Keyde bir ghana sóz býtin bir jýieni anyqtap beredi.

Qazir jobada:

«Orys tili resmy týrde qazaq tilimen teng qoldanylady» dep jazylghan.

Búl – memlekettik tilding mәrtebesin ishten әlsiretetin norma, oghan sóz joq.

«Ten» degen – qúqyqtyq tilde birdey mәrtebe, birdey salmaq degen sóz. Beynelep aitqanda, bir erkekke bir uaqytta tiygen eki әiel de bәibishe degen uәj. Olay boluy tabighatqa qayshy...

Yaghniy:

– qazaq tili atauda ghana memlekettik,

– al is jýzinde orys tili sol memlekettik funksiyany teng atqarady.

Búl – jasyryn týrde qosmemlekettik rejimdi bildiredi.

Al eger osy sózdi «qatar» dep auystyrsaq ne ózgeredi?

«Orys tili resmy týrde qazaq tilimen qatar qoldanylady» degende:

– qazaq tili 1-tarmaq boyynsha negizgi, basym, basqaru tili bolyp qalady;

– orys tili – qoldanyluy mýmkin, biraq teng qúqyqtyq salmaq almaydy.

Ayyrmashylyq mynada:

– «Ten» → eki ortalyqty menzeydi,

– «Qatar» → bir ortalyq + qosymsha mýmkindikti núsqaydy.

Búl ózgeris:

• eshkimdi kemsitpeydi;
• eshbir tildi tyimaydy;
• biraq memleketting naqty tildik iyerarhiyasyn qalpyna keltiredi.

Búl sheshim - kәzirgi geosayasy ahualgha amalsyz kelisu aktysy. Mәsele tilde emes.

Mәsele – memleketting óz atributyn ózi moyyndauynda. Búghan deyin ol ayaqqa taptaldy.

Memlekettik til – etnoqúndylyq emes, memlekettik til – basqaru instituty.

Sondyqtan Konstitusiyada:

– «ten» emes,

– «qatar» bolghany búrynghy paradokstan tәuir.

Búl — barynsha qúqyqtyq dәldik.

Biraq qazaq tilining shyn mәninde memtil boluy zangha ghana qaramaydy, eng aldymen qazaqtyng ózine degen talapqa tәueldi, sosyn baryp, basqalar soghan baghynugha mәjbýr bolady.

Meni bir nәrse quantyp otyr – halyqtyng osy joly әri sauatty, әri tegeurindi belsendiligi.

Endi elge ie boludyng taghy bir talaby – Tәuelsiz Saylau jýiesin boldyru!!! Atazanda oghan arnayy bap boluy kerek!

Búl - biylikting birden bir bastauy jәne Egemendik iyesi - halyq degenge aparatyn jalghyz jol.

Serik Erghali,

mәdeniyettanushy, zanger

Abai.kz