Seysenbi, 7 Sәuir 2026
Bilgenge marjan 143 0 pikir 7 Sәuir, 2026 saghat 13:37

Irannyng Túnghysh preziydenti-Ábilhasan Banisadr

Suret: vikiypediyadan alyndy

Islam revolusiyasy jeniske jetken 1979 jyldan býgingi kýnge deyin 9 preziydent, 1 preziydent mindetin atqarushy boldy. Onyng alghashqy ekeuin kórgen joqpyn. Qalghan 8 preziydentpen әngimelestik, audarma jasadyq, shәy ishtik. Álqissa,

Irannyng Túnghysh preziydenti Ábilhasan Banisadr. Preziydent bolghan merzimi: 4 aqpan 1980 — 22 mausym 1981.

Ábilhasan Banisadr Shahpur Bahtiyar men Mehdy Bazargan basqarghan Halyq qarsylyghy qozghalysyna jaqyn boldy. Biraq, Islam revolusiyasyn qoldap, joldary eki airylyp ketti. Ákesi Ayatolla Nasralla Banisadr Ayatolla Homeyniyding jaqyn dosy boldy. Banisadr diny bilim alghannan son, Sarbonada qarjy jәne ekonomikany oqidy, Fransiyanyng osy uniyversiytetinde biraz jyl sabaq berdi. Fransiyada jýrip, shah rejiymine qarsy islam oppozisiyasyna qosylady. Birneshe ret qamalady. 1974 jyly Ayatolla Homeyniymen tanysyp, jaqyn aralasa bastaydy. Islam revolusiyasy jeniske jetken son, Ayatolla Homeyniyding qoldauymen Revolusiyalyq kenesting mýshesi bolady. Birneshe ay ekonomika ministri, syrtqy ister ministri bolady. Banisadr diny adamdardyng biylikke keluine, memlekettik qyzmet isteuine qarsy bolady. Iraq basyp kirgen alghashqy jyly Iran ýlken shyghyngha úshyrap, biraz jerinen airylyp qalady. “Bas qolbasshy retinde dúrys basqara almady” dep islam dindarlary Ayatolla Homeyniydi Banisandrdy Bas qolbasshy lauazymynan alugha kóndiredi. On kýnnen song Mәjilis Banisandrgha impichment jariyalaydy. IRSK ýiin tintip, Banisadrdy ýiqamaqqa alady. Banisadrdy qoldap kóshege shyqqan myndaghan adamdy IRSK basyp, janshidy. Keybir mәlimetter boyynsha halyqty kóshege shygharghanyna narazy bolghan Ayatolla Homeyny Banisadrdy óltiru turaly qúpiya jarlyq shygharady. Birneshe apta tyghylyp, bir әskery úshqyshtyng kómegimen Irannan qashyp shyghady. Ómirining sonyna deyin Fransiyada túryp, 2021 jyly 89 jasynda qaytys bolady.

Ábilhasan Banisadr - Iran tarihyndaghy impichment jariyalanghan jalghyz preziydent. Eng kóp dauys alghan (76,5 %) preziydent. Elden qashqan alghashqy jәne songhy preziydent. Býkil biylik qolynda bolghan jalghyz preziydent.

Jәnibek Kópjasar

Abai.kz

0 pikir