«Digital Qazaqstan» strategiyasyn iske asyru Memleket basshysynyng tapsyrmasyna sәikes jýrgizilip jatyr jәne elde bilim ekonomikasyn qalyptastyru men JI-ekonomikasynyng arhiytekturasyn qúrugha baghyttalghan jýieli júmystyng bir bóligi bolyp sanalady.

Býgin Premier-Ministrding tapsyrmasy boyynsha Shymkent qalasyna kelip, Qazaqstan matematikterining alghashqy kongresin ashtym. Elding matematikalyq qauymdastyghy búl forumdy óte jyly qabyldady, matematika rólin qayta payymdaugha jәne jana kýn tәrtibin qalyptastyrugha degen joghary súranys aiqyn seziledi.

Qazir biz matematika turaly qalyptasqan týsinik týbegeyli ózgerip jatqan kezende túrmyz.

Búryn ol «ghylymnyng bir salasy» retinde qabyldansa, býginde ekonomikagha, tehnologiyagha jәne memlekettik basqarugha әser etetin sheshimderding negizine ainaldy.

Ýlken derekter, jasandy intellekt, sifrlyq egizder, boljamdyq modelider - múnyng barlyghy, týptep kelgende, matematikagha sýienedi. Álemde búl ýrdisti әldeqashan týsinip, qabyldap qoydy. Fokus ta birtindep ózgerip keledi: endi tek JIY-di qoldanu emes, onyng qalay júmys isteytinin tereng týsinu manyzdy.

AI4Math jәne Science of AI siyaqty jana baghyttar qalyptasyp jatyr.

Jasandy intellekt endi tek qúral emes, zertteulerde serikteske ainalyp, kýrdeli esepterdi taldaugha, jana baylanystardy tabugha jәne ghylymy izdenisterdi jedeldetuge mýmkindik berude.

Búl Qazaqstan ýshin neni bildiredi?

Biz óz ornymyzdy aiqyndauymyz qajet. Ne dayyn sheshimderdi paydalanushy el bolyp qalamyz, ne óz tehnologiyalarymyzdy jasaytyn elge ainalamyz. Biraq myqty matematikalyq negizsiz ekinshi jol mýmkin emes. Sebebi matematikasyz JI, qalay júmys isteytini tolyq týsiniksiz, kýrdeli sheshimderde senim artu qiyn qúral ghana. Sondyqtan biz jýieli júmysty jolgha qoyyp jatyrmyz. Óz algoritmderimiz ben modeliderimizdi damytamyz. Kadr dayarlau tәsilin ózgertemiz, matematikany JIY-ding negizi retinde kýsheytemiz. Qauipsizdik baghytynda da, sonyng ishinde postkvanttyq kriptografiya boyynsha júmys jýrgizilude. Ghylymdy, industriyany jәne memleketti biriktirip otyrmyz. Eng bastysy - infraqúrylym qalyptastyryp jatyrmyz: esepteu quattary, platformalar, zertteu ortalyqtary.

Búl júmystardyng barlyghy memleket basshysy úsynghan keng auqymdy «Digital Qazaqstan» strategiyasynyng (2029 jylgha deyin) shenberinde jýzege asuda, onyng ayasynda biz JI-ekonomikasynyng tolyqqandy arhiytekturasyn qalyptastyryp kelemiz. Jahandyq bәsekelestik jaghdayynda Qazaqstan óz modeline sýienedi, yaghni, qoljetimdi energiyagha, jas әri sifrlyq buyngha jәne damyghan eGov infraqúrylymyna.

Sonymen qatar halyqaralyq tәjiriybeni de eskeru manyzdy. Frontier AI býginde әlemning shekteuli ghana ortalyqtarynda bar - AQSh-ta, Qytayda jәne jekelegen europalyq ekojýielerde qalyptasuda. Múnda negizgi faktor tek tehnologiyanyng boluy emes, institut dengeyinde qalyptasqan matematikalyq mәdeniyet, úrpaqtan-úrpaqqa jalghasatyn ghylymy mektepter jәne tolyq etaptargha: kadrlargha, derekterge, modeliderge jәne esepteu quattaryna ie bolu.

Tәjiriybe kórsetkendey, múnday jýieler qysqa uaqytta qalyptaspaydy. Onyng artynda ondaghan jyl boyy bilimge jәne ghylymy ortagha jasalghan investisiyalar jatyr, múnda matematika irikteudin, oilaudyng jәne tehnologiyalyq damudyng ózegine ainalady.

Tehnologiyalyq kóshbasshylyq ýsh sharttyng toghysynda qalyptasady: matematikalyq mәdeniyet institut retinde ornyqqanda, ghylymy mektepter ony ýzdiksiz damytyp otyrghanda jәne memleket pen naryq iri jobalardy iske qosyp, bilimdi naqty jýielerge ainaldyra alghanda.

Jahandyq JY landshafty qazirding ózinde qúrylymdalghan: yadrony jasaushylar, damyghan integratorlar jәne tek qoldanumen shekteletin elder bar. Osy dengeyler arasynda ótu uaqytty, jýieli sayasatty jәne tolyq sikldi túiyqtaudy talap etedi - bilimnen ghylymgha, ghylymnan industriyagha jәne qaytadan keri baylanysqa deyin.

Halyqaralyq tәjiriybe kórsetkendey, tek infraqúrylymgha investisiya salu jetkiliksiz. Eng manyzdysy - óz oilau mәdeniyetimizdi qalyptastyru jәne tehnologiyany qoldanumen qatar, ony jasay alatyn mamandardy dayarlau.

Osy baghytta aldymyzda birneshe negizgi mindet túr.

Abai.kz