Qazaqstannyng sayasy aidynynda kóktemgi «egis nauqany» bastaldy. Preziydentting pәrmeninen keyin partiyalyq alanda aitarlyqtay jandanu bayqalady. MSB-ny óz tuynyng astyna jinaghan «Amanat» partiyasynyng jappay mobilizasiyasynan son, sahnagha eski atauy bar, biraq jana ambisiyasy zor «Ádilet» sayasy jobasy shyqty.

Eski atau, jana mazmún ba?

Kezinde «Ádilet» partiyasy tek negizin qalaushy, marqúm Maqsút Nәrikbaevtyng bedeline ghana sýiengen «kósemshil» úiym boldy. 2013 jyly «Ruhaniyatpen» birigip, keyin «Birlikke» ainalghan búl qúrylym biylikting kez kelgen qadamyn qoldaudan basqa eshtenemen este qalmady.

Alayda býgingi «readiyletasiya» (qayyra әdilettenu) – әldeqayda salmaqty joba. Jeli qoldanushylary «Jana Ádiletti» kezinde Darigha Nazarbaevanyng «Otan» partiyasyna seskenu tudyrghan «Asar» partiyasymen salystyruda. «Asar» da kezinde qysqa merzimde «kishi ister partiyasy» retinde tanylyp, nomenklaturalyq ortany dýr silkindirgen edi. Súraq bireu: «Ádilettin» de taghdyry «Asar» siyaqty «Amanatpen» birigumen ayaqtala ma, әlde búl Toqaev uәde etken naghyz kóppartiyalyqtyng basy ma?

Eki polusti jýie: «A» jәne «Á»

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2019 jylghy alghashqy Joldauynda sayasy bәsekelestik pen kóppartiyalyqty damytugha uәde bergen bolatyn. Arada jeti jylgha juyq uaqyt ótkende biz klassikalyq kóppartiyalyqtyng emes, «Amanat» pen «Ádilet» partiyalary kezektesip biylik etetin ekipartiyalyq jýiening («erzas-modeli») kuәsi boluymyz mýmkin.

Sayasattanushy Andrey Chebotarevting pikirinshe, jana partiyanyng bastamashylar tobynda iri biznes ókilderining boluy – sheshushi faktor.

«Qúramda Andrey Lavrentiev («Allur Group») jәne Ayghazy Qúsayynov (Halyqaralyq bilim beru korporasiyasy) siyaqty túlghalardyng boluy partiyanyng aimaqtyq filialdaryn qúru men tirkeu mәselesin tez sheshuge mýmkindik beredi. Búl partiya sayasy arenagha solshyl-sentristik pozisiyamen shyghuy mýmkin», — deydi sarapshy.

«Jana Kiym» hәm «Bolat patshasy»

Partiyanyng «qozghaltqyshy» sanalatyn túlghalargha toqtalsaq, Lavrentiev — avtomobili jәne bolat ónerkәsibining alyby bolsa, Ayghazy Qúsayynov — eldegi iri bilim beru holdingining múrageri әri jana «mys patshasy». Kezinde Vladimir Kim men «Qazaqmys» «Otan» partiyasyna qalay tirek bolsa, Qúsayynov ta «Ádilet» ýshin sonday qarjylyq-úiymdastyrushylyq drayverge ainalmaq.

Eng bastysy, «Ádilettin» baghdarlamalyq maqsattary Toqaevtyng «Ádiletti Qazaqstan» iydeologemasymen ýndes. Búl partiya jay ghana bәsekeles emes, uaqyt óte kele jalghyz biyleushi kýshke ainaluy da ghajap emes.

«Újymdyq Nazarbaevtan» — «Újymdyq Toqaevqa»

Eger osy ssenariy jýzege assa, Preziydent formalidy týrde partiyasyz qala otyryp, «eski» biylik partiyasynan (ony әli de «újymdyq Nazarbaev» dep ataytyndar bar) irgesin birjola ajyratady. Al «Ádilet» partiyasy Toqaevtyng tikeley qatysuynsyz-aq «újymdyq Toqaevqa» ainalady.

Búl — sayasy túraqtylyqqa qater tóndirmeytin, biraq kóppartiyalyqtyng kórinisin beretin tiyimdi jýie.

Ábil-Serik Áliakbar

Abai.kz