Laridjanidyng ólimi Irangha qalay әser etedi?!
Izrailidyng kezekti qastandyghynan Irannyng qauipsizdik salasyndaghy joghary lauazymdy sheneunigi Ály Laridjany qaza tapty. Sóitip Iran eng tәjiriybeli әri óte yqpaldy strateginen airyldy.
Laridjany әskery qolbasshy emes, biraq ol Irannyng strategiyalyq sheshim qabyldauyndaghy negizgi túlgha.
Jogharghy Últtyq qauipsizdik kenesining hatshysy retinde ol soghys, syrtqy sayasat jәne últtyq qauipsizdik salasynda basty sheshim qabyldaushy boldy.
Onyng kózqarasy býkil jýiede, әsirese Irannyng AQSh jәne Izrailimen qaqtyghysynda manyzdy ról atqardy.
28 aqpanda Irannyng Jogharghy kósemi Ály Hameney óltirilgennen keyin Laridjany qatang týrde Irannyng úzaqqa sozylatyn soghysqa dayyn ekenin mәlimdedi.
Laridjany qaytys boludyng aldynda ýsh iri daghdarysty retteuge jauapty boldy.
Birinshisi soghys. Ol Irandy úzaqqa sozylatyn soghysqa dayyndap, soghys otyn aimaqtyq jәne halyqaralyq dengeyge deyin ushyqtyrugha, Ormuz búghazyn bir jolata jabugha ýgittedi.
Ekinshisi ishki narazylyq tolqyny, bastapqyda ekonomikalyq narazylyqtan tuyndaghan ereuil, artynan Islam Respublikasyn qúlatudy talap etken keng auqymdy narazylyqtargha úlasty. Búl narazylyqtar kýshpen basylyp, el boyynsha myndaghan demonstranttardyng qazasyna әkeldi.
Ýshinshisi Irannyng yadrolyq baghdarlamasy, sonday-aq Vashington toqtatqan kelissózder, ekeui de әskery shabuyl kesirinen kedergige úshyrady.
Onyng ólimi búl mәselelerdi ayaqsyz qaldyrdy, ornyn basatyn bolashaq múrageri osy týitkilerdermen betpe-bet keledi. Iran tabandy qarsylasyp, әlemdik energetikalyq naryqqa yqpal ete alatynyn kórsetkenimen, әue kenistigi qorghanyssyz ashyq jatyr. Kez kelgen jana túlgha nysanagha alynyp, ajal qúshuy mýmkin.
Sonyng saldarynan biylik әskeriylerding qolyna shoghyrlana berui mýmkin. Preziydent Masud Pezeshkiannyng songhy mәlimdemeleri eger jogharghy basshylyq әlsirese, qaruly kýshter bólimshelerine tәuelsiz әreket etu ýshin keng ókilettikter beriletinin kórsetedi. Is jýzinde búl sheshim qabyldaudy jyldamdatqanymen, bir ortalyqtan ýilestiru shektemege úshyrauy mýmkin.
Irannyng joghary basshylyghy arasynda jana qúram mәselesinde ekiúdayylyq bary bayqalady. Jana ayatolla Modjtaba Hameneiydi qosa alghanda, birneshe túlgha el kózine kórinbedi. Búl qauipsizdikke baylanysty ma, әlde ishki túraqsyzdyqqa baylanysty ma, ol jaghy júmbaq bolyp túr.
Uaqyt óte kele, joghary lauazymdy túlghalaryn joghalta beretin jýiening tiyimdi júmys isteui qiynday týsui mýmkin, óte-móte 90 millionnan astam halqy bar elde.
Sondyqtan, Laridjaniyding ólimi - Iran ýshin bir yqpaldy túlghadan aiyrylu ghana emes. Ol basshylyq daghdarysyn terendetip, soghys betalysy men Iran rejiymining jalpy túraqtylyghyna birdey әser etui mýmkin.
Abai.kz