Senbi, 21 Qırküyek 2019
Bizdiñ şeneunik 4971 22 pikir 14 Qırküyek, 2017 sağat 14:53

Sayasi portret: Toqaev - Qazaqstandağı ekinşi adam

Qasım-Jomart Kemelwlı Toqaev  Senattıñ törağalığına qayta tağayındaldı.

Bügin Senattıñ jalpı otırısına QR Prezidenti Äkimşiliginiñ basşısı Ädilbek Jaqsıbekov kelip qatıstı. Senatorlar aldında söz söylep, Elbasınıñ QR Parlamenti Senatanıñ törağasın saylau turalı hatın oqıp berdi.

«Qazaqstan Respublikası Konstituciyasınıñ 58-babı1-tarmağına säykes, Qasım-Jomart Kemelwlı Toqaevtı QR Parlameti Senatınıñ törağası qızmetine saylaudı wsınamın», - dep jazıptı hatta.

«Elbası Nwrswltan Äbişwlı Nazarbaevtıñ mağan tağı da senim artqanı men üşin zor märtebe äri ülken jauapkerşilik dep bilemin. Qazaqstan Täuelsizdik alğan kezden bastap men Elbasınıñ senimine ie bolıp, onıñ tapsırmaların orındap kele jatırmın. Bizdiñ Prezidentimizdi älem jwrtşılığı ğalamdıq deñgeydegi sayasatker, wlı reformator retinde qwrmetteydi, şın mänindegi tarihi twlğa dep biledi. Elbasınıñ köregen basşılığımen elimiz biik belesterdi bağındırıp, älemdegi tanımal äri abıroylı elderdiñ qatarına qosıldı. Memleket basşısınıñ saliqalı, köregen sayasatın iske asıru men üşin ärqaşan jauaptı jäne zor märtebeli mindet. Prezidenttiñ senimin aqtauğa bar küş-jigerimdi jwmsaytın bolamın», - dedi öz sözinde Qasım-Jomart Toqaev.

Söytip, Qasekeñ qayta saylandı. Prezident Nazarbaev kandidatura wsınıp, senatorlar jasırın dauıs beru arqılı Senat spikerligine Qasekeñniñ kandidaturasın qwp köripti.

Karikatura. Qasekeñ qasqır sayasatker

Ras, Qasekeñ qasqır sayasatkerlerdiñ biri. Onıñ sayasi biografiyasına toqtala keteyik.

Qasım-Jomart Kemelwlı 1953 jılı 17 mamırda tuğan. Biıl 64-ti alqımdadı. Söytse de, Qasekeñ Mäskeu memlekettik halıqaralıq qatınastar institutın, Pekin lingvistikalıq institutın (KHR), Resey Federaciyası Sırtqı ister ministrliginiñ Diplomatiyalıq akademiyasın bitirgen.

Sayasat ğılımdarınıñ doktorı. Resey Federaciyası Sırtqı ister ministrligi Diplomatiyalıq akademiyasınıñ qwrmetti doktorı jäne professorı. Jeneva diplomatiya jäne halıqaralıq qatınastar institutınıñ qwrmetti doktorı. Bükilälemdik Jaratılıstanu jäne gumanitarlıq akademiyasınıñ tolıq müşesi.

Sayasi kar'erasında türli qızmetterdi atqardı. Diplomatiyalıq därejesi - Tötenşe jäne Ökiletti Elşi.

Özi Qazaqstan Respublikasınıñ Prem'er-Ministri boldı. Memlekettik hatşı kreslosına da otırıp kördi.  Sırtqı ister ministri de bolıp qızmet jasadı. Üşinşi, törtinşi saylanımdağı Qazaqstan Respublikası Parlamenti Senatınıñ Törağası. BWW Bas hatşısınıñ orınbasarı, BWW-nıñ Jenevadağı bölimşesiniñ Bas direktorı, Qarusızdandıru konferenciyasınıñ Bas hatşısınıñ qızmetinen 2013 jılğı 16 qazanda Qazaqstan Respublikası Prezidentiniñ Jarlığımen Parlament Senatınıñ deputattığına tağayındalıp, Qazaqstan Respublikası Parlamenti Senatınıñ törağası bolıp saylandı.

Toqaev - Qazaqstandağı ekinşi adam

Joğarğı palatanıñ parlamentarzim tarihındağı ornı men röli turalı aytqanda deputattıq korpustıñ belgili mölşerde joğarğı bilikpen ımırlasqanın jasıra almaymız. Deputattıq korpus jwmısınıñ tiimdiligin arttıru üşin maqsatı parlament qwrılımın tübegeyli özgertu bolıp tabılatın konstituciyalıq reforma qajet şığar mümkin.

Biraq, osı orayda, biz QR Konstituciyasına säykes, parlament joğarğı palatasınıñ törağası memleketimizdegi ekinşi adam bolıp sanalatındığın esten şığarmauımız kerek. Ol - Qasım-Jomart Toqaev. Soñğı kezderi «Tvitterde» tım belsendilik tanıtıp jürgen Qasekeñ Qıtayğa barıp qazaqşa söyledi. Ol Nazarbaevtan keyin (BWW minberinde qazaqşa söylegeninen keyingi) bizdiñ şeneunikterdiñ işinde şetelde memtilde til qatqan ekinşi adam boldı.

(Qasekeñ RF SİM ministri Sergey Lavrovpen birge)

Qasekeñniñ reseyşildigi

Kreml'diñ sayasi elitası Toqaevtı «europalıq deñgeyden de joğarı diplomat» dep bağalaydı. Al qazaq sayasatkerleriniñ äm qoğamınıñ pikiri ekiwştı.

Bireuler Qasekeñdi «Qazaqstan diplomattarınıñ köşbasşısı» dese, endi bireuler , «Nazarbaevtıñ köleñkesi» dep sipattaydı.

Biz Qasekeñniñ reseyşildigi turalı aytpaqpız. Toqaevtı Mäskeulikter «europalıqtardı şañ qaptırğan sayasatker»  deydi. Mwnıñ birinşi sebebi Qasekeñ EQIW parlamenttik assambleyasında «Europa Odağınıñ keybir elderdegi deputattarğa sankciya salğanı dwrıs emes» dep mälimdeme jasap, Kreml'diñ töñiregindegi sayasi topqa jaqtas bolğandığı. Sodan keyin, Resey dumasınıñ komitet basşısı Leonid Sluckiy Qasekeñdi kökke kötere maqtağan bolatın

(Qasekeñdi maqtap jürgen Sluckiy degen osı)

Sluckiydiñ sözinen keyin qazaqstandıq key basılımdar men äleumettik jelilerde Qasım-Jomart Toqaevtı reseyşil sayasatker dep ayıptap, negativti pikirler jazdı.

Sebebi, Qasım-Jomart Toqaev Türkiya-Resey arasındağı wşaq dauında da reseylik poziciyanı wstanatını jetkizgen. «Türkiyanıñ Resey äskeri wşağın atıp tüsirui – negizsiz» degeni esteriñizde bolar.

Memlekettik tildi qoldauşı sanaulı sayasatkerdiñ biri

Qasekeñniñ reseylik qana emes, älemdik sayasatkerler arasında bedeli bar ekendigi belgili. Ol BWW-da jürgende-aq, öziniñ sayasi ambiciyasın añğartqan.

Deytwrğanmen, Qasekeñniñ qazaqşıldığı da öz basına jeterlik. Mäselen, qazaq tilin qoldauşı äm qoldanuşılardıñ qatarında. Eks-Bilim jäne ğılım ministri Aslan Särinjipovke Parlament qabırğasında qazaq tilinde bayandama jasaudı qatañ eskertkeni eldiñ esinde. BAQ-tı qızu talqılanıp, Qasekeñniñ qazaq tildi auditoriyada bedeli arta tüsti.

Ol ol ma, Qasekeñ şeteldik minberlerde de qazaq tilinde söyleydi. Qıtay, ağılşın, francuz jäne orıs tilderin jetik biletin ol qazaq tilin keyin arnayı oqıp üyrendi. Qıtayda qazaqşa söyledi.

«Qazaqstan Sırtqı ister ministrliginiñ negizin saluşı, el diplomattarınıñ jetekşisi, halıqaralıq diplomatiyada salmağı bar twlğa» deydi köp jwrt. Äsirese, "Toqaevtıñ 2011-2013 jıldar aralığında BWW bas hatşısınıñ orınbasarı retinde BWW-nıñ Jenevadağı ökildigine jetekşilik etui Qazaqstan diplomatiyasına da, Toqaevtıñ özine de joğarı bağa boldı" deydi sayasatkerler.

Konstituciya boyınşa senat törağası – prezidentten keyingi ekinşi lauazım. Mwnday lauazımğa Nwrswltan Nazarbaev öziniñ senimdi adamın ğana emes, halıqaralıq deñgeyde tanımal adamdı tağayındauı zañdılıq ärine. Sebebi,  Qazaqstannıñ sayasi twlğalarınıñ işinde şetelde eñ tanımalı da, sıylısı da – osı Toqaev ekendigi jäne ras.

(eks-deputat Serikbay Älibaev)

- Toqaev 20 jıldan beri joğarı mansaptardı ielense de, eleuli oqiğalarğa qatıstı pikirin aşıq bildirgen emes. Ol prem'er-ministr qızmetinde parlamentke esep beruge kelgende tura swraqqa jaltara jauap beretin. Mıqtı diplomat boluı mümkin, biraq ekonomikanı tereñ bilmeytini bayqalatın, – deydi Serikbay Älibaev. Cerikbay Älibaev Qasım-Jomart Kemelwlı prem'er-ministr qızmetinde jürgen jıldarı deputat bolğan.

Tüyin. Qasekeñ eldegi tanımal äm täjirbieli sayasatkerlerdiñ biri. Qasekeñ sayasi tartıstardan  alıs jürgendi wnatadı. Onıñ siınarı da, tabınarı da – prezident N.Nazarbaev. Nazarbaev pen Toqaev 1985 jılı Qıtayda tanısqan. Däl sol jılı Qazaq KSR-iniñ Ministrler kabinetiniñ törağası N.Nazarbaev Qıtayğa resmi saparmen keledi. Ol kezde Q.Toqaev keñestik elşiliktegi qarapayım qızmetker. Odan beri qanşa jıl ötti. Qoğam auıstı. Sayasi processter özgerdi. Joğarıda özi aytpaqşı ("Qazaqstan Täuelsizdik alğan kezden bastap men Elbasınıñ senimine ie bolıp, onıñ tapsırmaların orındap kele jatırmın"), Qazaqstandıq äkki diplomat öziniñ el prezidentine adal serik ekendigin äli künge däleldep bağuda.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

22 pikir