Sәrsenbi, 25 Aqpan 2026
Janalyqtar 5145 0 pikir 25 Aqpan, 2026 saghat 15:45

Dauys berudi әdil qadaghalaytyn birden bir - Baqylaushylar!

Suret: Spiykerding jeke múraghatynan alyndy.

Alda ótetin referendum – elimiz ýshin manyzdy sayasy sheshimderdi halyqtyng tikeley dauys berui arqyly qabyldaugha baghyttalghan jalpyhalyqtyq shara.

Al búl sayasy prosessting qarsanynda elimizding әr aimaqtarynda baqylaushylyq jasaugha niyetti toptar qúryluda. Solardyng biri sayasattanushy Núrbolat Nyshanbay bastaghan «Halyq ýni» baqylaushylar toby. Osyghan baylanysty sayasattanushy Núrbolat Nyshanbaevtan shaghyn súhbat aldyq.

– «Halyq ýni» bastamasyn qúrugha ne týrtki boldy jәne onyng negizgi maqsaty qanday?

Bizding negizgi maqsatymyz aiqyn. Maqsatymyz referendum barysyn dauys beru, saylau uchaskelerinde dauys beru punktterinde әrbir qadamnyng zannama ayasynda ótuin qúqyqtyq negizde qadaghalau. Biz búl isti ózimizding ókilderimiz arqyly jýzege asyrmaqpyz. Al «Halyq ýni» bastamasy turaly aitsaq, búl aghashy joba emes, kәsiby sayasatpen jiti tanys bolghandyqtan tek azamattyq paryzym retinde emes, kәsiby maman retinde túlghalyq mindettemem dep týsinemin. Sondyqtan biz osyghan deyin AES boyynsha referendumda «Baqylau qyrandary» degen top qúryp, óte sәtti júmys jasap, 300-ge juyq dauys beru uchaskelerinde zang búzushylyqtardy anyqtap, sәikesinshe anyqtamalar toltyrdyq.

– Europadaghy elektoraldy prosesterden alghan tәjiriybeniz Qazaqstandaghy baqylaushylar institutyn damytugha qalay әser etpek?

Sizge aitayyn, biz songhy 15 jylda osy sayasattanu salasynda enbek etip kelemiz. Bayqaghanym, Europa, Aziya dep bólingenimizde, qazirgi jahandanu zamanynda ortaq sipattar óte kóp. Keyde oilaymyn, bizdi bólip túrghan tek geografiya ghana. Sebebi sayasy prosester barysynda jasandy intellekt, sifrly qúraldardyng enui bizge dauys beru, azamattardyng ishki oilau jýiesin qalyptastyru boyynsha naqty mәseleler qalyptastyryp otyr. Al Qazaqstanda saylau bolsyn, referendum jobalaryn Europadan kelgen belgili sarapshylar, mamandar óte joghary baghalap otyr. Áriyne, búnymen toqtap qalugha bolmaydy. Mening oiymsha, biz osy baghytta júmysty kýsheytuimiz, baqylaushylardyng sanyn arttyruymyz kerek. Baqylaushylardyng sanyn artqan kezde dauys beru uchaskelerinde artyq búrmalaushylyqtar, barmaq bastylyqtar bolmaytyn bolady.

– Baqylaushylardy oqytu men dayarlau barysynda qanday negizgi qaghidalar men standarttargha sýienesizder?

Biz birinshi halyqaralyq standyqqa baghynamyz. Jalpy batys bolsyn, shyghys bolsyn, baqylaushylar qalay júmys jasap jatyr, sayasy ghylymda dauys beru qúqyghyn qanshalyqty saqtap otyr?.. Azamattar ózining ýni arqyly songhy sheshim qabyldaugha yqpal etetinine senemin. «Tәuelsiz baqylaushylar degenimiz kim?», «Olardyng azamattyq qoghamgha yqpaly qanday?» degen súraqtardyng ayasynda negizgi qúndylyqtargha senemiz. Baqylaushylar, әriyne, ol «azamattyq paryzym» dep kelgen jalyndy jastar. Olardy biz myqty mamandar tartyp, onlayn, oflayn, formatta oqytamyz. Men sizge bir faktini aitayyn. 2024-2025 jyly songhy AES boyynsha referendumdy ýsh myngha juyq baqylaushyny oqyttyq. Búl joly da ýlken-ýlken maqsat qoyyp otyrmyz. Onlayn, oflayn formatta oqytamyz.

– Qazaqstandaghy sayasy nauqandardyng ashyqtyghy men әdildigin arttyru ýshin azamattyq bastamalardyng róli qanday dep oilaysyz?

Róli qanday ekenin ózderiniz de bilip túrsyzdar. Auaday qajet. Osy sekildi azamattyq bastamalardy kóbeytuimiz kerek. Bir-birimizdi «anau jaman, anau basqa» dep, negativke salynyp, qayghyrap otyrghangha qaraghanda, belsendi azamattar bas kóterip, belsendilikti kórsetui kerek. Qolynan ne keledi? Saylau uchaskisine baryp, biz sekildi baqylaushylardyng sapyna qosylyp, baqylau degenimiz ne ekenin ýirenip, dauys beru uchaskesinde, referendum kýni jalpy qalay bolyp jatyr, kózben kórip, zandyq normalardyng saqtaluyna bir kisidey azamattyq tanytu kerek. Sol kezde, әriyne, birinshiden tanym týsinigimiz artady, ekinshiden, azamattardyng osy referendum barysynda dauys beru daghdysy qalyptasady. Mysaly, býgingi kezde referendum 2019 jyldan keyin bizding elde bir manyzdy mәselelerge halyqtyng sheshimin qabyldauda bir ýlken instrumentke ainaldy. Azamattar da jaqsy týsinip otyr. Sondyqtan, Europa elderine qarasanyz, olar qarapayym mәselelerge referendum ótkizedi. Nege? Sebebi, halyq referendum ne ýshin manyzdy ekenin týsinedi. Dәl sonday jýie bizding elimizge de orynghyp jatyr. Qazir tek qana jeti jyl sayyn Parlamenttik nemese Preziydenttik saylauda ghana emes, elimiz ýshin manyzdy mәselelerdi referendumda azamattar dauys beredi. Ony jýieleu ýshin tәuelsiz baqylaushylardyng qyzmeti auday qajet.

– Uaqyt bólip, súhbat bergeninizge rahmet!

Abai.kz

0 pikir