سوڭعى جىلدارى قازاقستاندىقتاردىڭ تەلەفون تۇتقاسىن كوتەرگەندە جۇرەگى شايلىعىپ قالاتىن بولعانى جاسىرىن ەمەس. «بانكتەن حابارلاسىپ تۇرمىز»، «تۋىسىڭىز اۆارياعا ۇشىرادى»، «ينۆەستيتسيا ارقىلى بايىپ كەتىڭىز» دەگەن سياقتى ستسەناريلەر ميلليونداعان ادامنىڭ مازاسىن الدى.

الايدا ۇلتتىق بانك پەن بايلانىس وپەراتورلارى بىرىگىپ قولعا العان «تەلەكوم انتيفرود» جۇيەسى بۇل جاعدايدى تۇبەگەيلى وزگەرتۋگە ۋادە بەرىپ وتىر. Kursiv.media تاراتقان مالىمەتتەرگە سۇيەنە وتىرىپ، بۇل جۇيەنىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن جانە قارجىلىق قاۋىپسىزدىكتەگى بەتبۇرىستى سارالاپ كورەلىك.

الاياقتاردىڭ جاڭا ايلالارى جانە «تەلەكوم انتيفرود» قالاي كومەكتەسەدى؟

تسيفرلىق الاياقتىق كۇن سايىن تۇرلەنىپ جاتىر. قازىر الاياقتار تەك قوڭىراۋ شالىپ قويماي، جاقىن ادامدارىڭىزدىڭ مەسسەندجەردەگى اككاۋنتتارىن بۇزىپ، داۋىسىن جاساندى ينتەللەكت (AI) ارقىلى سالىپ، جۇمىسقا ورنالاسۋ سىلتاۋىمەن كۇماندى قوسىمشالار ورناتقىزادى نەمەسە فيشينگتىك سىلتەمەلەردى جىبەرەدى. جەرتۆا پسيحولوگيالىق قىسىممەن اقشا اۋدارىپ ۇلگەرگەنشە، بانكتەر بۇدان بەيحابار قالاتىن.

ۇلتتىق بانكتىڭ تسيفرلاندىرۋ جونىندەگى توراعا ورىنباسارى بينۋر جالەنوۆ ۇسىنعان «تەلەكوم انتيفرود» پيلوتتىق جوباسى وسى جەردە شەشۋشى ءرول اتقارادى:

الدىن الا ەسكەرتۋ: جۇيە تەلەفون قوڭىراۋىنىڭ تەحنيكالىق دەرەكتەرىنە قاراپ، الاياقتىق بەلگىلەرىن (مىسالى، كۇماندى نومىرلەر، جاڭادان تىركەلگەن نەمەسە ۇزاققا سوزىلعان قاۋىپتى اڭگىمەلەر) ىزدەيدى.

بانكتەرمەن جەدەل بايلانىس: ەگەر قوڭىراۋ بارىسىندا كۇدىك تۋىنداسا، جۇيە دەرەۋ بانككە سيگنال بەرەدى.

باستى ماقسات: ازامات «اقشانى اۋدارۋ» (پەرەۆەستي) تۇيمەسىن باسىپ ۇلگەرمەي تۇرىپ، قاۋىپتى بۇعاتتاۋ نەمەسە ەسكەرتۋ جاساۋ.

قۇردىمعا كەتكەن ستاتيستيكا: ماسەلە شىنىمەن شەشىلىپ جاتىر ما؟

بۇعان دەيىن قولعا الىنعان شارالاردىڭ ءوزى ناتيجە بەرە باستاعانىن كورۋگە بولادى. ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك:

الاياقتىقتىڭ ازايۋى: 2020 جىلدان بەرى العاش رەت 2026 جىلدىڭ 9 ايىندا تىركەلگەن ينتەرنەت-الاياتىق دەرەكتەرى 22,4%-عا تومەندەگەن.

ەركىندىك پەن شەكتەۋ: 6 ميلليوننان استام قازاقستاندىققا «نەسيە الۋعا ەرىكتى تۇردە تىيىم سالۋ» فۋنكتسياسى بەرىلدى. ەگەر الاياقتار جەكە دەرەكتەرىڭىزدى ۇرلاپ كەتسە دە، بۇل تىيىم ولاردىڭ اتىڭىزعا نەسيە راسىمدەۋىنە جول بەرمەيدى.

ۋاقىتشا بۋفەر: ءىرى ونلاين-نەسيەلەردى بەرۋ كەزىندە 8 نەمەسە 24 ساعاتتىق كۇتۋ ۋاقىتى ەنگىزىلدى. بۇل ازاماتتارعا الدانعانىن ءتۇسىنىپ، ءوتىنىشتى توقتاتۋعا جەتكىلىكتى مۇرسات بەرەدى.

انتيفرود-تسەنتر كۇشى: ورتالىق وسى ۋاقىتقا دەيىن 132 ميلليارد تەڭگەدەن استام الاياقتىق وپەراتسيانىڭ جولىن كەسىپ ۇلگەردى. ەگەر ءبىر بانك كۇماندى اۋدارىمدى بايقاسا، سيگنال بارلىق جۇيەگە بەرىلىپ، اقشانىڭ ءارى قاراي «جىلىستاۋىنا» توسقاۋىل قويىلادى.

جاڭا ەكوسيستەما: جارناما پلاتفورمالارى دا باقىلاۋدا

ماسەلەنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى تۇسى — الاياقتاردىڭ ءتۇرلى جارناما سايتتارى ارقىلى جالعان حابارلامالار تاراتۋى. ەندى ۇلتتىق بانكتىڭ انتيفرود-ورتالىعى بۇل دەرەكتەردى قازاقستاندىق ينتەرنەت-جارناما الاڭدارىمەن بولىسەدى. بۇل پلاتفورمالارعا قىلمىسكەرلەردىڭ پروفيلدەرى مەن كۇماندى حابارلاندىرۋلارىن بىردەن انىقتاپ، اۆتوماتتى تۇردە بۇعاتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ءسوز ءتۇيىنى: «تەلەكوم انتيفرود» جۇيەسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى — كيبەرقىلمىسقا قارسى كۇرەستەگى كەزەكتى ماڭىزدى قادام. الاياقتار ايلا-شارعىسىن وزگەرتىپ جاتسا دا، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسى ازاماتتاردىڭ قارجىلىق قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋدا. دەگەنمەن، ەڭ باستى قورعانىس — ارقايسىمىزدىڭ ساقتىعىمىز بەن بەيتانىس ادامداردىڭ نۇسقاۋىمەن ەشقاشان اقشا اۋدارماۋ قاعيداتى ەكەنىن ۇمىتپايىق.

Abai.kz