Býgin Mәjiliste «AMANAT» partiyasy fraksiyasynyng mýshesi Marhabat Jayymbetov Premier-Ministr Oljas Bektenovke bir rettik qoldanugha arnalghan qaptamanyng ekologiyalyq әseri turaly deputattyq saual joldady.

Biz atalghan deputattyq saualdy oqyrman talqysyna úsynamyz...

Qazaqstan Respublikasynyng Premier-Ministri O.A.Bektenovke

DEPUTATTYQ SAUAL

Qúrmetti Oljas Abayúly!

Elimizde jýrgizilip jatqan reformalar ayasynda qorshaghan ortany qorghau jәne ekologiyalyq qauipsizdikti qamtamasyz etu mәselesine erekshe mәn berilude. Jana Konstitusiyada qoghamnyng basty súranystarynyng biri - adam ómiri men densaulyghyna qolayly orta qalyptastyru, tabighatqa janashyrlyqpen qaraudy irgeli qaghidat retinde ornyqtyru. Atalghan ústanym ekologiyalyq qauipsizdikti memleketting strategiyalyq basymdyghy retinde aiqyndap, tabighatty qorghau isin jana dengeyde jýieli janghyrtugha mýmkindik beredi.

Osy baghytta Memleket basshysy bastamashylyq etken Taza Qazaqstan jalpyúlttyq bastamasy qoghamda ekologiyalyq mәdeniyetti qalyptastyrugha jәne tabighatty ayalau jauapkershiligin arttyrugha baghyttalghan manyzdy bastamagha ainaldy. Atalghan bastamany iske asyruda AMANAT partiyasy ekologiyalyq jauapkershilikti arttyrugha baghyttalghan jýieli júmystar jýrgizip otyr.

Songhy jyldary elektrondyq sauda ekonomikanyng manyzdy segmentine ainalyp, onlayn-platformalar arqyly sauda jasau keng tarady. Sauda jәne integrasiya ministrligining mәlimetine sәikes, 2025 jyly elektrondyq saudagha qatysty 18 237 ótinish tirkelip, búl sala tútynushylyq qatynastardyng manyzdy bóligine ainalghanyn kórsetedi. Onlayn - saudanyng keneni bir jaghynan halyqqa ýlken qolaylylyq әkelse, ekinshi jaghynan ekologiyalyq mәselelerdi de algha shygharyp otyr. Oghan birneshe sebep bar.

Birinshiden, tauardy zaqymdanbay jetkizu ýshin plastiyk, plenka, karton sekildi kóptegen «shyghyn materialdary» qoldanylady. Jetkizilgennen keyin olardyng basym bóligi qoqysqa tastalady. Nәtiyjesinde túrmystyq qatty qaldyqtar qúramyndaghy qaptama ýlesi artyp, poligondargha týsetin jýkteme jyldan - jylgha kóbeyip keledi.

Ekinshiden, jetkizu prosesi kóptegen kólik tasymaldaryn talap etedi. Álemdik zertteulerge sәikes, jýk pen tauar tasymaly kómirqyshqyl gazy bólinui shamamen 24 payyzyn qúraydy, onyng ishinde negizgi ýles jenil jәne jýk kólikterine tiyesili.

Sonymen qatar, elimizde jyl sayyn 4,5 - 5 million tonnadan astam kommunaldyq qaldyq týziledi, al qaldyqtardy qayta óndeu dengeyi 2025 jyly shamamen 28 payyzdy ghana qúrady. Birqatar ónirlerde mәselening kýrdelene týsui súryptau infraqúrylymynyng jetkiliksizdigimen jәne biznesting qaptama kólemin azaytugha nemese qayta paydalanylatyn ydys jýiesin damytugha ekonomikalyq yntalandyrudyng әlsizdigimen baylanysty.

Halyqaralyq tәjiriybe kórsetkendey, marketpleysterde jetkizuding songhy kezeninde elektr kólikterin paydalanu kómirtegi bólinui azaytugha tiyimdi bolyp otyr. Mysaly, birqatar elderde marketpleyster qaptamalardy ózderi qayta óndep, qayta paydalanylatyn orau jýiesin engizu arqyly ekologiyalyq jauapkershilikti kýsheytip keledi. Al elimizde múnday tәjiriybe әli de keninen engizudi qajet etedi.

Sondyqtan elektrondyq saudanyng damuy ekologiyalyq jauapkershilikpen qatar jýrui tiyis. Tabighatty qorghau - tek memleketting ghana emes, biznes pen qoghamnyng da ortaq mindeti.

Osyghan baylanysty elektrondyq sauda salasynyng qarqyndy damuyn eskere otyryp, ekologiyalyq jýktemeni azaytu jәne qaldyqtardy tiyimdi basqaru maqsatynda mynaday naqty úsynystardy qarastyrudy úsynamyz:

Birinshiden. Elektrondyq saudada qoldanylatyn bir rettik qaptamany qysqartu boyynsha naqty normativtik talaptar engizip, qayta paydalanylatyn әri ekologiyalyq qauipsiz qaptama ýlesin kezen-kezenimen arttyru.

Ekinshiden. Iri onlayn - platformalar men jetkizu kompaniyalary ýshin qaptama qaldyqtaryn jinau jәne qayta óndeu boyynsha keneytilgen ekologiyalyq jauapkershilik mehanizmin engizu.

Ýshinshiden. Iri qalalarda qaytarymdy konteynerler, jәshikter jәne kóp ret qoldanylatyn qaptama jýiesin engizuge arnalghan pilottyq jobalardy iske qosu.

Tórtinshiden. Qaldyqtardy súryptau jәne qayta óndeu infraqúrylymyn damytu maqsatynda ónirlerde zamanauy súryptau keshenderin kóbeytip, osy salagha investisiya tartu ýshin ekonomikalyq yntalandyru sharalaryn kýsheytu.

Deputattyq saualgha zanda belgilengen merzimde jauap beruinizdi súraymyz.

Qúrmetpen, «AMANAT» partiyasynyng Fraksiyasynyng deputattary

Abai.kz