Almatyda Konstitusiyagha engiziletin týzetulerge qoldau bildirildi
Almaty qalasynda QR Parlamenti Mәjilisining deputattary men Konstitusiyalyq reforma jónindegi komissiya ókilderining qalanyng Qoghamdyq kenesining mýshelerimen kezdesui ótti. Kezdesu barysynda qoghamdyq talqylaugha shygharylghan Konstitusiyagha engiziletin týzetuler, sonday-aq janartylghan memlekettik-qúqyqtyq modelidi qalyptastyrudaghy azamattyq qoghamnyng róli talqylandy.
Qatysushylar jana Konstitusiya jobasyn qoldap, jýrgizilip jatqan reformanyng elding sayasy janghyruyndaghy negizgi kezenderding biri ekenin jәne memlekettik qúrylymnyng bazalyq qaghidattaryn qamtitynyn atap ótti. Atap aitqanda, biylik tarmaqtary arasyndaghy ókilettikterdi qayta bólu, Parlamentting rólin kýsheytu, azamattardyng qúqyqtary men bostandyqtaryna beriletin kepildikterdi keneytu jәne memlekettik instituttardyng eseptiligin arttyru mәseleleri sóz boldy.
Mәjilis deputaty Ermúrat Bәpy Ata zandy talqylau barysynda ashyq әri jauapty qoghamdyq dialogtyng manyzdylyghyn atap ótti. Onyng aituynsha, reformalardyng túraqtylyghy men zandylyghyn qamtamasyz etude qoghamnyng belsendi qatysuy sheshushi ról atqarady.
– Syndarly syn shektelmeui tiyis. Ashyq talqylau mýmkindigining ózin qoghamdyq qúndylyq retinde baghalauymyz qajet. Tek dialog arqyly ghana qogham qabyldaytyn әri úzaq merzimde tiyimdi júmys isteytin sheshimderge qol jetkizuge bolady, – dedi Ermúrat Bәpiy.
Sonday-aq ol reformalar kezeninde qoghamdyq kelisimdi saqtau jәne sezimtal taqyryptar tónireginde alypsatarlyqqa jol bermeu qajettigine nazar audardy.
Mәjilis deputaty Erlan Sairov syrtqy syn-qaterler jaghdayyndaghy úsynylyp otyrghan konstitusiyalyq ózgeristerding manyzyna toqtalyp, olardyng memleketting túraqtylyghyn qamtamasyz etuge baghyttalghanyn aitty.
– Jana Konstitusiya jobasynda jahandyq sayasattaghy túraqsyzdyq jaghdayynda elding túraqtylyghy men aumaqtyq tútastyghyn saqtaugha arnalghan tetikter qarastyrylghan, – dedi Erlan Sairov.
Onyng aituynsha, úsynylyp otyrghan ózgerister elding úzaq merzimdi damuyna baghdarlanghan jәne qazirgi ishki әri syrtqy syn-qaterlerge jauap beredi.
Kezdesu barysynda Konstitusiya preambulasynyng mazmúnyna erekshe nazar audaryldy. Konstitusiyalyq reforma jónindegi komissiya mýshesi Ýnzila Shapaq preambula Ata zang mәtinining tútastay qúndylyqtyq baghdaryn aiqyndaytynyn atap ótti.
– Konstitusiya – memleket pen halyq arasyndaghy qoghamdyq kelisimning kórinisi. Preambulada últ birligi, memleketting unitarlyq sipaty, shekaralardyng myzghymastyghy men aumaqtyq tútastyq naqty bekitilui tiyis, – dedi Ýnzila Shapaq.
Onyng aituynsha, janartylghan Ata zang Qazaqstannyng halyqaralyq qúqyqtyq mindettemelerin, sonday-aq últtyq mýddeler men tarihy sabaqtastyqty eskerui qajet.
Úsynylyp otyrghan ózgeristerding ózektiligine qatysty pikirin Almaty qalasy Qoghamdyq kenesining mýshesi Sovet Seyitov bildirdi. Onyng sózinshe, Qazaqstan sayasy jәne ekonomikalyq damudyng jana kezenine qadam basyp otyr, búl óz kezeginde Ata zandy janartudy talap etedi. Sonday-aq ol jastardy talqylau prosesine tartudyng manyzdylyghyn atap ótti.
– Búl – barshamyz ómir sýretin Konstitusiya. Eng aldymen, jas úrpaq ýshin. Sondyqtan beyjay qalmay, aldaghy referendumda talqylau men dauys beruge belsendi qatysu manyzdy, – dedi ol.
Konstitusiyalyq ózgeristerding әleumettik jәne qúqyq qorghau aspektileri turaly Almaty qalasy Qoghamdyq kenesining mýshesi Bogdan Djepka bayandady. Onyng aituynsha, qoldanystaghy birqatar normalar qazirgi zaman talaptaryna say janartudy qajet etedi.
– Býginde әlem qarqyndy ózgerip jatyr: sifrlandyru, jasandy intellekt, jana әleumettik syn-qaterler. Osy túrghyda Konstitusiyagha engizilip jatqan ózgerister der kezinde qolgha alynyp otyr, – dedi ol.
Onyng pikirinshe, úsynylyp otyrghan týzetuler memlekettik jýieni neghúrlym iykemdi әri burokratiyadan arylghan etip, biylikti azamattargha jaqyndata týsui mýmkin. Ol erekshe qajettilikteri bar adamdardyng qúqyqtaryn qorghau mәselesine airyqsha toqtaldy.
– Joba ayasynda saylau prosesinde әielder men mýgedektigi bar adamdar ýshin 30 payyzdyq kvotanyng saqtalghany men ýshin asa manyzdy. Búl – elding әleumettik damuyna qatysu men yqpal etuding naqty tetigi, – dedi Bogdan Djepka.
Almaty qalasy Qoghamdyq kenesining mýshesi Rustam Qayryev konstitusiyalyq ózgeristerding әlemdik tәjiriybede qalypty qúbylys ekenin jәne olardy halyqqa týsinikti tilde týsindiru qajettigin atap ótti.
– Azamattardyng úsynylyp otyrghan ózgeristerding mәnin naqty týsinui ýshin búqaralyq aqparat qúraldary arqyly da qoljetimdi formatta týsindiru júmystaryn jýrgizu manyzdy, – dep qosty ol.
Talqylau qorytyndysy boyynsha qatysushylar úsynylyp otyrghan ózgeristerdi qoldady. Sonday-aq múnday dialog alandary jýrip jatqan konstitusiyalyq reforma ayasynda sarapshylar men qoghamdyq qauymdastyqtyng pikirin eskeruge mýmkindik beretini atap ótildi.
Abai.kz