ەلىمىزدە سوڭعى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 41 366 ادامدى يت قاپقان. سونىڭ ىشىندە 23 134 ادام بۇرالقى يتتەردىڭ شابۋىلىنان زارداپ شەككەن. بۇل تۋرالى «جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردى تالقىلاۋ بارىسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى ەدىل جاڭبىرشين مالىمدەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، جاعداي جاقسارماي وتىر جانە جۇيەلى سيپاتقا يە.

ورتا ەسەپپەن قازاقستاندا ءار ساعات سايىن بەس ادام يتتەردىڭ شابۋىلىنا ۇشىراپ، تىستەلەدى. ءبىزدىڭ وتىرىسىمىز ءوتىپ جاتقان ءۇش ساعاتتىڭ ىشىندە كەمىندە 15 ادامعا يتتەر شابۋىل جاسايدى. بۇل ەموتسيا ەمەس، بۇل -قۇرعاق ستاتيستيكا, - دەدى دەپۋتات.

رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس، 2025 جىلى يت تىستەۋىنەن 41 366 ادام زارداپ شەككەن، ونىڭ 23 134-ءى قاڭعىباس جانۋارلاردىڭ شابۋىلى سالدارىنان. سالىستىرۋ ءۇشىن، 2024 جىلى 38 848 جاعداي تىركەلگەن، ونىڭ 24 410-ى دا قاڭعىباس يتتەرمەن بايلانىستى بولعان.

ماسەلە ازايىپ جاتقان جوق. ول جۇيەلى، وتكىر ءارى الەۋمەتتىك تۇرعىدان قاۋىپتى كۇيىندە قالىپ وتىر. بۇل سانداردىڭ ارتىندا جاراقاتتار، پسيحولوگيالىق سالدار، مۇگەدەكتىك، كەيدە ادام ءومىرى تۇر، - دەپ اتاپ ءوتتى جاڭبىرشين.

قاڭعىباس جانۋارلار سانى ارتىپ كەلەدى: ءتورت جىلدا اۋلاۋ كورسەتكىشى 276 مىڭعا جەتكەن

قازاقستاندا قاڭعىباس جانۋارلاردىڭ سانىن ازايتۋ مۇمكىن بولماي وتىر - كەرىسىنشە، ول ءوسىپ كەلەدى. بۇل تۋرالى ءماجىلىس دەپۋتاتى ەدىل جاڭبىرشين حابارلادى.

دەپۋتات قولدانىستاعى رەتتەۋ جۇيەسى كۇتىلگەن ناتيجە بەرمەگەنىن اتاپ ءوتتى.

ەگەر 2022 جىلى 243 574 قاڭعىباس جانۋار اۋلانسا، 2026 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا بۇل كورسەتكىش 276 282-گە جەتتى. ياعني، ءبىز تومەندەۋ ەمەس، ءوسىمدى كورىپ وتىرمىز، – دەدى ول.

ءجاڭبىرشيننىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى «اۋلاۋ – ستەريليزاتسيا – قايتا جىبەرۋ» مودەلى ماسەلەنى شەشپەيدى.

ەگەر بۇل مەحانيزم قاڭعىباس جانۋارلار سانىن ازايتپاسا، شابۋىلدار سانىن تومەندەتپەسە جانە ازاماتتار ءۇشىن تاۋەكەلدەردى قىسقارتپاسا، وندا بۇل مەحانيزم قاجەتتى دەڭگەيدە جۇمىس ىستەمەيدى، – دەپ تۇيىندەدى ول.

قازاقستان قاڭعىباس يتتەردى كوشەگە قايتا جىبەرۋدەن باس تارتۋى مۇمكىن

قازاقستاندا قاڭعىباس يتتەردى بۇرىنعى تىرشىلىك ورتاسىنا قايتارۋ تاجىريبەسىنەن باس تارتىپ، قايتارىمسىز اۋلاۋ جۇيەسىنە كوشۋ ۇسىنىلۋدا. مۇنداي نورما ءماجىلىس دەپۋتاتى ەدىل جاڭبىرشين ۇسىنعان زاڭ جوباسىندا قاراستىرىلعان.

بۇگىندە مەملەكەت ابسۋرد سحەما بويىنشا ارەكەت ەتەدى: ءيتتى اۋلايدى، ستەريليزاتسيالايدى، ۆاكتسيناتسيالايدى، سودان كەيىن قايتادان سول جەرگە جىبەرەدى – ول جەردە بۇعان دەيىن دە تۇرعىنداردان شاعىمدار مەن قاۋىپ بولعان، - دەدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي تاجىريبە قاۋىپ-قاتەردى قايتادان قوعامدىق كەڭىستىككە قايتارۋمەن تەڭ.

مەملەكەت ءوز قولىمەن الەۋەتتى قاۋىپتى قايتادان قوعامدىق كەڭىستىككە قايتارىپ وتىر. قوعامدىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان بۇل مودەل سىن كوتەرمەيدى، - دەدى دەپۋتات.

قازاقستاندا ءۇي جانۋارلارىن مىندەتتى تۇردە چيپتەۋ ەنگىزىلەدى

قازاقستاندا يتتەر مەن مىسىقتاردى مىندەتتى تۇردە چيپتەۋ ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل يەلەردىڭ تاستالعان جانۋارلار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل تۋرالى ءماجىلىس دەپۋتاتى ەدىل جاڭبىرشين مالىمدەدى.

قاڭعىباس يتتەر ماسەلەسىنىڭ ەلەۋلى بولىگى كوشەدە ەمەس، بىرەۋدىڭ اۋلاسىندا باستالادى. يت اسىرايدى دا، كەيىن تاستاپ كەتەدى، سوسىن “بۇل مەنىڭ ءيتىم ەمەس” دەيدى، – دەدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا، چيپتەۋ ءتارتىپ ورناتۋعا كومەكتەسەدى.

بۇل جاي تەحنيكالىق فورمالدىلىق ەمەس. بۇل – يەسىن انىقتايتىن جانە جاۋاپكەرشىلىكتى بەكىتەتىن قۇقىقتىق قۇرال. ول جانۋارلاردى جازاسىز تاستاپ كەتۋدى جويۋعا جانە ناقتى باقىلاۋ مەحانيزمىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى جاڭبىرشين.

يت شابۋىل جاساسا – يەسى جاۋاپ بەرەدى: قازاقستاندا جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلەدى

قازاقستاندا جانۋار يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى كۇشەيتىلۋدە: ادامعا زيان كەلتىرىلگەن جاعدايدا يەسى كەلتىرىلگەن شىعىندى وتەۋگە مىندەتتى بولادى، ال اۋىر سالدار تۋىنداسا – جانۋارعا ەۆتانازيا جۇرگىزىلەدى. بۇل تۋرالى ءماجىلىسدەپۋتاتى ەدىل جاڭبىرشين حابارلادى.

جانۋاردى سەرۋەندەتۋ تالاپتارىن بۇزۋعا جول بەرىپ، ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرگەن يەسى نەمەسە جاۋاپتى تۇلعا كەلتىرىلگەن شىعىندى وتەۋگە مىندەتتى، - دەدى ول.

سونىمەن قاتار، قاتاڭ شارالار قاراستىرىلعان.

ەگەر زيان اۋىر نەمەسە ورتاشا اۋىرلىقتا بولسا، مۇنداي جانۋاردىڭ يەسى بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ەۆتانازيا جۇرگىزۋگە مىندەتتى، - دەدى دەپۋتات.

«بۇل جانۋارلارعا قارسى زاڭ ەمەس» – جاڭبىرشين رەفورمانىڭ ءمانىن ءتۇسىندىردى

ماجىلىستە جانۋارلارعا قاتىستى ەرەجەلەردى كۇشەيتۋ جانە قاڭعىباس يتتەردىڭ سانىن رەتتەۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراۋ تۋرالى زاڭ جوباسى قارالۋدا. تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتات ەدىل جاڭبىرشين باستامانىڭ جانۋارلارعا قارسى ەمەس، ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.

ونىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسى توڭىرەگىندە ەموتسيالىق پىكىرلەر قالىپتاسىپ جاتىر، الايدا ونىڭ ءمانى – ءتارتىپ پەن جاۋاپكەرشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ.

بۇل – ادام قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن، ءتارتىپ ءۇشىن، يەلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ءۇشىن جانە مەملەكەتتىڭ ناقتى ءرولى ءۇشىن قاجەت زاڭ، - دەدى ول.

دەپۋتات مەملەكەت ءۇشىن باستى باسىمدىق – ادامداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

جانۋارعا جاناشىرلىق ادامعا نەمقۇرايدىلىقتى بىلدىرمەۋى ءتيىس. اسىرەسە، اڭگىمە بالالار، قارتتار جانە قوعامدىق كەڭىستىكتەر تۋرالى بولعاندا، - دەدى جاڭبىرشين.

Abai.kz