Qyzylorda qalasynda Últtyq qúryltaydyng besinshi otyrysy ótip jatyr. 

***

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng qatysuymen Qúryltay otyrysy bastaldy.  

***

Memlekettik kenesshi Erlan Qarin sóz sóiledi: 

«Keshe biylghy qúryltaydyng 4 seksiyasy óz otyrystaryn ótkizdi. Sonyng ayasynda qúryltaydyng 70-ke juyq mýshesi sóz sóilep, 200-den astam úsynys aityldy.

Ghylym jәne bilim, bala qúqyqtaryn qorghau salasynda manyzdy bastamalar qolgha alyndy. Jaqynda ghylymy qalashyqtar qúru jәne damytu tújyrymdamasy qabyldandy. Mektepterdegi tәrbie baghdarlamasy jetildirildi. Memleket basshysynyng tapsyrmasymen «Qazaqstan balalary» birtútas baghdarlamasy әzirlendi. Balalardyng qúqyghyn qorghau baghytyndaghy sharalarynyng bәri endi osy qújatqa biriktirildi.

Byltyr aimaqtardyng damuy boyynsha birqatar bastama iske asty. Qazaqstan Respublikasynyng Ónirlik damu tújyrymdamasy qabyldandy. Qújattyng basty mindeti – halyqty negizgi infraqúrylymdarmen teng dәrejede qamtamasyz etu. Ónirlerdegi negizgi mәdeniy-turistik is-sharalardyng tizbesi jasaldy. Múnyng bәri bir jylda atqarylghan júmystardyng bir bóligi ghana. Jalpy Burabayda aitylghan bastamalar men úsynystar negizinde jýieli júmystar jýrgizildi. Olardy tiyimdi iske asyru ýshin qúryltay mýsheleri seksiyalarda, júmys kezdesulerinde týrli talqylau ótkizdi»

***

Parlament Mәjilisining deputaty Núrtay Sabiliyanov bayandama jasady:

«Býgingi jiyn arqyly el ishindegi birqatar týitkildi mәselege toqtalghym keledi. Birinshi, shaghyn jәne orta kәsipkerlikti damytu arqyly ekonomikada ósimdi qalyptastyru. Qazir bankter kәsipkerlikke nesie beru kezinde 25 payyzdyq mólsherleme qoldanady. Búl kәsipkerler ýshin qolaysyz jәne biznesti damytu mýmkindigin shekteydi. Sol sebepti kәsipkerlikti qoldau maqsatynda jenildetilgen nesie jýiesin engizu kerek dep esepteymin. Múny damu instituttary men bankterding qarajatyn ýilestiru arqyly jýzege asyrugha bolady.

Sonday-aq memleket tarapynan biznesti qoldaugha bólinetin qarajatqa, beriletin jenildikterge sifrlyq platforma arqyly jyl sayyn onyng tiyimdiligine, ekonomikagha әserine taldau men baqylau jýrgizu qajet. Óitkeni jana júmys oryndaryn ashu, óndiristi damytu siyaqty biznesti qoldaudyng memleketke qaytarymy boluy kerek».

***

Sayasattanushy Marat Shiybútov sóz sóiledi.

***

«Ádil sóz» sóz bostandyghyn qorghau halyqaralyq qorynyng preziydenti Qarlyghash Jamanqúlova sóz sóiledi.

***

Mәjilis deputaty Sergey Ponomarev sóz aldy.

***

Q.Júbanov atyndaghy Aqtóbe memlekettik uniyversiytetining rektory Laura Qarabasova sóz sóiledi.

***

Memleket basshysy sózin bastady.

***

«Býgin Últtyq qúryltay jiyny osymen besinshi ret shaqyrylyp otyr. Búl forumnyng alghashqy otyrysy últ úyasy Úlytauda ótti. Ekinshi jiyn týbi bir týrki júrtynyng qara shanyraghy Týrkistanda boldy. Ýshinshi otyrys biregey Atyrau aumaghynda úiymdastyryldy. Al byltyr tarihy bay Kókshetau tórinde jinaldyq. Endi mine qasterli Qyzylorda jerinde bas qosyp otyrmyz. Búl - halqymyz ýshin orny erekshe aimaq. «Syr alashtyng anasy» degen ataly sóz bar. Osy atyraptaghy Shirik-Rabat, Jankent, Altynasar, Barshynkent qalalarynyng orny kóne zamannyng ózinde qazaq jerinde damyghan qala órkeniyeti bolghanyn anghartady. Qyzylordany sol әigili qalalardyng zandy jalghasy dey alamyz. Búl shahardyng tarihy mәn-manyzy airyqsha. Onyng osydan 1 ghasyr búryn Qazaqstan astanasy bolghany barshagha mәlim. Búl jerde elimizding bolashaghyna qatysty asa manyzdy sheshimder qabyldandy».

***

«Biz su mәselesimen jýieli ainalysuymyz kerek. Men byltyr BÚÚ ayasynda Halyqaralyq su úiymyn qúrudy úsyndym. BÚÚ-ny reformalau barysynda osy mәseleni algha qaray jyljytuymyz qajet. Aldaghy sәuirde Astanada Halyqaralyq ekologiya sammiyti ótedi. Jiynda Araldy qútqaru qoryna mýshe memleketter basshylarymen Aral mәselesin talqylaymyz. Kishi Araldyng qalpyna kelui býkil Syr ónirin odan әri kórkeytuge jol ashady».

***

«- 2025 jyldy mol tabyspen ayaqtadyq».

***

«– Últtyq qúryltay airyqsha ról atqaryp keledi».

***

«– Úly babalardy mereytoy kezinde ghana eske alu dúrys emes»

***

«– Mamyr aiynda Altyn orda tarihyna arnalghan halyqaralyq simpozium bastalady».

***

«Jalpy, «Syr eli - jyr eli» dep beker aitylmaydy. Qorqyt ata zamanynan jalghasyp kele jatqan jyraulyq-jyrshylyq jәne kýishilik óner búl aimaqta keng qanat jayghan. Jiyenbay, Núrtughan, Nartay syndy sanlaqtar negizin qalaghan jyrshylyq mektepterdi býkil elimiz biledi. Syr boyy naghyz enbek adamdarynyng mekeni. Kenes zamanynda osy aimaqtan jýzge juyq enbek adamy shyqqan. Áygili kýrishshi Ybyray Jaqaevty eren enbekting simvolyna balaydy. Agha buynnyng abyroyly jolyn býgingi úrpaq layyqty jalghastyryp keledi.

Songhy jyldary Qyzylorda oblysy zaman talabyna say ósip-órkendep jatyr. Byltyr aimaqtyng jalpy ishki ónimi 6,5 payyzgha ósti. 3 jylda oblysqa 2 trln tengege juyq investisiya tartyldy. Byltyr 27 investisiyalyq joba jýzege asyryldy. Sonyng ishinde jana jylu elektr ortalyghynyng iske qosylghanyn erekshe atap ótken jón. Strategiyalyq manyzy bar búl nysan tolyghymen investordyng qarjysyna salyndy. Jylu elektr ortalyghy aimaqtyng energetikalyq qauipsizdigin nyghayta týsedi.

Oblys túrghyndary sapaly auyz sumen qamtamasyz etildi. Halyqtyng 80 payyzy kógildir otyndy paydalanady. Eldi mekenderge gaz qúbyryn tartu júmysy aldaghy uaqytta jalghasa beredi.

Oblystyq әue jәne temirjoly jýiesi de janghyrtylyp jatyr. Qorqyt ata terminalynyng jana terminaly ashyldy. Qyzylorda qalasyndaghy tarihy ghimarattyng biri temirjol vokzaly kýrdeli jóndeuden ótti. Búghan qosa, aimaqtaghy 10 temirjol beketin janghyrtu bastaldy. Múnyng bәri oblystyng logistikalyq әleuetin arttyra týsedi».

***

«Býgingi basqosugha Syr elining azamattary qatysyp otyr. Olardyng ishinde ardagerler, ziyaly qauym ókilderi, qogham belsendileri, kәsipkerler jәne jastar bar. Osy orayda jergilikti halyqtyng enbekqorlyghy men úiymshyldyghyn atap ótkim keledi. Men Syr eli júrtshylyghynyng boyynan tughan jerge degen sýiispenshilikti, qamqorlyq pen janashyrlyqty, naghyz otanshyldyqty kóremin. Oblys ortalyghymen qatar, әr auyldyng tazalyghy kóz tartady. Naghy Iliyasov jәne Tang auyldaryn býkil elge ýlgi retinde ýnemi aityp jýremin. Sizder osy aimaqpen qatar kýlli elimizding damuyna ýles qosyp kelesizder. Bir el, bir halyq bolyp júmyla bilgenning arqasynda ótken jyldy mol tabyspen ayaqtadyq».

***

«Qazir Qyzylorda oblysynda әsirese әleumettik salada jaqsy janalyq kóp. 3 jylda osy aimaqta 34 bilim beru, 45 mәdeniyet jәne sport nysany salyndy. Búghan qosa, 40 medisina nysany ashyldy. Mening tapsyrmammen Qyzylordada 300 oryngha arnalghan kópbeyindi auruhana qúrylysy bastaldy. Kóp úzamay 500 oryndyq emhana jәne 200 oryndyq perzenthana salynady. Bir sózben aitqanda Qyzylorda oblysy barlyq salada qarqyndy damuda. Oblystyng jaghdayy jalpy jaqsy dep kýmәnsiz aitugha bolady. Búl әkim Núrlybek Nәlibaevtyng belsendi, tabandy júmysynyng nәtiyjesi».

***

«Biz songhy jyldary san ghasyrlyq tarihy múramyzdy ghylymy túrghydan zerdeleu jәne dәripteu jolynda biraz jetistikke jettik. Biyl kóktemde Joshy han turaly derekti filimdi týsiru júmystary ayaqtalady. Osy auqymdy jobanyng bastalghany turaly Atyrauda ótken qúryltay otyrysynda aittym. Kóp seriyaly filining túsaukeseri bedeldi halyqaralyq patformalarda ótedi».

***

«Ótken ghasyrdyng ortasynda adamzat balasy alghash ret Bayqonyrdan gharyshqa attanghany býkil әlemge belgili derek. Úly Jibek jolynyng boyyndaghy tarihy ólke jana dәuirde de oidaghyday damuda. Qyzylordaghy kelip túryp Aral mәselesine toqtalmay ketu mýmkin emes. Araldy qútqaru barsha adamzat ýshin әli de óte ózekti mindet. Men búl mәseleni halyqqa Joldauymda aittym. Jyldar boyy jýrgizilgen júmystyng arqasynda Soltýstik Araldy qútqaryp qaldyq. Qashqan teniz qaytyp, Kishi Araldyng qalpyna kele bastaghanyna biraz jyl boldy. Qazir Kókaral bógetin biyiktetu sharalary qolgha alynyp jatyr. Joba osy jyldyng sonynda bastalady.

Kishi Araldyng suynyng kólemin aitarlyqtay kóbeytuge mýmkindik bolady. Biraq, búl tek bizding qolymyzda túrghan mәsele emes. Qazaqstandaghy iri ózenderding kóbi bastauyn kórshi elderden alady. Dariyanyng basynda túrghan elderding su sayasatyna baylanysty Syrdyng suy tenizge әr kezde әrtýrli kólemde jetedi. Kóptegen týitkildi sheshu sheber diplomatiyagha baylanysty. Qazir Ortalyq Aziya elderining bәrimen su resurstaryn birlese paydalanu turaly kelisimder jasaldy. Týptep kelgende Aral ghana emes, Kaspiydin, Balqashtyn, Ertisting taghdyryn sheshu ýshin kórshilermen mәmilege kelip, kelisimderge qol qongymyz qajet. Su elimiz ýshin strategiyalyq resurs».

***

«Kez kelgen memleketting kýshi – halyqta. Azamattarymyzdyng jasampazdyq quatynyng arqasynda elimiz kez kelgen kedergi men tosqauylgha qarsy túryp, orasan zor tabysqa jetetinine kәmil senemin. Ózderiniz bilesizder, men týrli josparlar qúryp, strategiyalar jasaudy qúptay bermeymin. Sebebi bos qiyalgha berilip, qúrghaq uәde beruge qarsymyn. Bolashaqqa baghdar jasap, jospar qúrghanda ómirge shynayy kózqaraspen qaraghan jón».

***

«Shymkentte Núray esimdi boyjetkenning kisi qolynan qaza boluy býkil eldi dýrliktirdi. Últtyq qúryltaygha osy oqigha boyynsha 130-dan astam ótinish kelip týsti. Kýdiktining Núraydy andyp, maza bermey, qoqan-loqy kórsetkeni anyqtalyp otyr. Aqyry onyng arty adam ólimine әkep soqtyrdy. Osyghan baylanysty Ishki ister ministrligine Shymkent qalalyq departamentining әreketine qúqyqtyq bagha berudi tapsyrdym. Bas prokuror da búl mәseleni múqiyat tekseredi».

Abai.kz