Qazaqstanda dәri-dәrmek baghasynyng qymbattauy men keybir preparattardyng tapshylyghy qoghamdaghy ózekti mәselelerding birine ainaldy. Osyghan baylanysty Mәjilis deputaty Ajar Saghandyqova 2026 jylghy 22 sәuirdegi plenarlyq otyrysta dәri baghasyn retteuding qazirgi jýiesin syngha alyp, ony týbegeyli ózgertudi úsyndy.

Qazirgi jýiening kemshiligi nede?

Deputattyng aituynsha, dәri-dәrmek – qarapayym kommersiyalyq tauar emes, halyqtyng densaulyghy men ómirine tikeley әser etetin әleumettik manyzy joghary ónim. Sondyqtan búl saladaghy kez kelgen qatelik halyqqa birden seziledi.

Býginde memleket jekelegen preparattardyng shekti baghasyn belgileydi. Alayda deputattyng pikirinshe, búl tәsil is jýzinde tiyimdi nәtiyje bermey otyr. Sebebi songhy satu baghasy shektelgenimen, negizgi ýsteme bagha jetkizu tizbegining ishinde, әsirese kóterme sauda dengeyinde qalyptasady.

Yaghny qaghaz jýzinde bagha baqylauda bolghanymen, naryqtaghy naqty qún basqa faktorlar arqyly ósip ketui mýmkin.

Tapshylyq pen týsiniksiz bagha

Mәjilismen qazirgi jýiening taghy bir saldary retinde dәri tapshylyghyn atady. Keybir manyzdy preparattar dәrihanalarda uaqytyly bolmaydy, al bar bolghan kýnning ózinde baghasy halyq narazylyghyn tudyrady.

Baghanyng qalay qalyptasatyny qarapayym azamatqa týsiniksiz. Óndirushi baghasy qansha, tasymaldau qansha, kóterme ýsteme qansha – múnyng bәri jabyq kýiinde qalyp otyr.

Sarapshylardyng pikirinshe, ashyqtyq bolmaghan jerde senim de azayady. Al senim tómendegen sayyn túrghyndar zansyz nemese beyresmy arnalar arqyly arzan dәri izdeuge mәjbýr bolady. Búl óz kezeginde sapasyz әri qauipsizdigi dәleldenbegen ónimderding taralu qaupin kýsheytedi.

Qanday jana modeli úsynyldy?

Ajar Saghandyqova dәri baghasyn retteuding jana tetigin engizudi úsyndy. Onyng negizgi baghyttary mynalar:

*shekti baghany dayyn ónimge emes, óndirushining bastapqy baghasyna (invoysyna) baylanysty belgileu;

*kóterme saudadaghy ýstemeaqygha naqty shek qoy;

*dәrining әleumettik manyzdylyghy men qúnyna qaray saralanghan ýsteme jýiesin engizu.

Mysaly, ómirlik manyzy bar arzan dәrilerge eng tómen ýsteme belgilense, siyrek qoldanylatyn nemese qymbat preparattargha basqa tәrtip qoldanyluy mýmkin.

Búl neni ózgertui mýmkin?

Eger úsynys qabyldansa, birneshe nәtiyje kýtiledi:

Birinshiden, bagha qalyptastyru tizbegi ashyq bolady.

Ekinshiden, alypsatarlyq pen negizsiz ýsteme azaiyy mýmkin.

Ýshinshiden, halyqqa qajetti dәrilerding qoljetimdiligi artady.

Tórtinshiden, tapshylyq tәuekeli tómendeydi.

Qorytyndy. Qazaqstanda dәri-dәrmek baghasy tek ekonomikalyq emes, әleumettik jәne últtyq qauipsizdik mәselesine ainalyp otyr. Sondyqtan Mәjiliste kóterilgen búl bastama jay tehnikalyq ózgeris emes, densaulyq saqtau jýiesindegi manyzdy reformanyng basy boluy yqtimal.

Eger memleket baghany tek songhy satyda emes, býkil jetkizu tizbegi boyynsha әdil rettey alsa, onda halyq ýshin dәri qoljetimdi bolyp, naryqtaghy senim de kýsheymek.

Abai.kz