Сәрсенбі, 20 Қыркүйек 2017
Бетбұрыс 2312 104 пікір 12 Қыркүйек, 2017 сағат 15:18

Латын қаріпіндегі қазақ әліпбиі (Жоба)

 

 

Сонымен латын қаріпіне өтуге бет бұрдық. Құрметті оқырман, сіз суреттен көріп отырған нұсқа кеше Мәжілістің отырысында депутаттарға ұсынылған жоба. Әзірге жоба. Жобаның жуық арада мақұлдануы да мүмкін. Ұлттық, мемлекеттік мазмұны терең мәселеге байланысты қазір әлеуметтік желілер мен сайттарда қызу пікірталас жүріп жатыр. Көпшілік латын қаріпі нұсқасындағы қазақ әліпбиін қолдауда, қарсы пікір айтушылар да бар. Алайда, латынға көшудің мән-мағынасына тереңірек үңіліп отырған зиялы жас қауым өкілдері басым дауысқа ие болуда. Соның бірі беліглі саясаттанушы Ерлан Сайыров былай дейді:

Құрметті достар!
Әліпбиді ауыстыру оңай шаруа емес, ол анық дүние. "Бес саусақ бірдей емес", әр-алуан пікір болады.
Мен бұл мәселені ең басынан қолдап келе жатырмын.
Шыны керек, біз кешігіп келеміз. Бұл графикаға 2000 жылдардың басында өтіп кетуіміз керек еді. Латын әліпбиі не үшін керек? 
Ол көптеген рухани "фобияларға" иммунитет. Имунитет үшін вакцина енгізген кезде кім болса да басында ауырады. Бірақ, ол кезең өтеді. Өткеннен кейін организм көптеген ауыруға төзімді келеді. Біздің латын әрпіне қарасты ой-пікірлерімізді медициналық ұғымда осылай бейнелеп айтуға болады. Сондықтан, нақты ұсыныстарды беріп, ғалымдардың ортасына салып, шешім шығарып, бұл мәселені мәңгіліке жауып тастауға тиіспіз. Латын әрпі бііздің болашағымыздың кепілі!
Бұл - аксиома!
Мен өзім, ешқандай машығым болмаса да, комиссия ресми түрде әліпбиді қабылдаған күннен бастап, қазақ тілінде тек қана латын әрпімен жазатын боламын!
Қанша қиын болса да!
Өйткені, адам "комфорт аймағынан" шығуға қабілетті болған кезде ғана дамуға бейімделеді!
Нақты ұсыныстарды беріп, талқылауға тек ғылыми тұрғыда қатысып, алға жылжитын уақыт келді.
Біздің балаларымыз гаджет, айфон арқылы "атам заманда" латын әрпіне өтіп кеткен. Балаларымыздан ұят болып жүрмесін. Осыны да ескерейік!

Abai.kz

104 пікір
Саркулова Светлана 2017-09-19 13:41:40
Латын əліппиі болашағымыз үшін де келешек ұрпағымыз үшін де жасалынып жатқан шара деп ашық айта аламын. Қазақ тілінің мəртебесін көтеруде де өзіндік орны бар. Тарихқа үңілсек Латын əліппиі бізге таңсық емес. Кезінде қолданыста болған. Сондықтан да барша қазақ болып осындай жақсы да маңызды бастаманы қолдайық.
bruceleekz 2017-09-18 21:57:40
БАҚ-на сұхбат берген басшы немесе белсенділердің бірде біреуінің "Мен парламентке ұсынылған латын жобасына қарсымын" - деп тіке айтқанын əлі естімедім. Бəрінің айтары көшу керек. Бірақ қай жобаға екенін ашып айтпайды. Қорқаулардың билеген заманы осы шығар.
bruceleekz 2017-09-18 21:46:41
A - А A’ - Ә B - Б C - Ш D - Д E - Е F - Ф G - Г G’ - Ғ H - Х I - Й J - Ж K - К L - Л M - М N - Н N’ – Ң O - О O’ - Ө P - П Q - Қ R - Р S - С T - Т U - У U’– Ү V - В W - Ұ ??? Y - Ы Y' - І Z - З Болу керек деп ойлаймын. Қаражат жағынан үнемді, түсінікті, көзге қонымды əрі жазуға да, оқуға да ыңғайлы болады! Бұған не дейсіздер?
Бақыт 2017-09-18 19:20:57
Тек қана "!" әрібі емес, "Ә" деегн әріп те жоқ. Оны А мен қосақтап жіберген.
Саят 2017-09-18 11:09:08
Шүкір! Кирилдің кейбір әріптерінен құтылдық. Бірақ « і » әрпі қайда?! Өте қызық. « И » және « Й » әріптері бар. « і » әрпі жоқ.
ержан үсіп 2017-09-17 20:08:37
мен суреттегі латын графикасын көріп қуандым менің күткенімде сол. Құтылдық ау əйтеуір кирилдің ь,ъ осы əріптерінен
Есенғали, Антакиядан 2017-09-17 09:09:41
Бекен ! Еліңді кешегі қызылкөздер мен комсалар басқарып отыр. Олар Ленин көсемдерінің : "Каждая кухарка может управлять государством" деген өсиетін орындаушылар. Сондықтан сенің әліпбиіңді қазақша қақпайтын мәңгүрт-көзқаман "мамандар" жасап береді !
Бекен 2017-09-17 06:25:12
Біздің тірлігіміз "қойды қасқырға бақтырғанмен" бірдей болып кеткен сыңайлы.
Айзада Байдарова 2017-09-16 19:44:46
Латын әліпбиіне байланысты ғаламторда, қоғамда қызу пікірталас жүріп жатыр. Қолдаушылар мен қарсыластар саны тең деуге болады. Өзім бұл әліпбиге өтуді қолдаймын. Жаһандық даму жолында көштен қалмай, барынша белсенді болуымыз керек. Бұл біздің болашағымыз үшін жасалып жатқан дүние. Мамандар әліпбидің Жобасын қайта қарап, сапалы, ыңғайлы нұсқасын жасайды деп үміт артамын.
Ержан 2017-09-16 19:19:02
Меніңше бұл əліппені ұсынып отырған ... не атарымды білмеймін ол кісілерді... түкіргені бар екен қазақ тіліне қазақтың қазақ екенін айыратын 9 əріпті қотыр қозыдай бөлек қораға қамап жағымсыз түсініксіз етіп атауы ол əріптерді керексіз деп санап отырғандарының айғағы. Шала қазақтар қуанып отырған болар "жакси болди кутлатин болдик" деп. Ахмет Байтұрсынов атамыз орыстың қандай қысымы астында болсада амалын тауып аман алып қалған жоқ па осы 9 əріпті. Ал қазіргі тəуелсіздік пен бейбіт заманда жасап отырған жұмыстарына менің итімнің де көңілі толмайды. Нағыз тілге, ұлтқа, құндылықтарымызға соншалықты немғұрайлықпен қарайтын адамдарға осындай маңызды мəселені тапсырып отырған елбасымызға да көңілім толмай отыр. Осындай адамдарға халықтың қаржысын зая кетіріп отырғанына. Мен қарапайым кəсіпкер осы əлеппені кешке жұмыстан шаршап келіп шай дайын болғанша тегін ақ құрастырып берер едім ешкім наразы болмайтындай етіп. Жаңалық ашпай ақ қойыңыздар ағалар ешкім сіздердің айлықтарыңызды алып қоймайды, ешнарсе ойлап таба алмайды деп айтпайды өтініш тіске батымды жеуге жағымды дəмі үйреншікті болса болды ерекше бірнарсе ойлап табудың қажеті жоқ.
тТт 2017-09-16 19:08:44
Орыстың боғауызы ТМД халықтарын біріктіреді, латын түбі бір түркі халқын біріктіреді.
Латынға зорлап бағындырылған 2017-09-16 18:29:40
Бәрін айтта бірін айт, - сәбіз деген сөздің "саебис" болып шыққаны классикалық анекдотқа айналды. Рахмет, құлазыған көңілімді сонымен жұбатып, күлдірген болдым.
Мұқан 2017-09-16 14:30:50
Ежелгі қазақтар ешқашан бір дыбысқа екі таңба қолданбаған. Бір дыбыс - бір таңба қағидасы болған.
ч ch ? 2017-09-16 13:28:42
"ч" әрібін "ch" болсын деп диграф етіп кіргізуге зорланудың қанша қажеті бар? онсызда "champion" да "чемпион" деп оқи беру үшін ешкім ешкімнен ақыл сұрап жатпайды ғой?
сенімсіз 2017-09-16 13:18:22
мамандарды кіналауға келмейлі, олардың дайындаған жобасын басып қойып, жиендік жасағалы төніп жүрген көлденең біреулер бар шығар?
$ 2017-09-16 11:52:43
Мырзатай деген пікір жазушы кісі өте дұрыс жазған.орыстанған шекпенділер латын əрпін былай белгілейік деп кіріспесін-олардан ақыл сұраған адамның өзі қылмыскер.олар тілді білмей өздері қолданбай тұрып ,халыққа ақыл айтуға қақылары жоқ.бұйрығымды қашанда орындайсыңдар деп жазған кісінің пікіріне қосыла отырып бұйрықтың өзі де ақылды боп шығу керек-ал ақылсыз бұйрықтар не болып жатқанын көріп отырмыз.
Шынында да 2017-09-16 09:52:07
Қазақ тілінінің, информациялық технологиялардың жетік маманы сияқты нағыз мамандарға "олай болсын, бұлай болсын" бұйрық бергені қызық екен.
Ахмет Тұрсынұлы 2017-09-16 09:47:00
Қазақтың төл дыбысына жеке әріп, ал халықаралық терминдерде кездесетін ц, ф сияқты дыбыстарға қосарланған таңбалар жарай береді! Ағылшын тілінің өзінде грек тілінен енген ғылыми терминдерінде әрдайым диграфтар қолданылады. Сондықтан қазақтың төл дыбыстары жеке таңбаға лайық! Графика қазақ тілінің ыңғайына жығылуы тиіс! Қажет болса ноқаттарды , диакритикаларды оңтайлы жасауға болады! Шалдың емес халықтың пікірін тыңдау керек жасаушы авторларға! Ертең тарихта жаман атпен сендер қаласыңдар, әккі саясаткер сендрге жауып лақтырып кетеді! Ұлт алдында қылмысқа бармаңдар! Тілді құртуға атсалыспаңдар! Олсызда қазақ тілінің жағдайы жетісіп тұрған жоқ!!!
Жасан 2017-09-16 09:29:06
Билікте жүрген бұрынғы шалдардың көбісінің негізгі жұмыс тілдері қазақ емес, орыс тілі екен де ескеріңіздер. Орыс келіп "қазаққа әліппе шығарып берейін" десе қызық емес пе?
Бекболат 2017-09-16 09:15:24
Бұрынғы шалдар IT-технология, компьютермен жұмыс, компьютерлік бағдарлама дегендерді оқымай, білмей өскен, кейбіреулері ғана қартайғанда кейін үйренген адамдар. Сондықтан "компьютерде жұмыс істеуге ыңғайлы болатын" қазақ әліппесінің латын жазуына аралған нұсқасын таңдауда шалдарға абсолюттік билік беріп қою барып тұрған ақылсыздық және қазақ тілінің дамуы мен қоса мемлекеттік қазынаға да орасан зор зиян болады.
Мырзатай 2017-09-16 08:38:46
Осындағы ақылсыз троллдардан басқа ел біраз ақиқатын айтыпты. Бір әріпті екіі әріппен жазып, оны оқыр кезде тағы ежелеп сүрелеп отырмай әрбір қазақ дыбыстарына басқа басқа дыбыстардан анық айыратын жеке таңба беру керек. Бұл қазақ тілін үйренгісі келген басқа ұлттарға да оңай болады. Бұл жердегі барлық кесірлік "мен [латынша жазудағы қазақтың төл әріптерінде] ілмек болмасын деп айттым", "мен айтқанымды орындататын адаммын" деген сөздерге байланысты биліктен шығып жатқан қысымнан деп ойлаймын. Жобаның бір-ақ нұсқасының парламентке "талқылануы" да, оны Сағадиев сияқты орыс тілділердің қолдап шыға қоюы да содан болса керек. Сондықтан жердің сатылуын қалай болдырмай тастаған сияқты, тілдің де ең өзекті мәселесіне де өте жауапты қарауымыз керек.
ӘҢҒІҮҰҚӨҺ 2017-09-15 22:56:09
Алматылық компьютер бағдарламасының маманы, АҚШ-тың Рочестер технология университетінің ақпарат технологиялары магистрі Кенесары Төлембек компьютерлік бағдарлама жазу тілінің ағылшынға да, латынға да қатысы жоқ «екілік санау жүйесі» («двоичный код») екенін айтады. Оның пайымдауынша, компьютер кез-келген тіл таңбасын еш қиынсынбай қабылдай береді. Демек, қазақ дыбыстарына жеке таңба беру керек!!!
Ержан 2017-09-15 20:38:41
Бүгінгі электрондық құрылғыда жазуға оңай болу керек? Не сандырақ? Сонда екі пəрменді басып қазақшаға ауыстыру қиын болды ма? Соны себеп деп есептесеңдер миларың садыра болып кеткен екен. Əй, мына əліппемен қазақша сөз шығару керісінше əр ƏРІП үшін ЕКІ пəрмен басып əуре болмайсың ба? Сонда арнайы белгілер пайдаланып отырып ауыстырсақ қытайлардың миы жетпей қалама жаңа пəрмен тақтасын жасап беруге олар сен ішім өтті десең естіп қояды ғой сөйтіп ертесіне дүкенге барсаң дəл саған келетін памперс дайындап қояды уайымдама. Латын əліппесіне көшудің жақсылығы көп бірақ өзіміздің əріптерді қаз қалпында басқа символмен сақтап қалуымыз керек. Ал электронды құрылғыда жаңа əліппені кіргізу сол құрылғыны шығарғандардың бас ауруы болады. Билл Гейтс виндоусына қытайдың 2000 иероглифын сидыруға басы жетті ғой біздің бес алты жаңа əрпімізді де енгізіп береді. Ғалым көкелер айналайын өтініш əр əріпті жеке жеке жасаңыздаршы өтініш тақташаның үстінгі жағында тұра береді ғой керек адам алып пайдаланады керек емес болса тұрады. Ең бастысы ешкімнің миы ашымайды одан да маңыздысы ешкім наразы болмайды. Я, ф. Ц сияқтылар бар ғой онсызда латыншада я-j болмаса ya дейік я- ны, ф- f, ц-с. Өте маңызды бірақ оп оңай, жеңіл шешілетін мəселеге бола халықты сонша даурықтырып жібердіңіздер ғой, бұдан күрделі жағдай болса қайтер екенбіз.
Пикирши 2017-09-15 20:36:07
Латын арипимен ортак турки графикасына кошу ушин,компьютерлик технология солаи болу керек! Букил алем агылшын графикасымен комьютерлик онимдерин солар гана шыгарады! Казакстан ондаи онимдер тугил,жаи курек пен коилек-дамбалда шыгармаиды! Сондыктан,шенеуликтердин агылшынга тыкпалап отырганы сол! Биздин тилимизге келетин жоба шыгару ушин,карапаиым ноутбук,смартфондарды шыгаратын елдердин катарында болуымыз керек! Ет тураитын пышакта жасамаимыз,каидагы графика! Биздин жемкорлар оны жаксы биледи,кур отирик урандармен тук шыкпаитынын! Аиналып келгенде,агылшын графикасына келтиреди! Алемдик гылыми технологияга келгенде,компьютерлик онимдер шыгаратын алпауыт европалык синдикаттар бизди манына жолатпаиды! Экспо,жасыл технология т.с.с коз бояушылык урандар-халыкты алдау куралы,диннин бир сектасы-жумакка барып,карык боласын, деген сиякты! 2030,2950,3000-кол жетпеитин сагымдар,ким жететини бир Танирим билсин!
Көсем 2017-09-15 18:33:54
Латын қаріпін қолдап пікір білдіріп отырғандар 100% тыңшылар ұйғыр қырғыз дүнген т.б. көреалмаушылар қазақ ұлтын
Дарменова Рахия Абрашетовна 2017-09-15 17:53:12
Латын әріптеріне көшу заман талабы. Бұл жобаны қолдау әр Қазақстандықтардың міндеті-деп ойлаймын. Бірақ өзіміздің ерекше әріптерімізді жоғалтып алмауымыз керек. . Тіл мамандары жан-жақты талдау қажет.
Аман Гүлжанат 2017-09-15 17:40:39
Әркім өз ойын айтуы тиіс.Осылай халық болып талқылап, електен өткізіп жоғарыды айтылған сингармонизм ережесіне үлкен мән беріп,оны сәйкестендіріп болған соң,міндетті түрде қолдауымыз керек.Жеке өз басымызды ғана ойламай болашақ ұрпаққа "Қандай мұра?"- қалдырамыз деген ойда бол керекпіз.
Төкен 2017-09-15 17:14:05
Мен білетін анық нәрсе мынау,егер осы жоба қабылданса елімізде орыс мектептеріне барушылар күрт көбейеді.Ең қызығы осы жобаны жанын салып қорғағандардың немерелері қай мектепке барады екен.Осыған журналистік зерттеу жүргізу керек.Неге қазақ мектебіне бермейміз деген баласының сұрағына,«құрысын, біз бекіткен қазақ тілін оқыса миы атала су боп кетеді»деп жауап берер еді.
Төре 2017-09-15 16:55:40
Ей Есенғали, жерден шықтың ба? Латын қаріпі жарнама-плакат жазу емес? Әйтеуір сау-саламат бол?!
Есенғали, Антакиядан 2017-09-15 16:37:39
Мына "латын қарпіндегі қазақ әліпбиін" жасаған "оқымыстылар" ұрылар ғой ! "Ә" мен "І", "Ғ" мен "Ж", "Ң" мен "Һ" һәм "Ү" әріптері қайда кеткен ? "Ц" мен "Ф" әріптерін қай керегімізге жаратамыз ? ! Бұл - ұлтқа жасалған қылмыс болса керек ? !
Бекова Дарига 2017-09-15 16:36:14
Латын әліпбиі дәл өз уақытында көтеріліп отырған мәселе.Әркім өз ойын айтуы тиіс.Осылай халық болып талқылап, електен өткізіп жоғарыды айтылған сингармонизм ережесіне үлкен мән беріп,оны сәйкестендіріп болған соң,міндетті түрде қолдауымыз керек.Жеке өз басымызды ғана ойламай болашақ ұрпаққа "Қандай мұра?"- қалдырамыз деген ойда бол керекпіз.
Тленова Толқын Турысбековна 2017-09-15 15:51:07
Өз басым латын әліпбине көшуді қолдаймын. Себебі еліміздің ертеңі мен болашағы үшін үлкен орын атқаратын ірі дүниенің бірі - латын әліпбиіне көшу. Заманымыздың талабына сай, жаңғырып отыру келешегіміз үшін үлкен рөл атқаратыны айтпаса да белгілі. Ертеңіміз жастардың қолында, ал жастар үшін дәл қазіргі уақытта білім алу бірінші орында болуы керек. Қазақстанның барлық жастарын толығымен үш тілмен қамту үшін алдымен ана тілдерін білетін адам жасауымыз керек. Бұл қадамды жасауға бірден - бір қадам, толығымен латын әліпбиіне көшу арқылы білімімізді нығайту.
Арман 2017-09-15 14:40:06
Əкелеріңізге жеке "Ə" деген бір таңба бермесеңдер "жетім" болып шығасыздар.
Бақытжан 2017-09-15 14:04:49
Жаңа әліпби бүгінгі электрондық қүрылғыларда жазуға оңай болу керек. Себебі, өздеріңіз білесіздер, өкінішке орай , бүгінгі ғаламтор беттеріндегі кириллицадағы пікірлерде ( сайт, facebook, whatsapp, т.с.с) қазақи әріптерді қолданбау үйреншікті әдетке айланып барады. Міне бұл нағыз тілімізді бұзатын себептердің бірі. Сондықтан , көш жүре түзеледі деп, осы мүмкіншілікті жібермей қос қолымызды көтеріп қолдауымыз керек. Жаңа нұсқаға келсек, негізі ноқаттарға қарағанда, қос таңбамен берілсе жазуға жеңіл болады. Қос таңба бұл жалғыз әріп, көбіңіз қос әріппен шатастырып отырсыздар. Қалай белгілесеңіз солай қабылданады. Кемшіліктері , 1) артық әріптертерді ц, и , х. алып тастау. 2) пайдалану пайызы жоғары дыбыстарға жеке таңба беріп, аз дыбыстарға қос таңба беру керек. Ал, латынға көшсек ағылшынша сайрап, ғаладық ақпарат алдымыздан ашыла қалады деуіміз дұрыс емес, есесіне ұтарымыз да көп., берісі ала құла болып жүрген аты жөнімізді жөндеп аламыз.
Алмагүл 2017-09-15 11:40:43
Елімізде латын әліпбиіне байланысты түрлі пікірлер туындап жатыр. Кезінде араб әліпбиін, кирилл әліпбиін қабылдағанда да өмірге жақсы-жақсы дүниелер келіп жатты ғой. Сол сияқты ертең жаңа латын әліпбиін қабылдағанда жаңа әлемдік өркениетке енуіміздің жаңа белесі болмақ. Сондықтан да төл әріптерімізді ноқаттармен бергеннен гөрі қос таңбамен берген тиімді деп ойлаймын. Мәселен қос таңбаларды "Ә" әрпін бөлек "ае" деп бөлек оқудың қажеті жоқ. Оны логикалық тұрғыдан бірден бір әріпті беріп тұрғанын іштей сезінуге, түсінуге мүмкіндік беру керек. Сонда өзіңді іштей жаңа латын әліпбиін жеңіл қабылдауға жол ашасың!
Данагүл 2017-09-15 10:47:28
Латын әрпі W шын мәнінде латын алфавитінде жоқ екен! Одан кейін өлі латын тілі мен латын графикасын шатастыруға болмайды! Ал енді жобаға келетін болсақ, қазақ тілінде сирек кездесетін Ц мен Ф дыбыстарына жеке әріп беріп қажеті жоқ: ц-ts , ф- ph болса жеткілікті. Ал Үу таңбасы таза қазақ дыбысы- ү-ге берілсе, Ff- ғ дыбысына, ал бос қалған С және алынып тасталған Х таңбалары орнына қазақ дыбыстарын: Ө мен хат дегендегі Х , ал Һ жеке сегізінші таңба берлісе. Болмай бара жатса Ө-нің өзі бұрыңғыдай жеке әріп болса қайтеді? Ы дыбысын - Jj таңбасына қалдырып, І дыбысы -і жеке тұрса болар еді. Айтпақшы, ағылшын тілі мен латын алфабитін шатастыруға болмайды. Тіл мен таңба екі дүние нәрсе. Латын графикасы қазақ тіліне бейімделуі керек, керісінше емес. Ең бастысы төл дыбыстарымызды сақтау!!! Тіл клавиатура үшін емес, техника. компьютер тілге бағынуы, бойұсынуы керек.
Есен ге 2017-09-15 09:11:09
Бұл менің теориам емес, Ахаңның теориасы. бұлардың "шықты - кірді" мен байланысы жоқ, өзімен қатар келген басқа буындардың жуан - жіңішкеліктерімен ғана қатысы бар.
Есен 2017-09-15 07:18:59
Қайдағы заңдылық, шынында да ы- шығып тұр да, і- кіріп тұр ғой. Екеуі екі басқа дүние ғой. Шықты-кірді, барды-келді. Сенің теорияңа салсақ, шықты-кірды, барды-келды, немесе кірді-шықті, келді-шықті болып шығады.
+77017234214 2017-09-15 01:58:40
Агхайындар! Коеп дуерлікпейік, схуламайық! Куендер, зхылдар оетер, бұгхан да коезіміз уейреніп кетер! Зханга аеліпбійімізді құсхақ зхайа қарсы алайық! Зхасасын Маенггілік ел! Жоғарыдағы мәтінді таза қазақша мақаммен оқый алдыңыздар ма? Міне, жеке әріптерімізді алып тастасақ, солай болады. 1940 жылы кириллицаға қосымша әріп енгізбесек, осылай жүрер едік. 2017 жылы латын әліпбиіне қосымша енгізбесек, осылай жүреміз. Бұл жоба жас балалардың сауат игеруін кемінде 3 сыныпқа дейін шегертеді. Қазақ тілін үйренгісі келетін елдестерімізді, несі бар, әлі игермеген қандастарымызды тілден аластатады. Соңында, халықтың жадынан "Ө", "Ә", "Ғ" деген дыбыстар өшіп, "ОЕ", "АЕ", "ГХ" деп сөйлейтіндер пайда болады.
Ержан 2017-09-15 00:20:54
Қатты айтсам кешіріңіздер бірақ жынданып кеттім анау əліпбиді көріп.
Ержан 2017-09-15 00:14:43
Əріпті ауыстырып жатқан жоқсыңдар ұрлап отырсыңдар. Əріп жоқ болған соң тіл де ауысады емес пе. Ол айраны шығып жатқан тілді жаңадан үйренгенше ағылшын тілінде сөйлеген əлде қайда оңай болады да қазақ тілі керексіз ескі аспап ұқсап тат басып тарихта қала береді. Бұл ақымақ бастаманың бар болашағы осы. Жай ауызша тілімізді қайтара алмай отырғанда əріптерімізді ұрлағандарды Аллаһ тағала ертерек төбелерінен ұрсын. Ахмет Байтұрсыновтың нəжісі ақылдырақ сендердің миларыңнан топастар.
Ержан 2017-09-14 23:57:07
Тындық қой. Тікелей айта салсаңдарш америкаға сатып жібердік бəріңді деп. Сендерді аңдар айтар болсам не деп жазам енді əріп қайда "ң" деген.
"ы" және "і" 2017-09-14 23:28:46
екеуі бір дыбыс, тек қана сөздің басқа буындарының жуан - жіңішкелігіне қарай бейімділік танытып отырады. "барды" "келді" деген сөздер бастапта "бар+тұр" "кел+тұр" еді, бұл әзіргі Қазақтардың "жатыр" сөзін қосып сөйлейтін әдеттері тәрізді көнелердің "тұр" сөзін қосып айтатын әдеттерінен қалыптысқан. осы "тұр" сөзі уақыт созыла келе "дұр, дүр" "дұ, дү" "ды, ді" деген тәріздес өзгерістерге ұшыраған: "барадұр, келедүр" "бардұ, келдү" "барды, келді" демек екуінің келіп шығуы да, беретін мағанасы да бір, сол үшін Ахаңның ізімен бір ғана әріппен таңбаласа Қазақ тілінің ішкі заңдылғына үйлесе кетеді.
Жан 2017-09-14 23:05:45
Ы мен І екеуі бір əріп емес. Себебі, Ы-мен сыртқа шықса, І-мен ішке кіреді.
"ы" және "і" 2017-09-14 23:00:36
1.Ахмет Байтұрсынұлының аліппесінде "ы" және "і" дыбыстары бір ғана таңбамен берілген. себебі осы екі дыбыстың шығу тегі бір. мысалы "барды" "келді" деген сөздердегі "ы" және "і" дыбыстары алдыңғы буындардың әсерінен "ы" және "і" болып дыбысталып тұрғанары болмаса, шығу тектері бір. сондықтан осы екеуін Ахмет Байтұрсынұлының әдісіне салып бір ғана "і" таңбасымен белгілеген дұрыс. мысалы, "bardi, keldi". Сонымен "ы" дыбысын белгілеуге арналған "y" таңбасын босатып алдық. 2. "ж" дыбысын "j" таңбасымен таңбалау керек. <кейбір халықтар "j"- ны "й" деп оқиды - ғой?!> деп жалтақтаудың реті жоқ, олар "japon" деп жазып "япон" деп оқыса, біз "japon" деп жазып "жапон" деп оқи берейік; "жұрт, жаман, жоқ, жалпақ..." деген сөздерді "jurt, jaman, joq, jalpaq..." деп жазсақ, басқалардың оны "йұрт, йаман, йоқ, йалпақ..." деп оқығандарынан келіп кетер көп ештеңе жоқ, керісінше өзге түрік тілділердің түсінісуін жеңілдетеді. Сонымен "zh" таңбасын да қысқартып алдық. 3. осындай бағытпен іздене берсе, оқырмандардың біраз бөлегі өздері - ақ дыбыстарды латын әріптеріптерімен бейнелеу жайында бірталай жерге барып қалады, "латын қарпіндегі Қазақ жазуы сауатсыздық қалыптастырады" деген күман да далада қалады.
Б.Шаяхметұлы 2017-09-14 21:04:14
Оу, біз бір дыбысқа-бір әріп қана болу керек деп шуылдасып жатсақ , әуелі , кей жерінде екі дыбысқа бір әріпті ғана "қиыпты" ғой?! Мысалы, 8-ретпен тұрған "х" және "һ" , сондай-ақ , 9-шы ретпен тұрған "і" және "и" дыбыстарына бір әріп қана бергені қалай?! Сонда , мыс., "Ішкі істер министрлігі" деген сөзді қалай жазу керек? "Ишки истер міністирлиги" болып кетпей ме? Бұл қандай грамматика? Ал , жетпей тұрған басқа да 6-7 дыбыс қайда? Мыс., "Ә" , "Ө" , "Ү" , "Ң" т.б. дыбыстарды екі әріппен жазуды ұсынып жатқан көрінеді: "Ае" , "Ое" деген сияқты.... Бұлары тіптен масқара!!!! Былық қой мынау!
Есен 2017-09-14 19:43:00
Елдегі азаматтардың жасаған жобасы бар. Оларды да талқыға салу қажет.
Жобаев 2017-09-14 17:44:38
Неге жоба біреу ғана?
Еркек 2017-09-14 17:32:50
"Әйелдің шашы ұзын, ақылы қысқа" (бәрі емес әрине) деп бабаларымыздың тегін айтпағанын осы жерден көріп қалдым.
Айкерім Қожабекқызы 2017-09-14 17:16:39
Латын графигіне негізделген қазақ-латын әліпбиі жөнінде түрлі пікірлермен танысып, өзіндік ойыммен бөлісуді жөн көрдім. Қазір заманның даму қарқыны соншалықты жылдам екені бәрімізге белгілі. Соған сәйкес бүкіл әлем мойындаған латын әліпбиін негізге алып жасалған бұл жоба сәтті шыққан. Себебі, ең алдымен, классикалық латын әліпбиінің таңбаларының осы жобадан орын алуы қазіргі әлемдік аренада тіліміздің мәртебесін жоғарылата түседі. Ноқаттарды пайдалану арқылы қазақ халқы өзіне тән мемлекеттік деңгейдегі бір шеңбер аясында жүреді. Ал еш ноқаттарсыз таза латын таңбаларын алып біз тіліміздің қолданыс аясын кеңейте түсеміз. Ағылшын тіліне деген сұраныс молдығы сонша біз оның диграфтарына бір алаңдаумен я болмаса меңгере алмай қаламын деген қорқынышпен қарамаймыз. Ол қалыптасқан грамматикалық заңдылықтары бар жүйе екенін түсініп, оны барынша өте жоғары деңгейде меңгеріп алуға тырысамыз. Сол сияқты бұл диграфтарға да аса қиналыспен қарамай, керісінше тиімді тұстарына назар аудару қажет!
Шығар жол: 2017-09-14 16:47:38
Қазақ тілінің грамматикалық заңдылығы бойынша Қазақ тіліндегі жеке сөздерде екі дауысты дыбыс (а, ә, е, о, ө, ы, і, ү, "У") қатар келмейді. Бір буынның құрамында бір ғана дауысты дыбыс болады. Бұрын "әже" сөзі "ә-же" екі буын болса енді "aezhe" сөзі "a-e-zhe" үш буынға айналатын болды. Одан да сорақысы "бір сөзде екі дауысты дыбыс бір жерге қатар келмейді" деген грамматика заңдылығына қайшы келіп отыр. Сонымен болашақта Қазақ тілі грамматикасын өзгертуге тура келеме? ...
Мұңал 2017-09-14 16:39:28
Сонда қалай əке, əже, əпке, əуе, əулет, əулие, əлеумет, əлем, əкім, əли, əлем, əжептəуір, Əлқисса, əн мен əнші, Əнұран, Əсет, Əйгерім, Əлнұр, Əлихан, Əлжан, Əлібек, Əлімжан т.т атаулар мен есімдерге "Ə" деген бір əріпті бермей, бір-екі кірме фабрика, форма деген сөздерге бергенін менде түсіне алмай отырмын.
Алмас 2017-09-14 15:26:20
Фабрика ашу үшін ғой. Сосын Энгельстің атын айтуымыз керек емес пе? Сосын оқушыларға форма кигізу керек деген сияқты.
Жан 2017-09-14 13:52:43
"Ф" неге керек?
Мұқан 2017-09-14 13:00:19
"Ц" деген əріп қазаққа неге керек? Цығанды қазақ Сыған дейді. Цистернаны бөшке демей ме? Сонда жалғыз ЦИРК ДЕГЕН СӨЗ ҮШІН БІР ТАҢБА БЕРІП ОТЫРҒАНЫ МА?
Бейсенбай 2017-09-14 11:05:09
Өй, осы латын дегенді халықты шулатпай қойсақ қайтеді? Басқа проблкмалар да жетіп жатыр ғой. Қазақ кириллицадан кем болып отырған жоқ, әбден қалыптасты. Орысшыл сананы өзгерткіміз келсе басқа амалдар жасайық. Латиницаға өткеннен қазақтың санасы өзгеріп, көзқарасы кеңейіп шыға келеді деу мүлде бекер сөз.
Ерген 2017-09-14 10:50:05
Мына Əліппені ұсынған ғалымдардан ғылыми дəрежелерін, осы нұсқаны қолдаған депутаттардан мандаттарын қайтып алу керек те, өздерін екі-үш жылға қазақ ауылдарына жіберу керек.
Көкең 2017-09-14 10:45:07
Сəбіз болады saebiz )))) надандар !
фатали-ст 2017-09-14 10:37:16
Қадірменді Елбасының әкесінің аты мен тегін қалай оқимыз енді? Ә-бі(и)шұлы Назарб-ә-в деп пе, жоқ Ае-бі(и)шұлы Назарб-ае-в деп пе? Өйткені нұсқада "ае" деген диграф "ә" деп оқылайды ғой. Оның үстіне "і" таңбасын әрі "и", әрі "і" деп оқуға болады. Сонда әліпби түзушілер қайда қараған?! Ал "баев", "таев" деп аяқталатын фамилияның көптігін ескерсек, қаншама басқа адам да осы проблемаға кезігетінін біле беріңіз...
Бекен 2017-09-14 08:02:32
"Шыжың" деген сөз қалай жазылады?
Жетен 2017-09-14 07:35:06
Журналистер барып сұхбат беруі сұраса жақсы болар еді.
Анон 2017-09-14 07:27:32
Осы Бекболат Тілеухан сияқтылар қайда Ауыздарына құм құм құйған ба
Ызалы кедей қазақ 2017-09-14 05:27:07
Мұрат қалай дәл тауып айтқан: басқа проблемалардың барлығы шешімін тауып, тек осы тіл мәселесі ғана қалып па еді?! Шындығында бұл халықтың назарын ауыр әлеуметтік жағдайдан қияли дүниелерге аудару технологиясы. Әлі сегіз жылдан кейін болатын мәселені билік неге қазір ортаға тастап отыр? Маңызы бар мәселелерді жабық есік жағдайында, астырын сөз байласумен шешетін Ақорда неге кенеттен халықпен кеңесіп қалды. Сарапшылардың пайымдауынша ЭКСПО-дан кейін қазынада ақша қалмады. Батыстың санкциясы Ресейге ғана емес Қазақстанға да теріс әсері бар. Мерекелік ойын-сауық көріністері аяқталды. Жабығыңқы көңілсіз дағдылы өмір басталды. Күнделікті тұрмыс дүниеге мастықтан айыққан көзқараспен қарауға мәжбүрлейді. Ақша біткен, қалта тесік. Баға болса күн сайын шарықтап барады. Қайыршыланған халық пен сыбайлас жемқорлықпен байыған биліктегі топ арасындағы шекара күн өткен сайын артып барады. Біреуі тойып секірсе, біреуі тоңып секіруде. Кедейленген халық ызалы. Ал қолдан жасалған ойыншық саяси партияларға сенім жоқ. Ызалы адамдар, алданған үміт, алда жарық сәуле жоқ. Әлеуметтік әділетті ту етіп көтерген Ленин бастаған коммунистердің жетінші қарашада жеңісіне жүз жыл келіп қалды. Бұл да адамдарда белгілі бір ассоциация тудырып түрлі ойларға жетелейді.Әділетсіздікке наразылық өсуде. Ішкі мәселе шешілмесе сыртқы мәселемен айналысуға тура келеді. Көрші Ресейдің жағдайы қиындап бара жатыр. Олар үшін сыртқы саясатта жеңіс керек. Ол үшін орыстың ұлтшыл-шовинистік пиғылын оятатын агрессиялық акция керек. Украина, Грузия мемлекеттері сияқты. Енді "орыс" мәселесін көтеретін бір ғана республика қалды. Осындай жағдайда кириллицадан бас тарту мәселесін күн тәртібіне қою көреген саясат па? 2025 жылға дейін әлі уақыт бар, оның үстіне мыналары шала дүние. Программистер конвертер бар кезде әліпби ауыстыру соншалықты маңызды емес дейді. Кез келген, тіпті араб қарпіне қазақ әліпбиін бірнеше секундта аударып бере аламыз дейді. Оданда бензиннің бағасын тежеп, тауарлардың қымбаттауына жол бермеудің орнына біздің шенеуніктер не жасап отыр? Мына өмірде құлдық бұғаудан құтылуан басқа ештеңесі қалмаған адамдар қайда барады? Мына дүниеде жұмақ жоқ болса, тым болмаса ана дүниеде жұмаққа баруға уәде ететін жандардың уағызы анағұрлым тартымды. Оның үстіне ол әділетті Алланың жолы болса....
123456 2017-09-13 23:10:16
Азат Қонысбек дұрыс айтады-орыстанып кеткен досаев,сағадиев акишев т.б.-ды ұлт əліпбиін жасатуға тіптен де жолатуға болмайды.олар өздері ұлт туралы дым білмей тұрып ұлт мүддесін қалай шешпек?парадокс..былтырғы əліппені алып тастап істеген эксперименті де жеткілікті.басқа адам болса өз еркімен кетер еді..
тТт 2017-09-13 18:22:55
Елбасы латынға өту ниеті барын айтқанда өре түрегелген орыстар неге тынышталып қалды. Себебі латынға өту идеясы оларда да ауық ауық көтеріліп отырған. Біз өткеннен кеqін әрі кетсе бірер жылдан кейін олар да өтеді.Олардың лингвистері латын нұсқасын баяғы да дайындап қойған.Бұған көз жеткізу үшін Гугл аудармасында ағылшын мәтінді орысшаға аударып көріңіз, аударылған орысша мәтіннің астында латын нұсқасы да шығады. Бұл бізді қайтсе де өз ықпалынан шығармаудың әрекеті, бір жағынан өз әліппесін тәртіпке келтіру. Орыс тілі қанша көп таралған десе де, олардың тілі кемелдіктен аулақ.Сол орысша латында Ж-,zh Я-ya, Ю-yu, Ц-ts деп берілген.Біздегі төл дыбыстарды қос таңбамен беруге құмарлық солардың ыңғайына жығылудың бір көрінісі.Жаңадан белсебет құрастырудың керегі жоқ, түрік пен әзірбайжан нұсқасындағы оңды әріптерді алса, ешкімнің тақиясына тар келмейді.
Айна 2017-09-13 15:38:15
Ақ ордаң қашнда осы қазақққа қарсы саясат Мемлкет деген алдымен ұлтттың халықтың тіліне ыңғайлап жасау керек емес пе Барды да ағылшын нұсқасын жасап қойған Біздің тіл басқа емес пе Оларша ең бастысы біздің тілді әлем халқы түсінуі керек Солардың ғәріптерінен аспауы керек осылай ойлайды қазақтың мәңгүрттеріАл қазақтың төл дыбыстарына олардың түкіргені бар
Мұрат 2017-09-13 15:11:30
Бауырларым-ау, күні бүгінге дейі ана тіліміздің реңін қоюландырып, мазмұнын байытуға өзіндік "үлестерін" қосып келген Ә, Ү, Ң секілді әріптерді қайда жібергенсіңдер?... Көп оқыған білгішбектер не десе о десін, өз басым бұл "жаңалықты" ұлттың тамырына балта шабу деп қабылдаймын... Олай дейтінім, осының өзі түптеп келгенде қазіргі мектеп қабырғасындағы жас ұрпақты тілден, тарихтан, әдебиет пен мәдениеттен, салт-дәстүрімізден айырудың төте жолы болады. Әйтпесе дәл қазіргідей әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан алғанда аса күрделі кезеңде әліпбиді ауыстырудың қандай қажеттілігі бар еді? Әлде өзге ұлттарға күлкі болған қазақ қоғамындағы басқа проблемалардың барлығы шешімін тауып, тек осы тіл мәселесі ғана қалып па еді?! Егер әліпби ауысатын болса, Интернет пен сан алуан әлеуметтік желілердің кесірінен кітап оқуды ұмытқан жастар әдебиет пен мәдениеттен, тарих пен салт-дәстүрімізден мүлде қол үзеді...
Azat Qonysbek 2017-09-13 15:07:31
Латын әрпіне ауысу оңай науқан емес. Бұл жұмысты, яғни латын әрпін Қазақ тіліне сәйкестендіру жобасын жасауды тек Қазақ тілі мен Әдебиеті мамандарына тапсыру керек. Әзірге елімізде нағыз ғалымдар бар, мысалы Бауыржан Омаров, Амантай Шәріп және т.с.с. аты аталмағандар. Олар осы іске ақын-жазушыларды (әрине ана тілімізде жазатын), басқа да сала ғалымдарын (Асқар Жұмаділдаев, Саят Ыбыраев сияқты) тартса. Бұл іске мектепті ана тілімізде оқымаған билік өкілдерін (бірнеше салада ғылым докторы атанса да) тартпаған дұрыс. Кезінде балмұздақ өндіруші болған Сағадиев, ана тілін 5 жылда ұмытқан Сүлейменов, миына Қазақ тілі кірмейтін Ыдырысов, бас банкир Акишев, қазақша не айтқанын білмейтін Досаев ( Е.Досаев: Үкіметтің алдымызда басы бірінші үш айдың ішінде жұмыстарымызды бітіріп, осы мұнай өндіру зауыты қашан бітіреміз, жұмысын бітіріп, атом электр стансасы басқа да осы қойған алдымызға мақсаттарымызбен тапсырманы өткізу үшін бүгін өткізген жұмыстарымыз".) сияқтыларды мүлде жолатпаған дұрыс. Әріп жобасын жасайтын зиялы қауымнан сұрайтынымыз: Ұлт мүддесін жоғары қойып, осы уақытта бір-біріңе қатысты өкпелеріңізді ұмытсаңыздар! Ұлт болашағы үшін рушылдықты да сандыққа салсаңыздар. Орыс мектебінде оқығандар (ана тілінде шорқақ), басқа тілде жазатын ақын-жазушылар да ренжімесін. Ұлт тағдыры таразыда тұрғанда жеке мүддені жоғары қоймайық! Латын әрпін Қазақ тіліне сәйкестендіруді болашақ ұрпақ алдында "әттеген-ай" демейтіндей жүргізейік!
Шам 2017-09-13 13:50:24
Бір деген сан Ата, екі деген сан Əке, үш деген сан Баланың сандық атаулары ғой. Онда ЕКІ деген сан атауында сандық жүйеден алып тастаңдар.
КО 3 2017-09-13 13:18:31
Баяндаманың басы мен аяғын ғана қазақша оқып беретін президенттен бастап барлық шекпенділер өздері орыс тілділер болғаннан кейін қазақ әріптерінің қосарланып таңбалуынан туындайтын миды ашытудан өздеріне еш қиындық келмейтінін біліп отыр. Ең бастысы оларға ағылшын әріптерін өзгертпеу арқылы Вашингтондағы басқарушы обкомын, ондағы пара алып қойып қорасына түсіп қалған Гиффен сияқты сыбайластарын ренжітіп алмау керек сияқты.
Assylbek 2017-09-13 12:58:16
Zhangaoezen 😅
Бәутин 2017-09-13 12:12:21
Алфавит жарамайды. Оны М.Қожырбайұлына жасатса, ол кісі а, ад, ата деп әрі қарай бәрін таратып берер еді.
Бекен 2017-09-13 11:45:37
Шынында да, əкелерімізге басыбайлы "Ə" бір таңбаны да қимапсыздар ғой.
Мұқан 2017-09-13 11:41:55
"А"- АТА, "Ə" - Əке, "Б"-Бала емес пе? Ұят қайда? "Ə" əрібімен бірге əкелеріңізді де, əжелеріңізді де жалмап қойдыңыздар ма?
абзал 2017-09-13 09:20:55
Латынға өткенді қатты қолдайм Бірақ әттең жоба шикі
Қанат 2017-09-13 06:01:08
Жоба өте шикі. Қазақ тілінің басты ережесі сингармонизм ескерілмеген. Бұл шенеунік нұсқа қабылданса тіліміздің жағдайы тіпті қиын болады!
Ғалымжан 2017-09-13 04:19:08
Әңгіменің қысқасы бұл модернизация жөніндегі Ұлттық комиссия мүшелерінің латынға көшуді сылтауратып 600 млн. тенге ақшаны бюджеттен жеу әрекеті. Жоғары билік шын ниетпен қазақ тілін дамытуды көздеп отыр деймісіңдер?! Ширек ғасырдан бері қазақ тілін құрдымға жіберген бұл биліктен еш үміт күтпей- ақ қойыңдар. Бәрі былжырақ. Қазіргі таңда өзекті мәселе елдегі бағаның шарықтап қымбаттауы мен теңгенің құнсыздануын тоқтатуды, жай халықты қайыршыландырмауды ойлау керек. Әлеуметтік жобаларды қолға алудың орнына ұлтаралық, дінаралық қатынастарды шиленістіретін мәселені парламент күн тәртібіне неге қойып отыр? Одан да Ахмет Байтұрсынұлы негіздеген, қасиетті Құран түскен араб харпіне көшсек ислам өркениетіне қайта оралар едік. Әл -Фараби сияқты әлемнің екінші ұстазын беретін ұлтқа айналар едік. Енді Ватиканда отырған Папаның нұсқауын орындау үшін латын харпіне көшпекпіз бе? Жапон мен қытайлықтар өз әліпбиінде отырғанда не үшін ақшаны босқа шашып харіпті ауыстырмақпыз? Ертең сыныққа сылтау іздеп отырған агрессияшыл Ресей саясаткерлері Қазақстандағы "орыс мәселесін" көтерсе қайтеміз? Жириновскийдің бір ауыз сөзі күллі орыс халқы мен православия өкілдерін қазаққа айдап салғанда Ақордадағы қарындары шыққан шенеуніктер жай халықты қорғай ма? Дәл қазіргі ауыр экономикалық жағдайда латын харпіне көшу туралы әңгімені қоя тұруы керек еді. Әуелі ғалымдардың пікірін мұқият тыңдап, балама уәждерді таразыға салу керек еді. Шикі жобаны ЭКСПО- дан кейін талқылауға салу сенгіш қазақтарды алдаудың бір жолы. Бәрібір қате Евроазиялық Одаққа кіру сияқты шешімді Астанадағы билік ешкімді тыңдамай қабылдағанындай , жұртшылықтың пікірін елемей жиырма бес таңбамен қазақ тілін біржолата құртудың көздеп отырғандардың тірлігі бұл. Және осыған 600 млн. теңгені бөліп отырмыз. Біздің билік точно алжыды.
Түңілген 2017-09-13 01:45:31
Қазақша сөзге "Й" бізге неге керек? Оның орнына латынның "Jj" әрпін "ж" деп дыбыстау керек. Орыстың "Ц" әрпінің қазақшаға бір тиынға қажеті жоқ. Себебі, "ц"-дан келетін қазақша сөз жоқ. Мысалы, "цестерна" деген сөзді кавказдықтар сияқты "сестерна" десе кезкелген қазақ түсіне береді ғой. Оның орнына "Сс" әрпін өз орнымен қолдана беру керек. Біз латын графикасының "правописаниясын" емес, тек латын әріптерінің өзін ғана қолдану үшін, және қазақтың сөздерінің дыбысталуын бұзатын орыстың әріптерінен құтылу үшін қабылдап жатырмыз ғой. Тағы айтам, бізге латын әріптерінің дыбысталуы емес, өзі ғана керек. Себебі, латын әріптерінің дыбысталуы бәрібір қазақшаға келмейді. Кезінде, Бірінші Петр де латын әріптерінің дыбысталуын емес, әріптердің өзін ғана орысшаға икемдеп, кириллица жасап алған. Қалай болғанда да, қосарланған әріптерді қазақшаға жолатуға түбірімен болмайды.
Түңілген 2017-09-13 01:04:53
Ойбай, мына жағдай адам сенбес сұмдық болды ғой! Жобаны жасаушылар жасаған жобасы бойынша бір кітапты емес, ең болмағанда бір әңгімені өздерінің жасаған алфавті бойынша жазып келіп, "атқарған жұмыстарының" дұрыстығын неге дәлелдемеген? Сталин заманында бір әріпті дұрыс жазбағаны үшін ондаған жылдарға халық жауы есебінде соттап жіберген. Ал енді, бір халықтың алфавитін түгелімен дұрыс жазбағаны үшін, топас хайуандарды дәл сол парламент залында сотсыз, тергеусіз атып тастаға болады ғой. "Маған алфавиттің осы варианты ұнайды" деген оқу министрін сол жерде атып тастау керек еді. Болмаса, біз осындай билікпен, осындай жауапсыз адамдармен қандай қазақтың мемлекетін құлатпай ұстап тұра аламыз?
Че 2017-09-13 00:57:22
Қосымша білім алуға бере алмаған ата аналар ( ондай ата ана көп ) балдарын қалай үйретпек қателерін түзетпек балдарының үй тапсырмасында жағдайында ??? Оны көкпар күрес қуалап жүрген депутат дүмше молда қайдан ойласын, ішкіш атеисттер ұқпағанда ??? Былық ! Ата ана бала жазба тілін шиеленістіргендерді ҰЛТ САТҚЫНДАРЫ ДЕП ЖАРИЯЛАҒАН ЖӨН ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚҚА. Қазақтан басқа ұлт қарсы болмаса оларды да қазақстан халқы деп есептемесе болады. Менің пікірім.
Че 2017-09-13 00:47:49
Бүгінгі мемлекеттің əл ауқаты жағдайымен тура осы латын қаріпі қозғалатын мəселе емес.! Бірақ бүгінгі халық ел ұлт тонаушы, туыстық қатынасты білмейтін күйеу баласын өлімге тілеген адампез көзін шел басқан басшыға билікке осы мəселе қолайлы, неге екенінін биліктің сауда саттығынан елге пайдасыздығынан анықталуы. Латынға көшуді қолдап жүргендер Елді халықты Ұлтты жарға сүйрегендерден деп түсініңіздер.
Че 2017-09-13 00:32:03
Че 2017-09-12 00:29:32 Бекболат деградацияға ұшыраған еліңді одан сайын дүбəрə қылуүа сені үоес қосады деп ойламапын. Ертең латын қаріпінен зиян шегетін жағдай туындаса аузыңа сосканы сорып үндемейсіңбе еліңе? Əлде жаңа басшы келсе соның сырнайын домбырасын тартасыңба ?
Зейнеткер 2017-09-13 00:28:26
Ия бастарынмен жарға барып түйіссендерде болды енді үйрен көп қыртылдан бір қыртыл
Қайырхан 2017-09-13 00:26:04
Айқайшылдар босқа сөзді көбейтпендер болар іс болды енді артқа шегіну жоқ
Серик 2017-09-12 23:12:15
Сәбіз - Saebiz.....
ERTR 2017-09-12 22:48:19
J-Й? Ж-J болу керек
Қазақ 2017-09-12 22:22:42
Әжежан дегенді жазсақ Aezhezgan деп жазамыз ба? Ал ол жазғанымызды біреуге оқып берсек Аезһезған деп оқып алжып кетеміз ғой.
Ө 2017-09-12 21:31:21
алфавит требует доработки! нельзя удлинять слова вместо ӘЖЕ будем писать AEZHE ? Нужно использовать диакритические знаки точки и т.д не бояться взять за основу азербайджанский не надо оригинальничать господа Не позорьте казахов
Серик 2017-09-12 21:25:35
Кешеден бері латынша әліпби қызу талқылануда.Сол пікірлермен танысып шыққаннан кейін , он жылдан астам уақыт бойы бұл проектпен бір-ақ маман айналысқан ба деген ой келеді....
Қазақ бар жерде мазақ бар 2017-09-12 21:16:17
диакритикалық белгілер КЕРЕК ! AE - OE дегенге БОЙКОТ!!! Агылшынга жакындатамыз деп масқара болмайық !!! СРОЧНО ЛИНГВИСТИЧЕСКУЮ КОМИССИЮ НАРОДНУЮ !!
фатали-ст 2017-09-12 21:13:18
Әзербайжан әліпбиін негізге алсаңыздар, қателеспейсіздер, ағайындар! Олар қыпшық-оғыз фонемасын үйлестірген 32 таңбаны пайдаланып отыр. Түрік пен өзбекте - 29, түрікменде - 30 қаріп бар. Біз, сыйсын-сыймасын, "25"-тің ішіне күллі дыбысымызды улата-шулата жұмарлап тықтық. Енді тесілген доптай, әр жерінен "пыс-пыс" пен "уіл" шығып, құлақты жеп барады. Жамап-жасқауға келе қоймайтын сыңайлы. Әуелгі классикалық латын алфавитінде 21 таңба ғана болған. Солай екен деп, Юлий Цезарьдың дәуірін үлгі ретінде алмаймыз ғой. Парламентте лингвистер емес, өңшең дилетант - журналист, тарихшы, әдебиетші, саясатшы, әнші сөз сөйледі. Ұят пен қасиет кеткен жерде солай болады. Тілшілер тілін тістеп, төменшіктеп отырды."Білме, білгеннің тілін алма!" деген жаман сөз бар. Асыға, армандай күткен әліпби реформасы көңілді күпті етті. Оның мәселесін науқангерлікпен шешпек болсаң - өзі онсыз да өлімші тіліңді түп-тамырымен құртасың. Лингвист болмағандықтан, пікірімізді тереңдете айтудан сақтанып отырған жайымыз бар...
Janashir 2017-09-12 21:10:18
Халайық ! тТт деген автормен толық келісем ! Мынау алфавит талқылауды қажет етеді 1/ мысалы Й деген не керек? ол орыс тілінен жұққан Абай қазақ зиялылары араб графикасымен ешқанлай Й сыз жазды гой қазақ газеттері сол кездегі 2/ Й дегенді J деп белгілегені қалай? Ағылшын тілі бүкіл әлемнің көптеген тілдерінде ол ДЖ емес пе мысалы Jilan - жылан 3/ жаңа айтқан сөзді ұзартып жіберетін Ae ZH cияқты елмейдә МЫСАЛЫ шеше деген сөзді sheshe деп 4 әріптің орнына 6 әріп жазған не деген ? ал шешуші деген сөзді алсақ SHESHUSHI яғни 9 әріп символ тұр НЕ деген сұмдық Масқара! таңбаны көбейтпейміз деп сөзді не қылдық сонда ? сонда қазақ мәтіндері онсыз да қазір агылшылн атйпаганда орысшасынан ұзын боп жыгады Жазу ынгайлы болу керек Қазіргі түрік алфавитінен кейбір таңбаны алсақ онда тұрған не бар? Үстіне нүкте қойса не бар Мен лингвист емеспін бірақ көзге ұрып тұр ғой Қандай мамандар өздері ? ZH деген мүлде дұрыс емес Ж - ны J деп жазады барлық жастар қазір
тТт 2017-09-12 19:32:43
Депутаттар міндетті түрде төл әріптерімізді қос әріптермен таңбалауды таңдайды. Уақыт өте мұның тиімсіз екені белгілі болады. Мына зымыраған уақытта жастар әлеуметтік желілерде "әдемі" дегенді aedemi деп емес, төтесінен ademi деп жаза беретін болады.Бірнеше жылдан кейін басқа нұсқаға өзгертеді.Енді сұрақ? Неге бұлай болады.Жауап:Латын қазақ тілінің дамуына керек дегенмен осыны бизнеске айналдырғысы келген топтар барлық оқулықты шығару тендерін ұтып, мол қаржыға кенеледі.Осылай алдын ала өміршең емес жоба таңдалады да, кезекті өкпелетпес үшін кейінгі топқа береді.Осы орайда қабылданған жобаны ұсынушылар мен қабылдаған депутаттар осы жоба сәтсіздікке ұшыраса барлық жауапкершілікті мойнымызбен көтеруге әзірміз деген сияқты ант қабылдату керек.Әйтпесе ешкім ештеңеге жауап бермейтін біздің қоғамда осы тәуір істің өзі біреулердің көкпарына айналып кетуі мүмкін.
+77017234214 2017-09-12 19:13:08
Халайық, кеш болмай тұрғанда мына жобасымақты тойтарып тастайық! "Асхана" дегенді "Ashana" деп жазамыз, ол "Ашана" болып оқылып кетпей ме? "Амангелді" - "Amangeldi" - "Амаңелді" болып кетпей ме? Онсыз да сөздеріміз ұзын, бір дыбысқа екі әріп жазып, тіпті шұбатып жібереміз ғой! Әліппені ауыстырудың негізі ретінде "Латын қазақтың төл дыбыстарын дұрысырақ бейнелейді" деп айтты. Қане енді? Oezdiringiz oqyp koeringizder, zhaghymdy ma? Ө-міз ОЕ, Ғ-мыз ГХ болып шыға келді. Орыс тілінің құрсауынан шығамыз деп, ағылшынның құрсауына тығып жатыр мыналар. Неге біз ағылшын тілінің транскрипциясын алуымыз керек, өзімізде бас жоқ па? Неміс, француз, түрік, испан, скаандинав, славян - ондаған тіл ағылшындамай, өз дыбыстары үшін асты-үстінде диакритикалық белгісі (нүктелер, умляут, "құйрық") бар арнайы әріптер енгізіп алған. Әзірбайжанның латынында тіпті "Ә" әрпі бар. Дұрысы - 1920-шы жылдарғы Ортатүрік Жаңәліптің қазақ нұсқасын қалпына келтіру, керек болса, кішкене өзгерістермен. Бір дыбысқа - бір әріп!
Мұғалім 2017-09-12 18:51:13
Ия, солай, орысша IT-технология дегенді Ит-технология деп оқисыз. "Aelem (Сағадиевтердің ойынша "әлем" болып оқылатын сөз)" дегенді "әйелім" деп оқып отырамыз.
Қажылықтан келген "пір" аяғын сүйіп, ақ киізге салып көтергендер елді шошытты 2017-09-12 18:41:38
Шала сауаттылығымен тұрмай Ислам дінін бұрмалап елдің басын айналдырушы екенін Арман, Ерсін, Исрафил, Асқар сияқты ұстаздар қаншама рет айтып жүрсе де оқымаған надан мүриттер шала сауат "тақсырға (хазіретке, пірге)" табынуын қояр емес.
Қажылықтан келген "пір" аяғын сүйіп, ақ киізге салып көтергендер елді шошытты 2017-09-12 18:37:48
https://www.nur.kz/kk/1614727-qazhydan-kelgen-aqsaqaldynh-ayaghyn-suyi.html ---- Қажылыққа барып жатқандар жалғыз осы өзбек па екен? Надан сорлылар ау шамасы, әйтпесе 21 ғасырда өмір сүріп отырып шала сауатты өзбек шалдың аяғын сүйгені несі?
С 2017-09-12 18:05:46
Cонда It деген жазуды iт немесе ит деп окитын кандай ереже болады екен.....
ҰСТАЗ АНА 2017-09-12 17:55:43
Мынау - ҮЛГІ - өте қате... надандықтың сипаты бар...
3 2017-09-12 17:29:52
ә, ө, ү әріптері қосарланған дыбыс, ғ, ш, ж, белгісіз. компьютерде екі-үш әріп жоқ. демек оны да ауыстыру керек. тыныс белгісіз ол қандай сөз құрылымы болмақ. соларды сауатты деп тұрсыңдар ма. крилицияда қазақшаны ұқсата алмай жүргендерден не сұрайсың.
Серік 2017-09-12 17:07:21
Мен "Ц-ның" қайтып келгенін әлі түсінбей әлекпін! Ол қай күнімізге керек болды. Құтыла алмай жүрген орыс әріптерінің бірі сол емес пе еді! Егер "Ц-дан" құтылмайтын болсақ, онда әріп ауыстырып неміз бар? Кім жауап береді????
Каспий 2017-09-12 16:19:14
мен мына жобасына кос колдап карсымын! бундай латыны курысын. озбекстан кусап калайын деп отсындаргой. тек откенде назарбаев ариптерде айкыш, утир болмайды деп еди тек соган унау ушин. неге халыкпен санаспайсындар. бир дыбыс - бир арип болу керек. ертен буынга болу тамымал деген зандылыктар бари куриды. h арипинин алдына s z арипи туратын создерде бар оны неге ойламаган. "в" "ф" ты алып тастаса сакау боламызго. хехех кулейк пе жылайык па? "ф" "һ" мыналарды алуга болмайды араб тилинен енген создеримз бар куранды окыган дугада баринде "ф" осы ариптер бар.
Қазақ 2017-09-12 16:18:25
Басқа тілдердің көбісінде жоқ қазақтың әріптерін жазып-оқу үшін қосарған ағылшын әртерін пайдалану дұрыс емес. Қосарланған әріптерді болғызу дұрыс емес, олай болса қазақ сөздерін ежелеп, ежіктеп, сақауланып отыруға тура келеді, себебі қазақ тілі оған ыңғайлы емес. Оның орнына әріп үстіне, астына белгілер қою арқылы жазып-оқылатын жаңа әріптер қабылдауымыз керек. Ағылшын әріптерін өзгерпеу керек деген табынушылыққа ұрынбай қазақ тілінің дамуын ойлайық.
ҒАЛЫМ ШӘКІРТТЕРІ ҚАЙТАЛАП ҰСЫНАДЫ. 2017-09-12 16:13:53
- *Ғ-Ө-Ә- қайда ?.. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- проф. Совет-Хан Ғаббасұлы. 2017-09-11 22:17:15 ----------------- - Қадірлі зыялы қауым және Білім мен Ғылым уәзірлігінің басында отырған азаматтарға айтарым... алғаш рет ешкімнің сыртқы ықпалынсыз жасағалы отырған ТӨЛ - ӘЛІППИІҢДІ ... аса шебер БІЛІМДІЛІКПЕН жасай алмасаң.., бұдан асқан надандық болмаса керек ?!.. Сондықтан... менің айтар ҰСЫНЫСЫМ... ЕКІ немесе ҮШ әріптен - БІР әріптің НҰСҚАСЫН жасау дұрыс емес !!... Өткеннен бір мысал... Орыстың - Н - әрпін... Қазақтың - Ң - әрпіне... яки, - У - ды... - Ұ - ға... К - ні ... - Қ -ға...айналдырғанымыз өте дұрыс тапқырлық еді ғой !!!... Міне, осы тәсілді ЛАТЫН әліппиіне қолдану керек ! Осы бүгінге дейін - ЕЛІКТЕУДЕН - есалаң болып біттік емес пе ?.. Енді - АҒЫЛШЫННЫҢ - ҮШ әріппен - БІР дыбысты белгілейтін сандырағына жармасуды азғындық десе болады. Мәселен, латынша - g - нің үстіне... - ^ - осындай белгімен Қазақтың - Ғ - сын белгілеу... - а - ның үстіне... - ^ - қойып - Ә - ні дыбыстасақ дұрыс болады. .. ОЙЛАНАЙЫҚ ШЫ АҒАЙЫН....

Үздік материалдар

Рухани жаңғыру

Қанат Әбілқайыр. Қарыз бен Парыз

Abai.kz 5712
Қауіп еткеннен айтамын

Қазақстанда жүрген қытайлар кімге сүйенеді? 

Н.Қошаманұлы 11940