Toqaevtyng Joldauy: Nege qazan aiy tandaldy?
Qazaqstan Preziydenti Qasym-Jomart Toqaev el halqyna kezekti dәstýrli Joldauyn 28 qazanda týske deyin jariyalaytynyn mәlimdedi. Memleket basshysy búl turaly X (búrynghy Twitter) әleumettik jelisindegi resmy paraqshasynda habarlap, qazirgi uaqytta strategiyalyq qújattyng mәtini boyynsha júmys jýrgizip jatqanyn jetkizdi.
Búghan deyin Memleket basshysy Joldau merzimin qyrkýiek aiynan qazangha auystyru turaly sheshim qabyldaghan bolatyn. Onyng basty sebebi – eldegi sayasy reformalar men memlekettik biylik jýiesin auqymdy janartu ýderisimen tikeley baylanysty bolyp keldi.
REFORMALARDAN KEYINGI ALGhAShQY JOLDAU
Biylghy Joldaudyng sayasy salmaghy da, manyzy da erekshe. Memleket basshysy belgilegendey, búl qújat Konstitusiyanyng 46-babyna sәikes úsynylady jәne elding tayaudaghy kezenge arnalghan negizgi damu baghyttaryn aiqyndaydy.
Ayta ketu kerek, Joldau merzimining qayta qaraluyna 15 nauryzdaghy referendumda qabyldanghan jana Konstitusiya negiz boldy. Ata zangha engizilgen ózgeristerden keyin:
* Tamyz aiynda birpalataly Qúryltay saylauy ótti;
* Jana parlamenttik qúrylym qalyptasyp, zang shygharushy jәne atqarushy biylik ókilettikteri qayta bólindi;
* Janartylghan Ýkimet qúramy bekitilip, memlekettik apparat jana formatta júmysqa kiristi.
Preziydentting búryn týsindirgenindey, Joldaudyng janadan jasaqtalghan Qúryltay men Ýkimet tolyq iske kiriskennen keyin jariyalanuy — zang shygharushy jәne atqarushy biylikting jýktelgen mindetterdi birden ýilesimdi týrde jýzege asyruyna mýmkindik beredi.
ESKI DAMU MODELINEN – STRATEGIYaLYQ BASYMDYQTARGhA
Eske salar bolsaq, Memleket basshysynyng ótken jylghy (2025 jylghy 8 qyrkýiektegi) Joldauy sifrlyq transformasiyagha, jasandy intellektini damytugha jәne birtútas zang shygharushy organ — birpalataly Qúryltaydy qúru bastamasyna arnalghan edi. Ol bastamalar 2026 jylghy Konstitusiyalyq reformanyng berik irgetasyna ainaldy.
Aldaghy 28 qazanda ótetin Joldau — jana Konstitusiya kýshine enip, birinshi shaqyrylymdaghy Qúryltay júmysyn bastaghannan keyingi alghashqy strategiyalyq ýndeu bolmaq.
Sarapshylardyng payymdauynsha, Preziydent búl joly:
1. Ekonomikalyq ósim men әleumettik túraqtylyq: Enbek naryghyndaghy kadr tapshylyghyn jon, óndiris pen medisinany qoldau;
2. Infraqúrylymdyq jәne energetikalyq qauipsizdik: Negizgi quat kózderin iske qosu, su resurstaryn basqaru;
3. «Zang men Tәrtip» qaghidaty: Qoghamdaghy jana qúqyqtyq kulitura men jana etno-әleumettik etikany ornyqtyru mәselelerin arqau etui mýmkin.
Sóz týiini: Jana konstitusiyalyq shyndyqtaghy alghashqy Joldau — jay ghana bayandama emes, janarghan sayasy jýiege beriletin naqty is-qimyl baghdarlamasy. Janadan jasaqtalghan Qúryltay deputattary men Ýkimet mýsheleri ýshin 28 qazannan bastap sayasy jauapkershilikting jana kezeni bastalady.
Ábil-Serik Áliakbar
Abai.kz