Elimizde songhy bir jyldyng ishinde 41 366 adamdy it qapqan. Sonyng ishinde 23 134 adam búralqy itterding shabuylynan zardap shekken. Búl turaly «Januarlargha jauapkershilikpen qarau turaly» zangha engiziletin týzetulerdi talqylau barysynda Mәjilis deputaty Edil Janbyrshin mәlimdedi.

Onyng aituynsha, jaghday jaqsarmay otyr jәne jýieli sipatqa iye.

Orta eseppen Qazaqstanda әr saghat sayyn bes adam itterding shabuylyna úshyrap, tisteledi. Bizding otyrysymyz ótip jatqan ýsh saghattyng ishinde keminde 15 adamgha itter shabuyl jasaydy. Búl emosiya emes, búl -qúrghaq statistika, - dedi deputat.

Resmy derekterge sәikes, 2025 jyly it tisteuinen 41 366 adam zardap shekken, onyng 23 134-i qanghybas januarlardyng shabuyly saldarynan. Salystyru ýshin, 2024 jyly 38 848 jaghday tirkelgen, onyng 24 410-y da qanghybas ittermen baylanysty bolghan.

Mәsele azayyp jatqan joq. Ol jýieli, ótkir әri әleumettik túrghydan qauipti kýiinde qalyp otyr. Búl sandardyng artynda jaraqattar, psihologiyalyq saldar, mýgedektik, keyde adam ómiri túr, - dep atap ótti Janbyrshiyn.

Qanghybas januarlar sany artyp keledi: tórt jylda aulau kórsetkishi 276 myngha jetken

Qazaqstanda qanghybas januarlardyng sanyn azaytu mýmkin bolmay otyr - kerisinshe, ol ósip keledi. Búl turaly Mәjilis deputaty Edil Janbyrshin habarlady.

Deputat qoldanystaghy retteu jýiesi kýtilgen nәtiyje bermegenin atap ótti.

Eger 2022 jyly 243 574 qanghybas januar aulansa, 2026 jylghy 1 qantardaghy jaghday boyynsha búl kórsetkish 276 282-ge jetti. Yaghni, biz tómendeu emes, ósimdi kórip otyrmyz, – dedi ol.

Janbyrshinning aituynsha, qazirgi «aulau – sterilizasiya – qayta jiberu» modeli mәseleni sheshpeydi.

Eger búl mehanizm qanghybas januarlar sanyn azaytpasa, shabuyldar sanyn tómendetpese jәne azamattar ýshin tәuekelderdi qysqartpasa, onda búl mehanizm qajetti dengeyde júmys istemeydi, – dep týiindedi ol.

Qazaqstan qanghybas itterdi kóshege qayta jiberuden bas tartuy mýmkin

Qazaqstanda qanghybas itterdi búrynghy tirshilik ortasyna qaytaru tәjiriybesinen bas tartyp, qaytarymsyz aulau jýiesine kóshu úsynyluda. Múnday norma Mәjilis deputaty Edil Janbyrshin úsynghan zang jobasynda qarastyrylghan.

Býginde memleket absurd shema boyynsha әreket etedi: itti aulaydy, sterilizasiyalaydy, vaksinasiyalaydy, sodan keyin qaytadan sol jerge jiberedi – ol jerde búghan deyin de túrghyndardan shaghymdar men qauip bolghan, - dedi ol.

Onyng aituynsha, múnday tәjiriybe qauip-qaterdi qaytadan qoghamdyq kenistikke qaytarumen ten.

Memleket óz qolymen әleuetti qauipti qaytadan qoghamdyq kenistikke qaytaryp otyr. Qoghamdyq qauipsizdik túrghysynan búl modeli syn kótermeydi, - dedi deputat.

Qazaqstanda ýy januarlaryn mindetti týrde chipteu engiziledi

Qazaqstanda itter men mysyqtardy mindetti týrde chipteu engizu josparlanyp otyr. Búl iyelerding tastalghan januarlar ýshin jauapkershiligin anyqtaugha mýmkindik beredi. Búl turaly Mәjilis deputaty Edil Janbyrshin mәlimdedi.

Qanghybas itter mәselesining eleuli bóligi kóshede emes, bireuding aulasynda bastalady. It asyraydy da, keyin tastap ketedi, sosyn “búl mening iytim emes” deydi, – dedi ol.

Onyng aituynsha, chipteu tәrtip ornatugha kómektesedi.

Búl jay tehnikalyq formaldylyq emes. Búl – iyesin anyqtaytyn jәne jauapkershilikti bekitetin qúqyqtyq qúral. Ol januarlardy jazasyz tastap ketudi joygha jәne naqty baqylau mehanizmin qalyptastyrugha mýmkindik beredi, - dedi Janbyrshiyn.

It shabuyl jasasa – iyesi jauap beredi: Qazaqstanda jauapkershilik kýsheytiledi

Qazaqstanda januar iyelerining jauapkershiligi kýsheytilude: adamgha ziyan keltirilgen jaghdayda iyesi keltirilgen shyghyndy óteuge mindetti bolady, al auyr saldar tuyndasa – januargha evtanaziya jýrgiziledi. Búl turaly Mәjilisdeputaty Edil Janbyrshin habarlady.

Januardy seruendetu talaptaryn búzugha jol berip, adamnyng densaulyghyna ziyan keltirgen iyesi nemese jauapty túlgha keltirilgen shyghyndy óteuge mindetti, - dedi ol.

Sonymen qatar, qatang sharalar qarastyrylghan.

Eger ziyan auyr nemese ortasha auyrlyqta bolsa, múnday januardyng iyesi belgilengen tәrtippen evtanaziya jýrgizuge mindetti, - dedi deputat.

«Búl januarlargha qarsy zang emes» – Janbyrshin reformanyng mәnin týsindirdi

Mәjiliste januarlargha qatysty erejelerdi kýsheytu jәne qanghybas itterding sanyn retteu tәsilderin qayta qarau turaly zang jobasy qaraluda. Talqylau barysynda deputat Edil Janbyrshin bastamanyng januarlargha qarsy emes, azamattardyng qauipsizdigin qamtamasyz etuge baghyttalghanyn atap ótti.

Onyng aituynsha, zang jobasy tónireginde emosiyalyq pikirler qalyptasyp jatyr, alayda onyng mәni – tәrtip pen jauapkershilikti qamtamasyz etu.

Búl – adam qauipsizdigi ýshin, tәrtip ýshin, iyelerding jauapkershiligi ýshin jәne memleketting naqty róli ýshin qajet zan, - dedi ol.

Deputat memleket ýshin basty basymdyq – adamdardyng ómiri men densaulyghy ekenin erekshe atap ótti.

Januargha janashyrlyq adamgha nemqúraydylyqty bildirmeui tiyis. Ásirese, әngime balalar, qarttar jәne qoghamdyq kenistikter turaly bolghanda, - dedi Janbyrshiyn.

Abai.kz