Aqtamberdi Saryúlyna arnau

Arnau ýsh bólikke jikteldi. Birinshisinde – keyipker bolmysy. Ekinshisinde – onyng el men jer qorghaudaghy orny. Ýshinshisinde – babalar amanatynyng ómirshendigi men úrpaq sabaqtastyghy.

I

Atamyz aqsauytty – Aqtamberdi,
Azattyq jyrlarynyng aqtankeri.
Úrpaqqa úlanghayyr jer qaldyrghan,
Erlikti jalghastyryp Saqtan bergi.
Zer salsaq tarihtyng terenine,
Taghdyr kóp oqighalar dereginde.
Ol naghyz boz dalanyng bahadýri,
Bas iygen hannyng ózi bedeline.
Bir ózi – beren batyr, úly jyrau,
(Olardy bilgen dúrys, qúlynym-au!)
Meymany meyirinen mereylenip,
Qaymyqqan qaharynan búghynyp jau.
Jyrlary – sap týzegen sayypqyran,
Sanany silkilegen, aiyqtyrghan.
Erlerge sertke berik qúshaq ashyp,
Uәde búzghandardy mayyp qylghan.
Jasaqqa jiger bergen joryq jyry,
Alapat, joyqyn kýshter – sonyng núry.
Jyraudyng toghyz taram tolghaulary,
Halyqtyng azattyqqa jolyn búrdy.
Erlik pen el isinde zor túlghasy,
Bastalghan batasymen joldyng basy.
Boydaghy bes qaruydyng orny bólek,
Altynshy qaruy onyng – dombyrasy!

II

Adamnyng perisi de, bórisi de,
Topjaryp tanylmay ma top ishinde.
Kektengen jastayynan Aqtamberdi,
Attanghan alghash jaugha on ýshinde.
Ejelden egesken el qalyng qalmaq,
Almaqshy manayynyng bәrin jalmap.
«Aqtaban shúbyryndy» az bolghanday,
Qazaqtyng qalghan jerin tartyp almaq.
El ishi ie bolsa birligine,
Tap bolyp qalmas edi múnly kýnge.
Kýn tusa el basyna – Er jata ma,
Jiyldy batyr bitken tu týbine.
Bekterim bastamaydy beker isti,
Bir qolgha biriktirmek jeke kýshti.
Qosylyp qosynymen Aqtamberdi,
Aq tuyn Abylaydyng kóteristi.
Ensesin tikteu ýshin elding aughan,
Bosatyp alu kerek jerdi jaudan.
Jonghardyng jonyn tilip, jónge salmay,
Belgili arylmasyng mәngi daudan.
Joryqtar josparlandy sanaluan,
Sholghynshy qútylmastay qarauyldan.
Jyrymen Aqtamberdi ruhtanghan,
Er bitken atqa qondy әr auyldan.
Úrandar kýnirentti kýreng beldi,
Bir tugha toghystyrdy týmenderdi.
Qabanbay, Bógenbaylar tize qosyp,
Qazaqtyng tórt taraby týgendeldi.
Bәrining atameken bar armany,
Ot-jalyn oq bop úshty janardaghy.
Qasqayyp qalyng jaugha qarsy shauyp,
Japyrdy jau bekingen qamaldardy.
Sógildi, jaudyng shebi qaqyrady,
Mysalgha «Anyraqay» jatyr әni.
Ordasy otqa bógip atajaudyn,
Bosady ataqonys atyraby.
Saqtaghan býtindigin sary dalamnyn,
Tarihta orny bólek әr babamnyn.
El menen jer taghdyry syngha týsse,
Batyrlar biyik qoyghan jannan aryn.
Qalsa da fәniydegi týgesip jol,
Toqtatpas jyry arqyly kýresin ol.
Bógdeler bólisinen baytaq jerdi,
Qorghauda Aqtamberdi ýlesi mol.

III

Babanyng bayandadyq daralyghyn,
(Qanshalyq qabyldaydy sana býgin?!)
Jalghap túr ónegeli ósiyeti,
Ótken men bolashaqtyng aralyghyn.
Jerindi qorghap túru – iri súraq,
Últyndy saqtap qalu – úly synaq.
Ózegi ósiyetting osynda túr,
Mәn bersek mәiegine dúrysraq.
Toghyssa eren kýsh pen tereng aqyl,
Kóshbasshy qala qoysyn nege qapyl.
...Búljytpay babalardyng amanatyn,
Arqalap býgingi úpaq kele jatyr!

Qayrat Zekenúly,

Semey qalasy.

Qosymsha: Aqtamberdi jyraudyng 350 jyldyghyna arnalghan mýshәira mәresine jetti. Biraq, bizding “Boz dalanyng bahadýri” juriylerding irikteuinen ótpey qalypty…

Abai.kz