Senbi, 30 Mamır 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 10382. Jazılğandar — 5057. Qaytıs bolğandar — 37
Aymaq 5709 15 pikir 19 Aqpan, 2020 sağat 11:43

Fort-Şevçenkonıñ tarihi Aq Ketik atauın qaytaru qajet

Mañğıstau oblısı äkimi
S.Twrımovqa,
Mañğıstau oblıstıq Maslihatınıñ hatşısı
N.Twrışevqa,
Mañğıstau oblıstıq Onomastikalıq komissiyasınıñ törağası
Q.Jwmaşevqa,

«Fort-Şevçenko – qala. Tüpqarağan audanınıñ äkimşilik ortalığı. Kaspiy teñiziniñ şığıs jağasında, oblıs ortalığı Aqtau qalasınan soltüstik-batısqa qaray 130 km jerde ornalasqan. Orta ğasırlarda bwl jerde teñiz aylağı – Ketikqala qalaşığı ornalasqan. Bekinis aumağında jürgizilgen arheol. qazbalar nätijesi boyınşa Ketikqala qalaşığı 10 – 15 ğ-larda Europa men Ortalıq Aziyanıñ ekonomikalıq ortalıqtarımen sauda baylanıstarı bolğanın ayğaqtaydı. Kaspiy teñiziniñ şığıs jağalauın igeru maqsatında 1716 j. Resey patşası Petr İ-niñ ämirimen A.Bekoviç-Çerkasskiy basqarğan ekspediciya osı jerde alğaşqı «Äulie Petr» orıs qamalınıñ irgetasın qaladı. 1846 j. ştabs-kapitan M.I. Ivaninniñ basşılığımen Novo-Petrovsk bekinisi boy köterdi. 1857 jıldan bekinis mañında payda bolğan qala Fort-Aleksandrovsk, keñes ökimetiniñ alğaşqı jıldarında Fort-Urickiy, 1939 jıldan qazirgi atımen ataladı. Qalanıñ şetinde Qorğantas tauında qirağan bekinistiñ qaldıqtarı saqtalğan. 1882 j. Fort-Aleksandrovsk Mañğıstau ueziniñ ortalığı bolıp, 1896 j. oğan qala atağı berildi. 1850 – 57 j. mwnda ukrainnıñ wlı aqını T.G. Şevçenko aydauda boldı. 1932 j. Şevçenkonıñ memorialdıq mwrajayı aşıldı (Uikipediya — aşıq enciklopediyasınan alınğan mälimet).

Qazirgi tarihi eñbekter bolsın, özgesi bolsın bäri biri-biriniñ auzına tükirip qoyğanday «Bwl jerdiñ (Tüpqarağannıñ) ärbir süyemi bir-bir sır şertedi. Ukrain halqınıñ wlı perzenti Taras Şevçenko az ğwmırınıñ jeti jılın (1850-1857) osı jerde (Aq Ketikte M.Q.) aydauda ötkizgen» dep jazadı. Atam qazaqtıñ tilde «süyek joq» degeni osı bolar, jaqında bir telejurnalist Şevçenkonı tipti Mañğıstauğa Reseyden kelgen eñ alğaşqı «elşi» dep soqtı.

Aqiqatında, T.Şevçenko Mañğıstauda aydauda da emes, elşi de emes, ol osı jerdi, yağni qazaq dalasın jaulap aluğa kelgen patşa äskeriniñ qatarında boldı. Dälel me, tıñdap qarañız:

Kuälikke 2011 jılı Almatı baspasınan jarıq körgen «Qaraşañıraq» attı kitaptıñ ekinşi basılımın tartamız.

Kitaptıñ «Qaraşañıraq» degen atauı eşqanday aqılğa sıymaydı. Bwl jerde Fort-Şevçenko kimniñ «qaraşañırağı» degen swraqtıñ öz-özinen tuındarı anıq.  Sonda ol kimniñ «qaraşañırağı» Qazaqtıñ ba?, älde orıstıñ ba? Eger ol qazaqtiki bolatın bolsa nege, Fort-Şevçenko? Qazirgi qazaqqa «üş qaynağanda sorpası» qosılmaytın, Taras  qalay Qaz Adayğa kenje wl, qaraşañıraq iesi boladı. Bükil Mañğıstau halqınıñ biletini, Adam Atanıñ qaraşañırağı Adayda, Adaydıñ qaraşañırağı Mwñalda (Mwñal oşaqtıñ sırı osı) emes pe?

Osı kitaptıñ 65 betinde qala üstine tönip twrğan qwzdıñ sureti berilgen, astına «Taras Şevçenko äskeri qızmet etken zeñbirek ornalasqan Ketik qıratı qala üstine tönip twr» degen jazba.

Kelesi betinde Tarastıñ äskeri kiimmen tüsken sureti. Bwl beyne (skluptura) T. Şevçenkonıñ eskertkişi. Aqın mwrajayı janında» ornalasqan dep jazılğan. Bwl beyne de ol men «aydauda jürmin» (uznikpin) dep otırğan joq, kerisinşe bwl jerdiñ qojası men otırğanı anıq bayqaladı. Onıñ bwltartpas ayğağı, üstindegi patşalıq Reseydiñ «oqalanğan» äskeri kiimi men swstı jüzi.

Al, Taras pen onıñ joldastarı atqan zeñbirek, vintovka oğınan qanşa qazaq balası ajal qwştı, ol tek qana bir Allağa ayan. Ol kezeñderde patşa äskeri men jergilikti qazaqtar arasında talay qandı qırğın soğıs, qaqtığıstar bolğan. Mañğıstau jerin jaulap alıp, halqın qandı qırğınğa wşıratu osı qaladağı äskeri bekinisten bastalğan. Bekinis Mañğıstau qazaqtarın özine täueldi etip,  jerin otarlau üşin salınğan. Äytpese, Resey patşalığınan Tüpqarağanğa äskeri bekinis saludı birden-bir qazaq balası swramağanı anıq. Sondıqtan mwnı aqıl-esi tüzu jan joqqa şığara almaydı.

Taras wlı aqın. Ol köksegen Bostandıq, Erkindik, Teñdik eşqaşan öz mänin joymaq emes. Alayda tek qana bwl bükil Mañğıstau halqınıñ «qaraşañırağınıñ esimin ielenu üşin, kimde-kim mıñ jerden basın tasqa wrsa da» jetkiliksiz. Onıñ üstine ol söz zergeri retinde Mañğıstau jäne onıñ twrğındarı jaylı bir auız da qalam tartpağan. Keybireuler onı aqtau üşin, oğan jazuğa tıyım salınğan degen jeleudi alğa tartadı. Bwl şındıqtıñ mañına da juımaydı. Äytpese, basqasın bılay qoyğanda, Tauşıq kömirin zertteuge kelgen Antipov ekspediciyasına erip bir jaz boyı, Mañğıstau dalasın kezip suret salmağan bolar edi. Onıñ üstine jeti jıldan keyin «aydauı» bitip, eline barğannan keyinde onıñ qolın eşkim wstap otırğan joq emes pe?

Şınında da onıñ qolın eş jerde eşkim wstağan joq. Ol Mañğıstau da «aydauda» jürgende kündelik jürgizgen. Onıñ kündeliginde: «Nağız şöl dala. Tek qana qwm jäne tas, şöp te, ağaş ta, tipti eşteñe joq» (T.S.Dosanov «Tayna Runiki» Almatı-2013. 170 bet). Mañğıstau jaylı bar jazğanı osı. Sebebi, patşa äskerine qazaq balası adam emes, jabayı añ men parapar edi.

Tarastıñ jergilikti halıq aldındağı jalğız eñbegi Mañğıstaudıñ tau-tasınıñ suretin salğanı. Sol tau-tastar (şıñdar) äli sol küyi, sol ornında twr, özgergen eşteñesi joq. Qazaqtardıñ twrmıs saltına baylanıstı salğan sureti «Bayğwstar», «Qazaq qızı Katya», tağı biri Qazaq äyeliniñ tır-jalañaş beynesi. Onı kezinde belgili ğalım Qabibolla Sıdiıqov «Bwl T.Şevçenkonıñ Qazaq twrmısın körsetude auıtquğa barğanın, ädette qazaq äyeli özge erkektiñ, onıñ işinde dini bölek er adamnıñ aldında aşıq-şaşıq jalañaş otırmaq emes. Olay etu - ölimmen teñ, tezek tergen qabı men soñğı alaşasın tepşip kise de, iinin jabadı. Tarastıñ jalañaş qazaq äyelin salğan sureti soğan qarağanda, söz joq, jergilikti halıqtıñ salt-twrmısın naşar bilgendigin sipattaytın siyaqtı». Aydauda (uznik) bolsa biler edi, al basqınşı äskerge onıñ qajeti joq. Tarastıñ bwl äreketiniñ biz biletin ädil bağası, bükil qazaq jwrtın jäne olardıñ anaların tabanğa salıp qorlau bolıp tabıladı. Esi dwrıs qazaq balası ol zaman tügili  «genderlik» sayasat qaq törimizde tayrañdağan bügingi zamanda da ondayğa jol bermeydi. Bwğan basqaşa tüsinik bere almaysıñ.

Mine Mañğıstaudıñ Qaraşañırağı atauına ie bolğan T.Şevçenkonıñ Qazaq halqı aldındağı bar eñbegi osı.

Tarih tağlımı: Qala  atına bwrınğı tarihi Aq Ketik atauın qaytaru qajet. Sebebi, Manqıstaudıñ ejelgi ataularınıñ birde-birin özgertuge bolmaydı. Bwl Adam Ata wrpaqtarınıñ 70 mıñ jılğı şejiresiniñ altın äriptermen jazılğan wlı kitaptıñ bir parası.

Tağı da qaytalap aytamın, Taras Şevçenkonıñ Ukraina halqınıñ wlı aqını ekenine daulaspaymın. Biraq oğan qwrmet öz elinde az körsetilip jatqan joq. Ol kisi qaytkende de qazaqtıñ «Qaraşañırağınıñ» iesi atalatınday bwl Mañğıstauğa eşqanday eñbegi siñbegendigi de ayday aqiqat. Oğan sol qaladağı mwrajayda jetkilikti.

Aq Ketik – Aq, Aqiqat, Aq süt, Aq adal mal, Aqtıq (nemere), Aqıl, Aq niet, Aq neke, Aq  oramal, Aq Qaz, Aqtau t.t. Aq tübirinen tuındaytın barlıq wğımdardıñ avtorı Aqpan (Aq Manwlı) atamız.

Ketik – söz tübiri «et», arğı şığu tegi Ad. Arı qaray ket, ik, tik, etik degen birikken sözderden twradı. 

Bwl qalanıñ Ketik atanuı qazirgilerdiñ aytıp jürgenderindey,  tau şatqaldarınıñ ketik-ketik boluınan emes. Sebebi, däl osınday qala mañındağı tau-tası ketik-ketik bolıp twrğan eldi mekender men qalalı jer qazaq dalasında, äsirese Mañğıstauda jetip artıladı. Alayda olardıñ birde bireui Ketik dep atalmaydı.

Ke (Ge, He) degen tübirden – Ket, Kete, Get, Het; Kel, kelbet, kelte, kelin, kelisim, kelu, kelmeu, kelimsek, kelesi;  Kebu, kebek, kebin, kebenek, kebis-mäsi; Kedey, kedergi, kedir-bwdır; Kez, kezu, kezbe, kezek; Key, key adam, keyde, keyin, keyipker; Kek, kekşil, kekse, kekil, kekeş, keketu;   Kem, kemel, kemer, kemtar, kempir; Ken, kenşi, kenep, kene, kenet, kent, kentavr, keñ arna, keñ-baytaq, keñes, keñse; Kep, kepe, kepiet, kepil, kepter; Ker, Kerman, Ger, German (taypa), Germaniya (el),  keri, Kerilgen (Mwñaliyadağı özen atauı), kertik, kereñ, kereğar, kerketken, ker at, ker besti, kerbez, kergiş, kerdeñ, keremet, kerme, kerneu, keruen, kerim; Kes, kesu, kesilgen, kespeu, kesik, kesir, kespe, keskin; Keude, keuek, keudeşe; Keş, keşe, keşen, keşirim, keşe t.t.;

Ket degen tübirden – Kete (ru atı), Ketik (Kete jigi),  ketik tis, ketek, ketu, ketpeu, Kete almau, ketis, ketisu, ketpen, Ketbwğa (Kete Bwqa), Kete Jüsip t.t. bolıp kete beredi;

Al, «Ket»- ke jalğanğan «ik» jalğauı «jik», yağni «Kete jigi (Kete ruı)» degen mağına beredi.

Tüsinikteme: Kete ruı Alşında Ağa balası dep qwrmetteletin Altı ata Älimniñ Baysarısınan taraydı.

«Alşın, Alşın bolğalı
Älim edi ağası,
Şolpan edi anası» - dep jırlaydı, Ata şejiremiz.   

Şejire deregi boyınşa, Qazaq - Kişi Jüz (Bekarıs) – Altı ata Älim - Baysarı (Kete) ruı bolıp taratıladı. Wranı – Maylıbay. Kete - Qarakesektiñ twñğış wlı.

Bwl qalanıñ atauı  eñ alğaş käsipkerlikpen aynalısqan eldiñ twrağı degen mağınanı da bildiredi. Mine osı qalada eñ alğaşqı ayaq kiim tigildi jäne ol qala  ayaq kiim tigetin ornımen äygili boldı. Qısta kietin ayaq kiim osı şeberdiñ atına säykes etik dep ataldı. Bwl Etik (Etikşi Kete) atamızdıñ avtorlıq qwqı, onı sen moyında, moyındama odan eşteñe özgermeydi. Atamızdıñ avtorlıq qwqığın eşkimde tartıp ala almaydı. 

Kez-kelgen zattıñ (qwdıqtıñ, özen, teñiz, mwhittıñ, ıdıstıñ, tipti bäri-bäriniñ) tübi bolatını siyaqtı,  Adam balasınıñ da tüp ataları, soğan säykes olardıñ ataularında da söz tübiri (öz tübi) bar. Bwl qağida sonau tüp atamız Adam atadan beri qoldanılıp keledi. Qazaqta «Orındı jerinde aytılmağan sözdiñ atası öledi» degen maqal bar. Demek, söz de ata da bar, ana da bar. Sözdiñ atası sol sözdiñ tübiri, al anası «til». Tiliñ bolmasa söyley almaysıñ.  Bwl twjırımğa qazaqtıñ ana tilinde söyleu, qoldanu (jazılu) erejesin biletin barşa azamattarı toqtauğa tiis. Bwğan toqtay almasañ, onda seniñ bilim deñgeyiñ «baqşadan» şığıp, äli mektepke barmağanıñ.

Qazaqtıñ söz jasau qağidasında eki, üş, tört, bes jäne odan da köp dıbıstar men buındardan qwralatın sözderdiñ barlığı «birikken sözder». Sözdiñ tübirinde sol wğımdardı düniege äkelgen adamnıñ (rular men taypalardıñ) atauı twradı. Bügingi «avtorlıq qwqıq» dep jürgenderimizdiñ bastau alatın jeri osı.  

Bwl qağidanı bükil älem elderi qoldanadı. Mısalı, «IL» wşağınıñ avtorı Ilyuşin, «ANT» wşağınıñ avtorı Antonov, «TU» wşağınıñ avtorı Tupolov, sol siyaqtı kez-kelgen aşılğan jañalıqtardıñ avtorı «Om zañı», «Arhimed zañı», «N'yuton zañı» dep atalıp kete bermey me? Mine osı zañdılıqqa säykes etiktiñ «avtorı» osı atamız. Bwl dauğa jatpaydı. Mwnı tüsine almasaq, bwl bizdiñ «Adam balası maymıldan (ayuannan) jaraldı degen» Darvin ilimin tolıqtay basşılıqqa alğanımız. Maymılğa qarap boy tüzegen wldıñ da, qızdıñ da, eldiñ de keleşegi bolmaydı.

Tarih tağlımı: Älem mädenietiniñ eñ alğaşqı bastau alğan jeri, eñ alğaşqı ilki törge, ata-babalarımız Tüpqarağan (Qarağantüp) dep at qoyıp, köziniñ qaraşığınday qasterlegen Aq Ketikke tarihi atauın qaytara almay jürgenimiz bizdiñ töl tarihımızdı wmıtıp, ata-baba dästürinen auıtqıp, jattıñ ıqpalımen qarama-qarsı bağıtqa qaray jüzip bara jatqanımızdı körsetedi. Tegin tanımağan eldiñ keleşegi bolmaydı.

«Men 20 jıl boyı äskeri qızmette jürip, qazaqtarmen bolğan talay soğısqa qatıstım. Biraq, däl mınaday közsiz jäne jankeşti tabandılıqpen jürgizilgen şabuıldı körmep edim. Forttıñ tağdırın osınday birneşe şabuıl şeşip ketui mümkin edi. Onda mwnıñ nemen ayaqtalatının közge elestetudiñ özi qorqınıştı». Bwl jazbanı 1870 jılı Mañğıstaulıq Adaylardıñ qazirgi Fort Şevçenko qalasındağı orıs bekinisine jasağan şabuılın öz közimen körgen patşalıq Reseydiñ korpus oficeri, topograf mayor Zelenin jazıp qaldırğan eken.

Tarihqa üñilsek, sol bekiniske Adaylar san ret şabuıl jasağan eken. Aqır soñında olardıñ jergilikti qazaqtardıñ şabuılınan qorıqqanı sonşalıq, äskeri bekinisti jan-jağınan adam jaqınday almaytın biik şıñ basına aparıp saluğa mäjbür bolğan. Al, özderi sol qamaldan wzap eşqayda şığa almağan, tipti aylap, jıldap tau basınan tömenge tüse almağan kezderi de bolğan. 

1870 jılğı paşalıq Reseyge, 1930 jılğı Keñes ökimetine qarsı köteriliske qatıspağan, ne oğan qarsı bolğan birde-bir Mañğıstaulıq bolmağan. Barlıq halıq tügel atqa qonğan. Bwl el tügelge derlik qazaq halqı men Orta Aziya elderin Resey patşalığı tügel jaulap alğan eki ğasırlıq bodan kezinde de oğan bağınbadı, aytqanına könbedi, aydağanına jürmedi. Osılayşa, bükil Qazaqstan men Orta Aziya moyındağan Resey bodandığına bas imesten Qazan töñkerisine jetti. «Tüzdikterdiñ eñ bir erjürek taypası Adaylardıñ orıs bodandığına berilmeui Orta Aziya handıqtarın orıs otarşıldığınan 150 jıl boyı saqtap twrdı», — dep jazdı F.Engel's bwl turalı.

Sol soğıs jaylı Svetqali Nwrjan inimiz bılay dep, jırğa qostı: 

«...Sonau ötken otız birdiñ jılında,
Üstirt üsti, Samnıñ orğıl qwmında
Tu köterdi Mırzalı* men Boqmaş* «han»,
Maydan aşıp bälşebektey zwlımğa.

Mendegi jel jabısıp ed jatında,
Kete bardım sol erlerdiñ sapında.
«Elmen bol!» – dep basıp berdi sonda äkem
Qwmay torı at, besatardı taqımğa.

Jırşılar bar, qaraytın bar jauırın,
Bayqastaymız el dıbısın, jau ıñın.
Habar jetti:
«Elu-alpıs «Küpu»* kep
Bastı, – degen, – Twrman ahun* auılın!..»

Jau eminse, sau elinde jatar ma? –
Sau etistik Samnıñ tañı atarda!
Qırıp saldıq şoşqalarşa şıñğırtıp,
Bäybişeni kergende itter baqanğa.

Sodan bastap, alağay da bwlağay,
Bwl dübirden kim qaluşı ed, sirä, jay!
Jüz jigiti türmede edi Adaydıñ,
Aqketikke* tarttıq sodan şıdamay.

Tura şauıp qwrıp qoyğan ajalğa,
Aqketikti aynaldırdıq mazarğa.
Qalğan jağın tu-talaqay qılğanmen,
Aldırmadı äskeri bar kazarma.

Ay, sol küni keme qaptap teñizden,
Pulemet – jüz, ayırpılan segizden,
Oqtan şaşu şaştı dersiñ! –
Terip jep
Bir toyındıq, basqa jwrttan nemiz kem!..

Ot işinde salıp jürip alıstı,
Amalsızdan, qoldan berdik namıstı.
Kete bardıq, qanmen juıp at jalın,
Jauğa aldırıp eki jüzdey arıstı! («Adaydıñ soñğı «bandası»). 

1870 jılğı «Aday köterilisi» patşa ükimetin qattı sastırdı. Aq Ketik äskeri  bekinisindegi orıs äskerine Kavkazdan kömekke kelgen qoldıñ basşısı graf Kutaisov: «Ölke tügelimen köterilgen, qarusız bir adam joq… Olarmen alğaş kezdeskende tipti şoşıp kettim. Olardıñ birde-bireui qanşa atsaq ta qwlamaydı. Şauıp keledi, şauıp ketedi. Ölisi qaysı, tirisi qaysı – adam ayırıp bolar emes. Adam şoşırlıq alasapıran. Mwnday qarbalasta äskerdiñ bas-ayağın jinap wstaudıñ özi qiın boldı» dep jazadı.

Osıdan tört jıldan keyin, yağni 1874 jılı «Bizge äuelden berilmegen Adaylar 1870 jılğı köterlisten keyin tipti bağınudan ketti. Biz Mañğıstauda ayağımızdı tik basıp, özimizdi onıñ qojasımız dey almadıq» jep jazıptı Mañğıstau pristavı.

1873 jılı Hiua jorığına qatısqan Gugo Ştummnıñ «Hiuağa jorıq» attı kitabında Hiua handığın jaulauğa attanğan patşa äskeriniñ Mañğıstaudağı Aq Ketik qalası (Fort-Aleksandrovsk) tübinde öz jerin, öz elin qorğağan jergilikti adaylarmen bolğan soğıs turalı atap ötiledi (37 bet).

1920 jılı 5 qañtarda suıq qarulanğan 15 000 äskermen Fort-Aleksandrovskige (qazirgi Fort-Şevçenko) attanğan ataman V. S. Tolstovtıñ otryadı atalğan jerge bir aydan soñ tek qana 2000 adammen jetedi. Qalğandarınıñ bäri jolay jasalğan aday jasağınıñ qolınan qırğın tabadı. Al sol jılğı säuir ayında bekiniske jasalğan şabuıldardan sol qalğan 2000 äskerden tek qana 214 adamı tiri qalıp, sol jasaqpen Forttan tağı şığa qaşıp Krasnovodsk, odan äri Irakqa qaşıp qwtıladı. (Key derekterde tek qana 70 adamı qalğan dep körsetiledi). Adaylardan osınşama qırğın körgen ataman keyinnen öziniñ bir memuarında bılay dep jazıp ketedi: «Eñ soñğı Adaydıñ süyegin muzeyden körsem, men armansız, baqıttı adam bolar edim...» Tolstovtıñ bwl memuarı qazir Parijdegi orıs kazaçestvosınıñ muzeyinde twr.

Mañğıstaulıqtar Keñes ükimetimen de 40 jıl ayqastı. H.Dosmwhamedov «Adaylardıñ orıs otarşıldarımen aralası alaqanday Fort-Şevçenko qalasınıñ aumağınan asıp jarığan joq. ...Qazaqtıñ Aday siyaqtı ruları, şındığında, orıs ökimeti Hiua men Türikpendi alğannan keyin ğana bağındı» dep jazdı («Alaman», A. 1991. 409 bet). Olardıñ orıs mädenietimen (ilimimen) aralasqan kezeñi bar-joğı elu jıldıñ aynalası. Qazaq dalası 300 jılğa juıq bodandıq kezinde qazaqtıñ salt-dästürin, ädet-ğwrıptarın joğaltpay saqtap qalğan da osı Mañğıstau. Sondıqtan da ol «360 äulieli Kieli Mañğıstau» dep ataladı.

Mine Biz qazir 30 jıldan beri täuelsiz el boldıq deymiz. Alayda, sol wlı atalarımızdıñ jankeşti erligin qaytalamaq tügili, sol qalanıñ tarihi atauında qaytara almay jürmiz.

Biılğı 2020 jılı: 1870  jılğı Mañğıstau halqınıñ Orıs otarşıldığına qarsı köteriliske şıqqanına 150 jıl, Qazaq jasaqtarınıñ Aq patşanıñ ataman V.S.Tostov basqarğan ottı qarumen mwzday qarulanğan 15 000 äskerin talqandağanına 100 jıl, 1930 jılğı Kommunistik Keñes ozbırlığına qarsı köteriliske şıqqanına 90 jıl tolıp otır. Aytulı oqiğalardıñ osılay toğısuı Allanıñ qalauı bolar. 

Qwrmetti Oqırmanlar! Mine aytayın degen oyımdı ayaqtauğa tayau qaldım. Qazir soñğı nükteni qoyamın, Sizder sodan keyin osı joldardı oqıp otıratın bolasızdar! Oy jiberip qarasaq, sol kezeñderde osı özimizdiñ Atameken tuğan jerimizdiñ qaraşañırağı Tüpqarağandağı Aq Ketikti jau tabanına taptatpaymın dep, sol qandı soğıstarğa qatıspağan Mañğıstaulıq bolmağan. Bir sätke oy jiberip qarasaq, Solardıñ qanşama mıñdağanı osı qala da jaudıñ oğınan şeyit ketti, qanşama mıñdağanı jarımjan-mügedek boldı, qanşama mıñdağan analarımız balalarınan, qanşama arularımız jwbaylarınan ayrılıp, zarlap, jesir qaldı jäne ömir boyı köz jastarın köldetip, joqtap ötti. Solardıñ işinde osı joldardı jazıp otırğan meniñ de, oqıp otırğan Sizdiñ de tikeley atalarımızdıñ jäne solardıñ eñ jaqın tuıstarı bar ekeni dausız. 

Sözimniñ soñında aytarım, sol soğıstar da şeyit ketken arıstarımızdıñ aruağın eske alıp, sol qalağa AQKETİK tarihi atauın qaytarudı wsınamın!

Qojırbaywlı Mwhambetkärim,

Abai.kz

15 pikir