Jwma, 29 Mamır 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 9576. Jazılğandar — 4900. Qaytıs bolğandar — 37
Jañalıqtar 1527 0 pikir 19 Şilde, 2012 sağat 08:41

«Qazaqstandı älemge ülgi eter eñbek eline aynaldıru turalı» Prezident Nazarbaevqa wsınıs

Üstimizdegi aydıñ basında Qazaqstannıñ prezidenti N.Nazarbaev "Qazaqstannıñ äleumettik jañğırtıluı: Jalpığa Ortaq Eñbek Qoğamına qaray 20 qadam" degen maqalasında Qazaqstanda eñbek qoğamın, odan äri halıqtıq kapitalizm qalıptastıru ideyasın jariyalağan bolatın. "Bwl kez-kelgen elbasınıñ oyına kele bermeytin, şınında da revolciyalıq, tarihi wmtılıs, wlı istiñ bası", - deydi Türik Halıqtarınıñ Düniejüzilik Assambleyasınıñ (THDA) prezidenti akademik Ermentay SWLTANMWRAT.

Qazir Qazaqstannıñ ükimetke tabın BAQ-nıñ betterinde Elbasınıñ köregendigin däripteu jarısı bastalıp ta ketti. Madaqtaudan birinen biri asıp tüsip jatqan qatardağı käsipkerden bastap, deputat, joğarğı şendi şeneunikterge şeyin qazirşe Elbasınıñ ideyaların jüzege asıratın naqtı oylar ayta qoyğan joq.

Özderiñizge mälim akademik E.Swltanmwrattıñ negizgi ğılımi, jäne qoğam qayratkeri retindegi bağıtı halıqtıq kapitalizm. Ol elimizdiñ egemendik jıldarınıñ basınan-aq Qazaqstannıñ bolaşağı tek tiimdi eñbek, halıqtıq kapitalizmge baylanıstı deumen keledi. Sondıqtan da ol Qazaqstan Prezidentiniñ ideyasın söz jüzinde ğana qoldap qoymay, Elbasığa onıñ ideyaların jüzege asırudıñ naqtı joldarın körsetken "Qazaqstandı älemge ülgi eter eñbek eline aynaldıru turalı" attı wsınısın jasadı.     Atap aytqanda:

Üstimizdegi aydıñ basında Qazaqstannıñ prezidenti N.Nazarbaev "Qazaqstannıñ äleumettik jañğırtıluı: Jalpığa Ortaq Eñbek Qoğamına qaray 20 qadam" degen maqalasında Qazaqstanda eñbek qoğamın, odan äri halıqtıq kapitalizm qalıptastıru ideyasın jariyalağan bolatın. "Bwl kez-kelgen elbasınıñ oyına kele bermeytin, şınında da revolciyalıq, tarihi wmtılıs, wlı istiñ bası", - deydi Türik Halıqtarınıñ Düniejüzilik Assambleyasınıñ (THDA) prezidenti akademik Ermentay SWLTANMWRAT.

Qazir Qazaqstannıñ ükimetke tabın BAQ-nıñ betterinde Elbasınıñ köregendigin däripteu jarısı bastalıp ta ketti. Madaqtaudan birinen biri asıp tüsip jatqan qatardağı käsipkerden bastap, deputat, joğarğı şendi şeneunikterge şeyin qazirşe Elbasınıñ ideyaların jüzege asıratın naqtı oylar ayta qoyğan joq.

Özderiñizge mälim akademik E.Swltanmwrattıñ negizgi ğılımi, jäne qoğam qayratkeri retindegi bağıtı halıqtıq kapitalizm. Ol elimizdiñ egemendik jıldarınıñ basınan-aq Qazaqstannıñ bolaşağı tek tiimdi eñbek, halıqtıq kapitalizmge baylanıstı deumen keledi. Sondıqtan da ol Qazaqstan Prezidentiniñ ideyasın söz jüzinde ğana qoldap qoymay, Elbasığa onıñ ideyaların jüzege asırudıñ naqtı joldarın körsetken "Qazaqstandı älemge ülgi eter eñbek eline aynaldıru turalı" attı wsınısın jasadı.     Atap aytqanda:

1. Ekonomikadağı özin-özi basqarudıñ demokratiyalıq (demokratiçeskaya sistema ekonomiçeskogo samoupravleniya - DemSES) jüyesin; bwl jwmısker men jwmıs beruşiniñ ortaq ıntası men jauapkerşiligine negizdelgen, öndirgiş küşterdi üzdiksiz jetildire, eñbekti öte tiimdi etip, arzan, sapalı önim öndirtip, dau-janjalsız jwmıs istetetin jüye. Mwnda käsiporınnıñ bölimşeleri şarttı türde derbestenip, özi-özi käsiporın şeñberinde basqaradı.

2. jwmıskerlerdiñ menşik ülesi bar nemese negizinen jwmıskerlerdiñ menşigindegi käsiporındardı (predpriyatiya sobstvennosti rabotnikov - PSR) wyımdastıru jöninde. Mwnday käsiporındarda jwmıskerler menşikke ieles bolıp, käsiporındı basqaruğa, paydanı bölisuge qatısadı. Eñbek mwnda da DemSES-pen wyımdastırıladı. Bwl käsiporındar eñ tiimdi, jäne dağdarısta bankrotqa wşıramaydı. AQŞ-tıñ jwmıs küşiniñ on payızdan astamı osınday käsiporındarda isteydi. Bwl jüye arqılı öte tiimdi aymaqtıq, salalıq korporaciyalar wyımdastıruğa boladı. Atalğan eki jüyeni de kez-kelgen menşiktegi ekonomika, ğılım, densaulıq saqtau jäne t.b. salalardıñ bäriniñ käsiporındarında qoldanuğa boladı. Bwlar industriyalandırudı, äleumettik-ekonomikalıq damudı nätijeli etetin, jemqorlıqtı da joyıp, orta klasstı köbeytip, nağız halıqtıq kapitalizmge jeteleytin  jol delingen wsınısta. "Sonımen qatar atalğan jüyelerge negizdelgen: -  äleumettik-ekonomikalıq tiimdiligi öte joğarı köpsalalı territoriyalıq qwrılımdardı arnayı ekonomikalıq aymaqta wyımdastıru jönindegi,      - auıl şaruaşılığınıñ jwmıs isteuin tiimdi etu üşin öndiristik bölimşeden bastap respublikalıq deñgeyge deyin erikti türde baylanıstırıp, önimderin birja, öz dükenderi arqılı sattıruğa jol aşatın naqtı wsınıstarım dayın jatır. Bwlar iske assa ortadağı alıp-satarlar qajet bolmay qaladı, onıñ üstine "baraholkalardıñ" ornına tauarmen qamtamasız etudiñ tiimdi joldarın endirsek milliondağan adamdar qoğamnıñ naqtı sektorına auısadı. Nätijesinde qoğam qarıştı damıp, tauar da arzandaydı. Qajet dep tapsañız bwlardı da jüzege asırıp beru qolımnan keledi" depti qayratker.

Odan äri "elimizde "Jalpığa Ortaq Eñbek Qoğamın", halıqtıq kapitalizmdi qalıptastıra bastau turalı josparıñız meniñ de ömirlik maqsatım - bwl mäselemen 1987 jıldan beri aynalısıp kelemin. Bwl jönindegi älemdik jäne özimniñ öndiris orındarın basqarudağı täjiribelerime, ğılımi izdenisterime negizdelgen wsınıstarımdı 1994 jıldan beri Sizdiñ atıñızğa jiberip, jariyalap jürmin" dey kelip bwl joldağı wmtılıstarınıñ qalay bitip jürgenin bayandağan:

"Sizdiñ tapsırmañızğa säykes bwl wsınıs-jüyelerimdi Strategiyalıq josparlau agenttigi (E.Beysembetov) men Qazaqstannıñ Strategiyalıq zertteu institutı (M.Äşimbaev) 2002 jılı qoldap, birinşisi bwlardı auıl şaruaşılığınan bastap qoldana bastayıq dep atap körsetken edi. Alayda Agenttik sodan bir aydıñ işinde taratılıp ketkendikten, bastama ayaqsız qaldı. Soñınan S.Ümbetov mırza ministr kezinde mwnı auıl şaruaşılığında qoldanamız dep, Sizge bizben birge barıp bayandamaq boldı. Biraq ol kisi basqa qızmetke auısıp ketip, nietimiz jüzege aspadı. 2008 jılı osı ideyalarğa negizdelgen «O formirovanii svobodno-ekonomiçeskih zon novogo tipa dlya stimulirovaniya integracii Central'no-Aziatskih gosudarstv» degen konceptualdı wsınısımdı Äkimdigiñizdiñ basşısı Q.Kelimbetov bastağan mamandar maqwldap, Sizdiñ tiisti jarlığıñızdıñ jobasın jasamaq boldıq. Bwl aymaqtarda DemSES pen PSRdı köpsalalı ekonomikalıq qwrılımda jüzege asırıp, şıñdap, elimiz boyınşa, körşi elderde de qoldanılatın ülgi etpek boldıq. Ökinişke oray Q.Kelimbetov basqa qızmetke auısıp ketken soñ mäsele jalğasın tappadı."

"Sizdiñ "Jalpığa Ortaq Eñbek Qoğamı", halıqtıq kapitalizm turalı bastamañız qazaq elin damudıñ dañğıl jolına salıp qana qoymay, küyzelgen älemge de ülgi boları sözsiz. Al ideyañızdı jüzege asıru üşin ornığıp qalğan öndiristik qarım-qatınastardı, ideologiyamızdı, ömirlik wstanımdarımızdı, zañdardı jäne t.b. däldendirip, özgertu de kerek boluı mümkin. Bwl ideyağa berilgendikti, biliktilikti, orındalu tärtibin, tabandılıqtı qajet etedi. Bärimizdiñ esimizde, Keñester Odağı mäjbürli eñbekten alpısınşı jıldardan bastap ekonomikalıq, äleumettik ıntalandıru jüyesine, tipti käsiporındardı wjımğa jalğa berip, soñınan tabısı arqılı akcionerlik menşigine aynaldıruına, tiimdi eñbekke jol aştı. Men basqarğan käsiporında bwl jüyeni igerip, tamaşa jetistikterge jettik - tauar öndiru jıl sayın 1,5 esege köbeyip, jwmısşılar ayına 800 somğa deyin tabıs taptı. Biraq bwl jappay qwbılısqa aynalmadı. Sebep - basqaruşı kadrlardıñ biliksizdigi, qarsılığı. Nätijesinde Odaq ekonomikalıq, soñınan sayasi küyreuge wşıradı. Osılardı eske ala otırıp Sizdiñ bwl tarihi talpınısıñız keybireulerdiñ tüsinbeuşiligin, tipti öz müddesin oylaudan şıqqan iştey qarsılığın tudıra ma dep qauiptenemin. Öytkeni olar Siz siyaqtı qatardağı jwmısşı boludan bastap öndiristi, halıq ömirin tereñ tüsinip, halıq üşin ömir sürip jürgen jandar emes siyaqtı. Ärine olar bösigen sözder aytıp, qağazda minsiz bağdarlama jasap bere aladı. Biraq keregi nätije emes pe?" delingen wsınıs hatta.

"Sondıqtan da Cizdiñ wlı bastamañız qwrı sözge aynalıp ketpeui üşin, bizdiñ jäne biz siyaqtı azamattardıñ da pikirine qwlaq assañızdar" dep ayaqtaptı hatın E.Swltanmwrat.

Esteriñizge sala keteyik, bwdan biraz jıl bwrın qazaq jäne orıs tilinde jarıq körgen  E.Swltanmwrattıñ "Qazaqstan halqınıñ wlttıq ideyası" -"Nacional'naya ideya naroda Kazahstana" degen monografiyası köterilgen mäselege arnalğan irgeli eñbek. Onıñ eñbekteri batısta joğarı bağalanğan, keybiri AQŞ universitetteriniñ sayttarında twr.

THDA-nıñ baspasöz qızmeti.

Tel. +77014700050, email: kokturkter@gmail.com

Twran qalaşığı, 18 şilde 2012 jıl

0 pikir