Japon tәrbiyesining qatal da shynayy shyndyghy

Biz, qazaqtar, perzentimizdi «Mening úlym han, mening qyzym hanshayym» dep kókke kóterip, aldyndaghy barlyq kedergini ózimiz tazalap, aldyn orap bәrin ózimiz jasap, qatelikterin qorghashtap jýrip, nәtiyjesinde «ruhany immuniyteti joq», óz betinshe ómir sýre almaytyn jandardy dayyndap jatqan joqpyz ba?

Japon últynyng quatty boluynyng syry tek gende nemese sәttilikte emes. Búl – eng aldymen TÁRBIYE. Ol jaqta balany tek joghary baghasymen nemese talantymen baghalamaydy. Kerisinshe, tәrtipti, kishipeyildilikti jәne qajymas enbekqorlyqty kýn sayyn sanasyna sinirip («qamshylap») otyrady.

Talant – tek qana «shiykizat»

Bala kezden olardyng sanasyna bir ghana shyndyqty shegelep tastaydy: «Enbeksiz talant – eshtene emes». Naghyz tabys tek tabandylyq pen tózimdilikten keletinin olar jaqsy biledi. Biz balamyzdy «Mening qúlynym aqyldy ghoy, solay da bola beredi» dep kópirtsek, olar «Balam, sen enbektengendikten qolynnan keldi» dep enbegin baghalaydy.

«Óz betinshe qaldyru» – eng ýlken mahabbat

Japoniyada 6 jasar balanyng kósheni jalghyz kesip ótip, avtobusqa minip, mektepke bara jatqanyn kórip eshkim tanghalmaydy. Búl ata-anasynyng tasbauyrlyghynan emes, balany «Ómirge dayyndau» tәsili.

• Olar balanyng ornyna ýy tapsyrmasyn oryndamaydy.
• Olar balanyng qateligin ózgelerden qorghashtap, «Múghalimi kinәli, dosy kinәli» dep aitpaydy.
• Olar balanyng qasynda demeu bolyp túrghanymen: «Býl sening ómirin, sening jauapkershiligin» degendi is-әreketimen kórsetedi.

  Mektep – «Bilim ordasy» ghana emes, «Adam bolu mekeni»

Japoniyanyng kóptegen mektepterinde eden juushy, tazalyqshy mýldem bolmaytynyn bilesiz be? Oqushylar óz synyptaryn ózderi jinap, edenin juyp, tipti әjethanagha deyin ózderi jarqyratyp tazalaydy.

Sebebi: Bilim degen tek matematika men fizika emes. Búl  ózgeni qúrmetteu, újymshyldyq jәne kishipeyildilik. Balany «han» siyaqty erkeletu ony qoghamnan oqshaulasa, ózgege qolghabys etu, ainalany tazalau oghan ishki jan dýniyening orasan zor jigerin syilaydy.

Ata-analardyng qaperine:

Eger siz balanyzdyng bolashaqta bireuding qolyna qaramauyn, óz sәulesimen jarqyraytyn quatty túlgha boluyn qalasanyz:

• Tәrtipti «Qorlyq» dep týsinbeniz: Qalaghanyndy isteu erkindik emes, isteu kerek nәrseni istey alu qabileti eng ýlken erkindik.
• Balanyzdy sәtsizdikten «qútqara» bermeniz: Ol qúlauy kerek, ol qatelesui kerek. Qatelese otyryp qana «immuniytet» qalyptasady. Barlyq jaghdayyn jasap, dayyngha keneltseniz, ol ómir dauylynyng alghashqy soqqysynan-aq tize býgedi.
• Tek matematikany emes, «Adamgershilikti» ýiretiniz: Tózimi, izdenimpazdyghy, ózgege degen qúrmeti joq «ýzdik» oqushy tek aqparat saqtaytyn «disk» qana.

Balanyzdyng alghan «A» baghasy, alghan sertifikat-diplomdary bir sәttik qana maqtanysh. Al balanyzdyng boyyna sinirgen «Tәrtip, adamgershilik, tәuelsizdik» onyng ómirlik qorghany, eshqashan tausylmaytyn baylyghy.

Siz balanyzdy «Tabysty» adam etkiniz kele me, әlde «Ómir sýruge qabiletti» adam etkiniz kele me? Bir sәt oilanyp kórinizshi...

Amantay Toyshybayúly

Abai.kz