2026 jyldyn mamyrynda jahandyq internet-mәdeniyettin baghyty kýtpegen jerden ózgerdi. X (Twitter) platformasyndaghy @ciscaucasian qoldanushysynyn bir ghana jazbasy siyrek kezdesetin әserge iye boldy: ol Qazaqstannyng dala estetikasyn batys auditoriyasy ýshin jappay qyzyghushylyq nysanyna aynaldyrdy. «Nerdter Japoniyany jaqsy kóru endi nishalyq emes ekenin týsindi, sondyqtan olar Qazaqstangha auysty» degen oy birneshe saghat ishinde milliondaghan qaralym jinap, memder, estetikalyq toptamalar jәne «aziattyq» bolashaq turaly pikirtalastar tolqynyn bastady.

Jana trendtin negizgi úghymy «Kazakh-boo» (qazaqbu) termiyni boldy — búl japon pop-mәdeniyetinin fanattaryn bildiretin weeaboo sózinen shyqqan. Alayda Japoniya әldeqashan jahandyq meynstrimge aynalsa, Qazaqstan batysinterneti ýshin «jana Japoniya» retindeqabyldanuda — az zerttelgen, qataldau jәne solsebepti erekshe tartymdy. Búl qozghalystyng simvolyna ózin «Ken-myrza» dep ataytyn amerikalyqtyn virusqa aynalghan maniyfesi aynaldy. Ol óz aulasynda kiyiz ýi tigip, Alpamys batyr men Qyz Jibek turaly epostardy ýirenip, sadaq atu jattyghularyn jasap, Astanagha kóshipbaryp avangard sәuletshi boludy armandaytynyn jazady.

Paydalanushylar Qazaqstannan bayqaghan«Wasian» estetikasy (West + Asian) da ereksheqyzyghushylyq tudyrdy. Astananyn futuristik ghimarattarynyn sheksiz dala fonymen kontrast jasauy «kóshpeli kiyberpank» obrazyn qalyptastyrdy. Tabighat pen tehnologiyanyng osynday ýilesimi batys auditoriyasy ýshin tynәri әserli kórindi. Muzyka da trendtin bir bóligine aynaldy: dombyra, kýi jәne kómeymen aytu elementteri elektrondy muzykamen aralasyp, dәstýrli aziyalyq pop-mәdeniyetke balama retinde qabyldana bastady. Postkenestik brutalizm men últtyq oi-órnekterdin ýilesimi vizualdy stili retinde «jana» әri siyrek kezdesetin baghytqa aynaldy.

Qazaqstangha degen qyzyghushylyqtyn artuy onyn úzaq uaqyt boyy batys nazarynan tysqalghanymen baylanysty. Japoniya, OntýstikKoreya jәne Qytay mәdeniyetteri úzaq jyldar boyy ýstemdik etkennen keyin internet-auditoriya jana mәdeniy baghyt izdey bastady. Qazaqstan olargha «jana lor» úsyndy — batyrlar epostary, dala kenistigi jәne belgisizdik sezimi. Sonymen qatar, búl antiy-meynstrimnin bir týrine aynaldy: Qazaqstangha qyzyghu arqyly paydalanushylar ózderining «erekshe talghamyn» kórsetkisi keledi.

Qazaqstannyn óz ishinde búl trendke degen reaksiya ekiúshty boldy. Bir jaghynan, búl el mәdeniyetine degen qyzyghushylyqtyn artqany jәne eski stereotipterdin әlsiregeni retinde qabyldanady. Ekinshi jaghynan, belgili birdengeyde fetishizasiya sezimi bayqalady — yaghny kýndelikti ómir syrt kózge estetikalyq obrazghaaynalyp ketkendey әser qaldyrady. Kópshilikmúny ironiyamen qabyldap, shynayylyq pen internettegi beynenin arasyndaghy ayyrmashylyqty atap ótude.

Qazaqstannyn internettegi tanymaldyghy jasandy týrde emes, tabighiy týrde qalyptasty — onyn mәdeniy jәne vizualdy erekshelikterining arqasynda. Álemdik mәdeniyet jiyi qaytalanatyn jәne boljamdy bolyp kórinetin kezende «dala vayby» jana әri tartymdy qúbylys retinde qabyldandy. Ol arhaikalyq pen futuristik elementterdin erekshe ýilesimin úsynyp, jahandyq auditoriyanyn nazaryn ózine audardy.

Abai.kz