Särsenbi, 19 Aqpan 2020
«Soqır» Femida 4275 23 pikir 27 Aqpan, 2019 sağat 14:02

Reseydegi soñğı qazaq mektebi jabıldı

Resey Federaciyasındağı soñğı qazaq mektebi jabıldı. Bwl turalı belgili bloger Aybar Azamatov instagram paraqşasında jazğan. Aytuınşa, RF nıñ Kerey Altay aymağındağı jalğız qazaq mektebi bıltırğı oqu jılında tolığımen orıs tiline köşken.

Sol mekteptiñ direktorı Nwrğayşa Barinovanıñ aytuınşa, bwl jağday bilim turalı Zañ qabıldanğannan keyin bolğan. Endi Reseydiñ aumağında resmi türde birde-bir qazaq mektebi de, balabaqşası da joq.

Blogerdiñ sözinşe, 2018 jılı Qazaqstanda 3.588.626 orıs wltınıñ ökili bolsa, al, orıs tilindegi mektepterdiñ sanı 1500-ge juıq bolğan. Al, Reseyde, 2018 jılı 900.000 qazaq bolsa, endi ol jerde birde-bir qazaq mektebi bolmaytın körinedi.

Biz bwl mäsele töñireginde qoğam qayratkeri Dos Köşim mırzanıñ oyın swrap bilgen edik...

Dos Köşim, sayasattanuşı:

- Men Reseydegi soñğı qazaq mektebiniñ jabılğanın qos qolımdı köterip qoldaymın. Sebebi, ol orıs memleketiniñ öz ideologiyası bar. Ondağı twrğındar  da orıs tilin bilu kerek. Sondıqtan, qazaq mektebi jabıladı. Jäne JOO-larda da basqa tilden sabaq berilmeydi. Bwl Germaniyada da bar, Franciyada bar, barlıq memleketterde bar närse. Sondıqtan, oğan bola aşulanudıñ qajeti joq.

Bizdiñ renjitinimiz, özimiz sonday qadamğa bara almay otırmız. Bizde eşqanday avtonomiya joq. Mısalı, Reseyde tatarlarğa, başqwrttarğa basqalarğa özderiniñ tilderi bolu kerek deydi. Bizde onday joq qoy. Bizde barlığı Memlekettik tilde bolu kerek. Sondıqtan biz de barlıq mektepti qazaq tiline köşiruge tiispiz.

Til negizinen otbasında saqtaladı. Bizdegi şeşenderdi, inguştardı qarasañız birimen-biri tek qana öz tilderinde söylesedi. Kürtter, türikter de solay. Olar orıs mektebinde oqidı, keybiri qazaq mektebinde oqidı. Biraq, özara tek qana ana tilderinde söylesedi. Bwl otbasındağı qağida. Sondıqtan ol jaqtağı ağayın balasına kişkentayınan qazaq ekenin qwlağına qwyıp ösirse, tilin, mädenietin saqtap  qaluğa boladı. Bwl jerde mektepke baylanıp qalğan eşteñe joq.

Iä, olar da sol memlekettiñ azamatı esebinde jaqsı qızmet atqarğısı keledi, bäsekeles bolğısı keledi. Ol üşin orıs mektepterinde oqığandarı dwrıs. Eger, bolaşaqtarın sol elmen baylanıstırıp, sonda qaluğa niettengender bolsa. Al, "men qazaqtıñ azamatımın, qazaq memleketinde twramın" dep kelgender bolsa, ärdayım esigimiz aşıq. Eger, kelmeytin bolsa, özderiniñ tañdauı, qajet bolsa sol jerde jürip-aq qazaq mädenietin saqtap qalar. Ol - orıstıñ ortası. Onı moyındauımız kerek. Qıtaydağı, Özbekstandağı, basqa jaqtağı qazaqtar da osını oylanu kerek.

Sondıqtan bwl jerde “esiñ barda eliñ tap” dep bir-aq närse aytuğa boladı.

Tüyin.

Qoş! Dos Köşim Reseydiñ qazaq mektebin jauıp jatqanın qoldap otırğanı tegin emes. Sayasattanuşı Resey soñğı qazaq mektebin jabu arqılı bizge dañğıl jol salıp bergenin süyinşilep otırğanday. Al, Qazaqstandağı 1500-den asa orıs mektebi qaşan jabıladı? Kez-kelgen isti Reseyge qarap atqaratın bizdiñ bilik, bwl jağdaydan ülgi alar ma eken?

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

23 pikir