1990 jyldar – bizding maysa múrt bozbala shaghymyzdyng  jastyghyna tura kelgen jyldar edi. Tәuelsizdikpen qatar kelgen úshy-qiyry belgisiz reformalar «toqsanynshy jyldardyn» jastaryna onay tiygen joq. Turasyn aitsaq, jastyghyn úrlady. Ekonomikany «shok berip emdeu tәsili» barlyq salany sharpyp ótti. Demek, onyng qiyndyghyn jastar ghana emes, jasamystar da kórdi.

Osyny aityp men bir jas talap jazushymen әngimelesip otyrmyn. Jazushymnyng auzy ashylyp qalghan. Men oghan qorqynyshty ertek aityp otyrghandaymyn. Keybir sózime sengisi kelmey basyn shayqap ta qoyady ol. Tek ekeuara әngimemizding sonynda ghana: «Shet jaghalap estuim bar. Toqsanynshy jyldary sonday qiyndyqtar bolypty ghoy», – dep kelisken synay tanytty.

Sodan keyin men oilanayyn. «Apyr-au, «toqsanynshy jyldar» degen tym alysta qalghan joq qoy, basqasy-basqa býgingi jastar Tәuelsizdigimizding alghashqy jyldaryndaghy uaqighalardan habarsyz bolghany qalay?»

Olardyng iyә, habarsyz boluy mýmkin emes. Biraq qazirgi jastar bylay túrsyn, ýlken kisilerding ózi osydan shiyrek ghasyr búrynghy uaqyttyng qiyn-qyspaghyn jadynan shyghara bastaghangha úqsaydy. Nege? Óitkeni qazirgi uaqyt – úshqyr, zaman tez ózgerip barady. Qazaqstan memleketining azamattary da uaqyt pen zamana kóshine ilesip, janalyqtargha onay beyimdelude. Áleumettik túrmystyng jaqsy jaqqa qaray ynghaylanuy adamdargha ótken kýnderding jadau tirligin jyldam úmyttyratyn bolsa kerek. Endeshe, búl – Tәuelsizdigimizding 35 jyldyq biyiginen qaraghanda, pozitivti qúbylys.

Áytse de aldaghy yqtimal syn-qaterlerden tolyq arylyp,  Tәuelsizdigimizdi qorghap túratyn әleuettik kýshke ie bolu ýshin bizge auyzbirlik pen tәrtip asa kerek eken. Múny juyrdaghy Joldauynda Memleket basshysynyng ózi eskertti.

«Ashyghyn aitsaq, býginde tәuelsizdigimiz ben egemendigimizdi qorghaugha qatysty barlyq mәsele әli tolyqtay sheshimin tapqan joq. Búl – aldymyzda kóptegen ózekti mindet túr degen sóz, – dedi Preziydent. – Júmysty oidaghyday oryndau ýshin, eng aldymen, býkil qoghamymyz tatu boluy kerek. Birlik pen kelisim bolmasa, eshqanday reforma jәne ilgerileu bolmaytyny aidan anyq. Qazir jahandyq syn-qaterler әldeqayda qauipti sipat alghan kezde qoghamymyzda talap pen tәrtipke basymdyq beruimiz qajet».

Alayda «qúbylmaly zamangha qaramastan, Qazaqstan el damuynyng jana dәuirine ýlken senimmen qadam basyp, keng auqymdy sayasy reformany iske asyrdy». (Q-J. Toqaev. ««Jana tarihy kezendegi Qazaqstannyng ózekti mindetteri» atty Qazaqstan halqyna Joldauy»).

Derekter ne deydi? Qaranyz: Halyqaralyq valuta qory úsynghan boljamgha jýginsek, biyl elimizding jalpy ishki ónimi 400 milliard dollargha juyqtapty. Jalpy ishki ónimdi jan basyna shaqqanda, 19 myng dollardan asady eken.

Elimiz ekonomikalyq damu satysynda әlemde 47 oryngha kóterilipti. «Búl – halqynyng sany bizden әldeqayda kóp birqatar elding kórsetkishinen joghary dengey degen sóz», – dep atap ótti múny Preziydent.

Qazaqstanda óndeu ónerkәsibi de qarqyndy damuda. Óndeu ónerkәsibining ishki ónimdegi ýlesi 14 payyzdan asqan. Búl – últtyq ekonomikany әrtaraptandyru baghytynda jýrgizilgen jýieli júmystyng naqty nәtiyjesi әri Tәuelsizdigimizding 35 jyldyghynyng qarsanyndaghy jaqsy jetistik. Qazaqstan Ýkimeti endi osy baghytta ilgerley berui kerek. Búl rette elimizding ekonomikasy sifrlandyrugha kóship, qazba júmystary JIY-ding kómegimen zertteletinin eskersek, bizde damu ýderisi jalghasa týsedi dep senuge әbden bolady.

Biyl Qazaqstanda altyn-valuta rezervi men Últtyq qor aktivterining kólemi 130 milliard dollardan asty. Qazaqstan aldaghy jyldary osynday mol qarjyny infraqúrylymdardy janartu men janalaugha, jana qúrylys týrlerin qarqyndy týrde eselep arttyrugha júmsamaq. Avtojoldar, temirjoldar salynady. Áuejaylar keneyedi. Jayly mektepter men auruhanalar, sport keshenderi boy kóteredi. Qazaqstan jyl ótken sayyn tranzittik hapqa ainalyp keledi.

Shýkir. El ishi beybit, tynysh. Tәuelsizdigimizdi jariyalaghan tústa óz jerinde otyryp azshylyq sandy últtyng qatarynda bolghan qazaq osy kýni ormanday el bolyp, tútasyp alghan. Tabighy ósim jyldan jylgha arta týsude. Qazaqstandyq jas úlandar halyqaralyq olimpiadalardan bas jýldelerge ghana iyelik etetin alghyr, ozat úlandar ekenin dәleldep, әlemge qazaq atyn әigileude. Osynyng bәrin qysqasha qayyryp, bir auyz sózben týiinder bolsaq – Qazaqstan halqy Tәuelsizdik merekesining 35 jyldyghyn layyqty dengeyde qarsy alghaly túr.

Endi 35 jyldan keyin menimen әngimelesken talantty jas jazushy kemel shaghyna jetip, bir kezdegi ózi siyaqty órimdey jas qalamgerge elining asu belderi turaly qyzyqty әngime aityp otyratynyna men alansyz senemin.

Iliyas Aqbay

Abai.kz