Seysenbi, 2 Mausym 2026
Alasapyran 195 0 pikir 2 Mausym, 2026 saghat 14:02

Ukrainadaghy soghys taghy 2-3 jylgha sozyla ma?

Suret: bbc.com saytynan alyndy.

Ukraina preziydenti Vladimir Zelenskiy «CBS News-ke» bergen súhbatynda manyzdy mәlimdeme jasady:

«Resey maydanda basymdyqty joghaltty. Endi olar qysqa deyin soghysty toqtatudyng diplomatiyalyq jolyn tabu kerek», - dedi.

Sonday-aq, AQSh barlauy da Ukraina Qaruly kýshterining biyl 400 sharshy shaqyrym jerdi bosatqanyn rastady.

Biraq ekinshi jaghynan, «The Economist» derekkózderi Zelenskiyding eldi taghy 2-3 jyldyq soghysqa dayyndaudy tapsyrghanyn jazuda. Putin de «biz algha jyljyp jatyrmyz» dep, sheginer emes.

Búl teketires maydan dalasynan shyghyp, ýlken geosayasy jәne ekonomikalyq maydangha ainaldy. Ne kýtemiz? Taldap kóreyik:

GEOSAYaSAT: Batystyng jaltaqtyghy

AQSh mamyr aiynda kelissózderden uaqytsha shettedi. Endi basty rólge  Úlybritaniya, Fransiya men Germaniya shyqpaq. Biraq Batystyng búl jaltaqtyghy men Jahandyq Ontýstik elderining (Qytay, Ýndistan) Reseymen saudany qyzdyruy Mәskeuge sanksiyalardan aman qalugha mýmkindik berip otyr.

EKONOMIKA: Kimning demi birinshi tausylady?

Resey: Ekonomikasyn «әskery reliske» qoydy. Áskery zauyttardyng arqasynda JIÓ óskenimen, búl — kópirshik. Úzaq merzimde inflyasiya jep qoyady, tehnologiyalyq degradasiya bastaldy.

Ukraina: Sәtti shabuyl jasaghanymen, ekonomikasy Batystyng «tamyr jetegine» (qarjysyna) tikeley tәueldi. Reseyding zymyran soqqylary energetikany qúrtty, milliondaghan bosqyndardyng elge oralmauy — ýlken demografiyalyq apat.

QAZAQSTANGhA ÁSERI QANDAY?

Soghystyng sozyluy bizge ekijaqty әser etedi:

Mýmkindik: Reseydi ainalyp ótetin «Orta dәliz» (Transkaspiy marshruty) arqyly Qazaqstannyng logistikalyq róli artty. Europa men Qytay bizge arqa sýieude.

Tәuekel: Batys tarapynan «Ekinshi dengeyli sanksiyalar» (vtorichnye sanksii) qaupi óte joghary. Reseyge biz arqyly tauar ótkizbeudi qatang qadaghalap otyr.

BOLJAM: TEKETIRES QALAY ShEShILEDI?

Optimistik ssenariy: Qysqa deyin «Korey ssenariyi» boyynsha soghys toqtau syzyghynda qatyp, uaqytsha beybitshilik ornaydy. Naryqtar tynyshtalady.

Pessimistik ssenariy: Soghys taghy 2-3 jylgha sozylady. Álem tolyqtay eki lagerige bólinip, jahandyq stagflyasiya men jana azyq-týlik/energetika daghdarysy bastalady.

Zelenskiy aitqan «diplomatiyalyq tereze» — búl soghystyng bitui emes, taraptardyng jana shayqas aldynda dem alyp, resurs jinap alu әreketi ghana boluy mýmkin.

Ábil-Serik Áliakpar

Abai.kz

0 pikir