قازاقستاننىڭ ءولىم جازاسىنان تولىقتاي باس تارتۋى ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ قۇقىعىن قورعاۋ جولىنداعى ەلەۋلى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى بولدى. بەلگيالىق جۋرناليست لوتفي امين حاشەمي بۇل شەشىمدى جوعارى باعالاپ، مىقتى سوت تورەلىگى مەن زاڭنىڭ بەرىكتىگى ادامعا دەگەن قۇرمەتتى ۇشتاستىرا ءبىلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

قازاقستاندا مۇنداي جازا ءتۇرىنىڭ تولىقتاي جويىلۋى قىلمىستىق زاڭنامانى ىزگىلەندىرۋگە جانە ءومىر ءسۇرۋ قۇقىعىنىڭ كەپىلدىكتەرىن نىعايتۋعا باعىتتالعان دايەكتى ساياساتتىڭ زاڭدى ناتيجەسى بولدى.

2021 جىلعى 2 قاڭتاردا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ءولىم جازاسىنان باس تارتۋعا باعىتتالعان ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتىگە ەكىنشى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭعا قول قويدى. سول جىلدىڭ 29 جەلتوقسانىندا مەملەكەت باسشىسى ءولىم جازاسىن قىلمىستىق زاڭنامادان تولىقتاي الىپ تاستاۋدى كوزدەيتىن زاڭعا قول قويدى. ال 2022 جىلى ءولىم جازاسىنا تىكەلەي تىيىم سالۋ كونستيتۋتسيادا بەكىتىلىپ، ادام ءومىرىن قورعاۋدىڭ قۇقىقتىق كەپىلدىكتەرى ودان ءارى نىعايتىلدى.

بەلگيالىق جۋرناليست، «16mai.be» اقپاراتتىق رەسۋرسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى لوتفي امين حاشەمي قازاقستاندا ءولىم جازاسىنىڭ جويىلۋىنىڭ ىزگىلىك تۇرعىسىنداعى مانىنە جوعارى باعا بەردى. ول بۇل شەشىمدى زاڭنىڭ بەرىكتىگى مەن ادام ومىرىنە دەگەن قۇرمەتتى ۇشتاستىراتىن سوت تورەلىگىن دامىتۋ جولىنداعى ماڭىزدى بەلەس دەپ اتادى.

حاشەميدىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان قابىلداعان بۇل شەشىم ادامدى قورعاۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن نىعايتا تۇسەدى. ساراپشى اتالعان قادامنىڭ ايرىقشا ماڭىزىن سوت تورەلىگىنىڭ ادىلەتتى ءارى ىزگى سيپاتىن ايقىندايتىن ىرگەلى قاعيداتتارمەن بايلانىستىردى.

«قازاقستاننىڭ ءولىم جازاسىنان باس تارتۋى – ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىن قورعاۋعا، زاڭ ۇستەمدىگى مەن ادامنىڭ نەگىزگى قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلگەن سوت تورەلىگى جۇيەسىن دامىتۋ جولىنداعى ماڭىزدى ءارى ءمانى زور قادام»، – دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.

ىزگىلىك پەن تاباندىلىقتىڭ ۇيلەسىمىن ول پارمەندى سوت تورەلىگىنىڭ باستى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. حاشەميدىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي جۇيە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ، جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ جانە قوعامنىڭ سەنىمىن نىعايتۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى. ول قوعامدى قورعاۋ مەن ادامعا قۇرمەتپەن قاراۋ ءبىر-ءبىرىن تولىقتىراتىن قاعيداتتار ەكەنىن، بۇل ۇستانىمداردىڭ اسا اۋىر قىلمىستارعا قارسى كۇرەستە دە ءوز ماڭىزىن جوعالتپايتىنىن اتاپ ءوتتى.

«مىقتى سوت تورەلىگى جۇيەسى اسا اۋىر قىلمىستارعا باتىل ءارى قاتاڭ دەن قويا وتىرىپ، ءاربىر ادامنىڭ نەگىزگى قۇقىقتارى مەن قادىر-قاسيەتىن مۇلتىكسىز ساقتاي ءبىلۋى ءتيىس»، – دەدى ساراپشى.

حاشەمي قازاقستاننىڭ بۇل تاڭداۋىنان سوت تورەلىگىنىڭ ىزگىلىككە نەگىزدەلگەن باعىتىن جانە ءاربىر ادامنىڭ ومىرىنە دەگەن قۇرمەتتى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. قابىلدانعان شەشىم مەملەكەتتىڭ قوعامدى قورعاۋدا تاباندىلىق تانىتا وتىرىپ، قۇقىقتىق قاعيداتتارعا بەرىك بولۋىن كوزدەيتىن ۇستانىمدى نىعايتا تۇسەدى. جۋرناليست ءولىم جازاسىنىڭ تولىقتاي جويىلۋىن ەلەۋلى وزگەرىس دەپ باعالادى.

«بۇل شەشىم سوت تورەلىگىنىڭ قايتىمسىز شارالارعا جۇگىنبەي-اق پارمەندى بولا الاتىنىن، ال قوعامدى قورعاۋ مەن ادام ءومىرىن قۇرمەتتەۋ زاڭ ۇستەمدىگىنىڭ ىرگەلى قاعيداتتارى بولىپ قالۋعا ءتيىس ەكەنىن كورسەتەدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.

جۋرناليست ءولىم جازاسىنىڭ جويىلۋى قازاقستانداعى سوت تورەلىگىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ ىزگىلىك نەگىزدەرىن نىعايتا تۇسەتىنىنە ايرىقشا ءمان بەردى. حاشەميدىڭ پايىمداۋىنشا، بۇل شەشىمنىڭ قۇندىلىعى زاڭنىڭ بەرىكتىگى مەن ادامعا دەگەن ىزگى قارىم-قاتىناستىڭ ۇيلەسىمىنەن كورىنەدى. ول زاماناۋي ءارى ورنىقتى سوت تورەلىگى جۇيەسىنىڭ نەگىزىن ءدال وسى ۇستانىمنان كورەدى.

«ءولىم جازاسىنان باس تارتۋ – زاماناۋي، ادىلەتتى ءارى ورنىقتى سوت تورەلىگى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى بەلەس. بۇل – زاڭنىڭ بەرىكتىگىن ىزگىلىكپەن، ال مەملەكەتتىك وكىلەتتىكتى زاڭ ۇستەمدىگىنە دەگەن قۇرمەتپەن ۇشتاستىراتىن جۇيە»، – دەپ تۇيىندەدى ساراپشى.

بەلگيالىق ءجۋرناليستىڭ باعاسى قازاقستاننىڭ ىزگىلىككە نەگىزدەلگەن تاڭداۋىنىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى. ءولىم جازاسىنىڭ تولىقتاي جويىلۋى ءومىر ءسۇرۋ قۇقىعىن قورعاۋ مەن ءادىل سوت تورەلىگىنىڭ نەگىزدەرىن نىعايتۋ جولىنداعى ماڭىزدى جەتىستىك بولدى. بۇل قادام قوعامدى قورعاۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن بەكەمدەپ، ادام ءومىرى مەن قادىر-قاسيەتىنە دەگەن قۇرمەتتى ونىڭ باستى قاعيداتتارىنىڭ بىرىنە اينالدىردى.

Abai.kz