتۇسىندىرۋ كەرەك «بوتەن سوعىسقا قاتىسۋ» - قىلمىس).

بۇل - باسقالارعا ساباق. ۇلكەن ساباق! ەسى دۇرىس ادام تاپ قازىر رەسەيگە بارمايدى، اش قالسا دا! ءوز بيۋدجەتىنىڭ جىرتىعىن جاماي الماي، بار اقشاسىن اسكەري سالاعا جۇمساپ، ءوز حالقى كەدەيلەنىپ جاتقان رەسەي سەندەرگە دوگە-دوگە اقشا بەرەتىن جاعدايدا ەمەس! بار بەرەتىنى - اجالعا باستارىڭدى بايلاپ بەرەدى. كەلىسىمشارت ۇسىنادى، اي سايىن اسكەري ايلىق ۋادە ەتەدى. سويتەدى دە، مايداندا ءولىپ قالعاندارىڭدى تىلەپ وتىرادى.

سونىڭ دالەلى، كەشە عانا ليماندا تۇتقىنعا بەرىلگەن رەسەيدىڭ 250 ساربازى. ءوز ساربازدارى. ءوز ازاماتتارى. شەتەلدىكتەر ەمەس. رەسەيدە تۋعاندار. «اش قالدىق، اعاشتىڭ قابىعىپ سورىپ الدەندىك. كەرى شەگىنۋگە مۇرشا بەرمەدى. ولەيىن دەپ قالدىق»، - دەپ ولەردەگى سوزدەرىن ايتىپ وتىر!

ويلانىڭدار، جىگىتتەر! ون رەت ويلانىڭدار!

نۇرگەلدى ابدىعانيۇلى

Abai.kz