قازاقستاننىڭ اقشا-نەسيە ساياساتى قازىرگى تاڭدا كۇردەلى ماكروەكونوميكالىق جانە گەوساياسي جاعدايلار اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا.

ۇلتتىق بانكتىڭ (ۇب) باستى ستراتەگيالىق ماقساتى — باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ، ينفلياتسيانى ماقساتتى دەڭگەيگە (تارگەتكە) جاقىنداتۋ جانە ۇلتتىق ۆاليۋتا — تەڭگەنىڭ باعامىن شەكتەن تىس قۇبىلمالىلىقتان قورعاۋ بولىپ تابىلادى.

بازالىق مولشەرلەمە ساياساتى:

بازالىق مولشەرلەمە — ۇلتتىق بانكتىڭ ەكونوميكاداعى اقشانىڭ قۇنىن بەلگىلەيتىن باستى قۇرالى.

ءۇستىرتىن ەمەس، قاتاڭ ساياسات:

ۇلتتىق بانك ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردى تومەندەتۋ ءۇشىن بازالىق مولشەرلەمەنى جوعارى دەڭگەيدە ۇستاپ وتىر. بۇل نەگىزسىز اقشا ماسساسىنىڭ وسۋىنە توسقاۋىل قويىپ، سۇرانىس ينفلياتسياسىن باسۋعا باعىتتالعان.

تۇتىنۋشىلىق جانە بيزنەس-نەيەلەرگە اسەرى:

جوعارى مولشەرلەمە كوممەرتسيالىق بانكتەردىڭ دەپوزيتتەر مەن نەسيەلەر بويىنشا پايىزدارىن انىقتايدى. ءبىر جاعىنان، بۇل حالىقتىڭ تەڭگەلىك دەپوزيتتەرىن تارتىمدى ەتىپ، جيناقتاۋ بەلسەندىلىگىن ارتتىرسا، ەكىنشى جاعىنان، ناقتى سەكتور مەن بيزنەسكە بەرىلەتىن نەسيەلەردىڭ قىمباتتاۋىنا اكەلەدى.

ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ:

ۇب-نىڭ ۇزاق مەرزىمدى ماقساتى — ينفلياتسيانى 5% دەڭگەيىندە ۇستاۋ. الايدا، فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ (بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ ارتۋى) مەن مونوپوليالىق تاريفتەردىڭ ءوسۋى بۇل ماقساتقا جەتۋدى باياۋلاتىپ وتىرعان ىشكى فاكتورلارعا جاتادى.

قازاقستاندا 2015 جىلدان بەرى ەركىن كالقىمالى ايىرباس باعام رەجيمى قولدانىلادى. بۇل — تەڭگەنىڭ باعامىن مەملەكەت جاساندى تۇردە ۇستاپ تۇرمايدى، ول نارىقتاعى سۇرانىس پەن ۇسىنىسقا قاراي بەلگىلەنەدى دەگەن ءسوزدى بىلدىرەدى.

تەڭگە باعامىنا اسەر ەتەتىن باستى فاكتورلار:

قازاقستان ەكسپورتىنىڭ نەگىزى شيكىزات بولعاندىقتان، ەنەرگورەسۋرستاردىڭ الەمدىك باعاسى ۆاليۋتا اعىنىنا تىكەلەي ىقپال ەتەدى.

ۇلتتىق بانك بيۋدجەتكە ترانسفەرت ءبولۋ ءۇشىن ۇلتتىق قورداعى شەتەلدىك ۆاليۋتانى (دوللاردى) ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا ساتادى. بۇل تەڭگەنىڭ كۇرت ارزانداپ كەتۋىنە جول بەرمەيتىن ماڭىزدى فاكتور.

زەينەتاقى قورىنىڭ قاراجاتىنا شەتەلدىك باعالى قاعازداردى ساتىپ الۋ ءۇشىن جاسالاتىن ۆاليۋتالىق وپەراتسيالار دا نارىقتاعى بالانسقا اسەر ەتەدى.

نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ (رەسەي، قىتاي، ەۋرووداق) ەكونوميكالىق جاعدايى مەن اقش فەدەرالدى رەزەرۆتىك جۇيەسىنىڭ (فرج) دوللار مولشەرلەمەسى بويىنشا شەشىمدەرى.

فيسكالدىق جانە مونەتارلىق ساياساتتىڭ الشاقتىعى:

ۇلتتىق بانك اقشا ساياساتىن قاتاڭداتىپ، ينفلياتسيانى باسۋعا تىرىسقانىمەن، مەملەكەتتىك بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ ءوسۋى ەكونوميكاداعى ينفلياتسيالىق قىسىمدى قايتا كۇشەيتەدى. بۇل ەكى ساياساتتىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەتتىلىگىن كورسەتەدى.

دەدوللاريزاتسيا ترەندى:

تۇرعىندار مەن بيزنەستىڭ تەڭگەلىك اكتيۆتەرگە سەنىمى ارتىپ كەلەدى، بۇل بانكتىك دەپوزيتتەر قۇرىلىمىنداعى دەدوللاريزاتسيا ۇلەسىنىڭ وسۋىنەن بايقالادى.

ءسوز ءتۇيىنى: ۇلتتىق بانكتىڭ قازىرگى ستراتەگياسى — اعىمداعى ەكونوميكالىق قۇبىلمالىلىق جاعدايىندا ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ مەن ينفلياتسيانى تىزگىندەۋ اراسىنداعى التىن ورتالىقتى تابۋى دا ءوز ناتيجەسىن بەرمەك. مولشەرلەمەنىڭ بولاشاق ديناميكاسى ىشكى ينفلياتسيالىق پروتسەستەردىڭ باياۋلاۋىنا جانە الەمدىك شيكىزات نارىعىنداعى كونيۋنكتۋراعا تىكەلەي بايلانىستى بولادى.

Abai.kz