قازىرگى زامانعى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندە بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ زاڭدىلىعى تەك سايلاۋ پروتسەدۋرالارىمەن ەمەس، قوعاممەن ۇزدىكسىز ديالوگ جۇرگىزۋ قابىلەتىمەن دە ولشەنەدى. وسى ورايدا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ 70-بابىمەن نەگىزى قالانىپ، 2026 جىلعى 5 ماۋسىمدا قابىلدانعان (1 شىلدەدە كۇشىنە ەنگەن) كونستيتۋتسيالىق زاڭ اياسىندا قۇرىلعان قازاقستان حالىق كەڭەسى — ەلدەگى ساياسي رەفورمالاردىڭ ماڭىزدى ينستيتۋتسيونالدىق ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى.

مەملەكەتتىك اپپارات پەن ازاماتتىق قوعام اراسىنداعى بۇرىنعى بەيرەسمي نەمەسە شاشىراڭقى بايلانىس ارنالارىنىڭ ورنىنا كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بەكىتىلگەن، زاڭنامالىق دەڭگەيدەگى جوعارى كونسۋلتاتيۆتىك ورگان كەلدى.

بيلىك تارماعى ەمەس، حالىق مۇددەسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق ارناسى

جاڭا ورگاننىڭ ءمانىن تۇسىنۋدەگى باستى ماسەلە — ونىڭ مەملەكەتتىك بيلىك جۇيەسىندەگى ورنىن دۇرىس ساراپتاۋ. قازاقستان حالىق كەڭەسى — زاڭ شىعارۋشى، اتقارۋشى نەمەسە سوت بيلىگىنىڭ بالاماسى ەمەس. بۇل — بيلىكتىڭ ءتورتىنشى تارماعىنا تالاساتىن شەنەۋنىكتىك اپپارات ەمەس، كەرىسىنشە، قوعامدىق پىكىردى جيناقتاپ، ونى مەملەكەتتىك ساياسات پەن زاڭنامالىق باستاماعا اينالدىراتىن رەسمي ديالوگ الاڭى.

اقوردا بەلگىلەگەن باستى ميسسيا — ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن مەملەكەتتىك شەشىمدەر قابىلداۋ دەڭگەيىندە وكىلدىك ەتۋ. كەڭەس قۇرامىنىڭ تىكەلەي قازاقستان ازاماتتارى مەن ءتۇرلى قوعامدىق توپتار وكىلدەرىنەن قالىپتاسۋى مەملەكەتتىك ساياساتقا الەۋمەتتىك سۇرانىستاردىڭ شىنايى ەنگىزىلۋىنە جول اشادى.

نورماتيۆتىك جانە رەفەرەندۋمدىق باستاما: كونسۋلتاتيۆتىك سيپاتتان زاڭنامالىق پارمەنگە

ءداستۇرلى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگاندار كوبىنە تەك «ۇسىنىس بەرۋشى» شەڭبەرىندە شەكتەلىپ جاتادى. الايدا قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ قۇقىقتىق ارسەنالى الدەقايدا كەڭ:

زاڭنامالىق باستاما قۇقىعى: كەڭەس قوعامدىق ماڭىزى بار ماسەلەلەر بويىنشا دەربەس زاڭ جوبالارىن ازىرلەپ، ولاردى قۇرىلتايدىڭ قاراۋىنا ەنگىزە الادى. بۇل ازاماتتىق قوعامنىڭ زاڭ شىعارۋ پروتسەسىنە تىكەلەي ارالاسۋىنىڭ ساپالى جاڭا دەڭگەيى.

رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم باستاماشىسى: كەڭەس تاعدىرشەشتى، قوعامدىق ماڭىزى جوعارى تۇيتكىلدەردى جالپىحالىقتىق داۋىسقا سالۋعا (رەفەرەندۋمعا) شىعارۋ تۋرالى باستاما كوتەرۋ وكىلەتتىگىنە يە.

ىشكى ساياساتتى تۇزەتۋ جانە قوعامدىق باقىلاۋ: مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ شەشىمدەرى مەن باعدارلامالارىنا قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ، الەۋمەتتىك رەفورمالارعا قاتىستى ۇسىنىمدار بەرۋ ارقىلى شەشىمدەردىڭ حالىق مۇددەسىنە ساي قابىلدانۋىن قاداعالايدى.

كەڭەستىڭ شەشىمدەرى تيىم سالۋشى ەمەس، باستاماشىل ءارى ۇسىنىمدىق سيپاتتا بولعانىمەن، بۇل وكىلەتتىكتەر ونىڭ قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزۋدەگى كونستيتۋتسيالىق سالماعىن ايقىندايدى.

وركەنيەتارالىق ديالوگ جانە جاھاندىق ميسسيا

قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ قىزمەتى تەك ىشكى ساياسي كۇن تارتىبىمەن شەكتەلمەيدى. قۇجاتقا سايكەس، بۇل ينستيتۋتقا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءىرى جوبالاردى ۇيلەستىرۋ جۇكتەلگەن. سونىڭ ىشىندە ەڭ باستىسى — الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىن ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ.

بۇل مىندەت كەڭەستىڭ ەل ىشىندەگى كونفەسسياارالىق جانە ۇلتارالىق كەلىسىمدى ساقتاۋشى ءرولىن جاھاندىق ديپلوماتيامەن ۇشتاستىرادى. قازاقستاننىڭ دىنارالىق ديالوگ ورتالىعى رەتىندەگى حالىقارالىق ءيميدجىن نىعايتۋ ەندى ۋاقىتشا كوميتەتتەردىڭ ەمەس، وسى كونستيتۋتسيالىق ورگاننىڭ تۇراقتى قۇزىرەتىنە اينالىپ وتىر.

ءتۇيىن: بولاشاق تيىمدىلىكتىڭ باستى ينديكاتورى

قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋى — مەملەكەتتىك باسقارۋ تاريحىنداعى جاي عانا رەفورما ەمەس، ازاماتتار مەن مەملەكەتتىك اپپارات اراسىنداعى قۇقىقتىق تەڭگەرىمدى ورناتۋعا باعىتتالعان قادام.

الايدا، كەز كەلگەن ينستيتۋتسيونالدىق رەفورما سياقتى، بۇل ورگاننىڭ دا قوعامداعى بەدەلى ونىڭ زاڭدا بەرىلگەن مۇمكىندىكتەرىن ءىس جۇزىندە قالاي پايدالاناتىنىنا بايلانىستى. ەگەر ازاماتتاردىڭ كوتەرگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەرى كەڭەس ارقىلى ناقتى زاڭدارعا، مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا جانە الەۋمەتتىك وڭ وزگەرىستەرگە اينالسا، بۇل ينستيتۋت ەلدەگى ساياسي تۇراقتىلىق پەن «سلىشاششەە گوسۋدارستۆو» ء(ۇن قوساتىن مەملەكەت) كونتسەپتسياسىنىڭ باستى تىرەگىنە اينالارى ءسوزسىز.

Abai.kz