2026 جىلدىڭ مامىرىندا جاھاندىق ينتەرنەت-مادەنيەتتىڭ باعىتى كۇتپەگەن جەردەن وزگەردى. X (Twitter) پلاتفورماسىنداعى @ciscaucasian قولدانۋشىسىنىڭ ءبىر عانا جازباسى سيرەك كەزدەسەتىن اسەرگە يە بولدى: ول قازاقستاننىڭ دالا ەستەتيكاسىن باتىس اۋديتورياسى ءۇشىن جاپپاي قىزىعۋشىلىق نىسانىنا اينالدىردى. «نەردتەر جاپونيانى جاقسى كورۋ ەندى نيشالىق ەمەس ەكەنىن ءتۇسىندى, سوندىقتان ولار قازاقستانعا اۋىستى» دەگەن وي بىرنەشە ساعات ىشىندە ميلليونداعان قارالىم جيناپ, مەمدەر, ەستەتيكالىق توپتامالار جانە «ازياتتىق» بولاشاق تۋرالى پىكىرتالاستار تولقىنىن باستادى.

جاڭا ترەندتىڭ نەگىزگى ۇعىمى «Kazakh-boo» (قازاقبۋ) تەرمينى بولدى — بۇل جاپون پوپ-مادەنيەتىنىڭ فاناتتارىن بىلدىرەتىن weeaboo سوزىنەن شىققان. الايدا جاپونيا الدەقاشان جاھاندىق مەينستريمگە اينالسا, قازاقستان باتىسينتەرنەتى ءۇشىن «جاڭا جاپونيا» رەتىندەقابىلدانۋدا — از زەرتتەلگەن, قاتالداۋ جانە سولسەبەپتى ەرەكشە تارتىمدى. بۇل قوزعالىستىڭ سيمۆولىنا ءوزىن «كەن-مىرزا» دەپ اتايتىن امەريكالىقتىڭ ۆيرۋسقا اينالعان مانيفەسى اينالدى. ول ءوز اۋلاسىندا كيىز ءۇي تىگىپ, الپامىس باتىر مەن قىز جىبەك تۋرالى ەپوستاردى ۇيرەنىپ, ساداق اتۋ جاتتىعۋلارىن جاساپ, استاناعا كوشىپبارىپ اۆانگارد ساۋلەتشى بولۋدى ارماندايتىنىن جازادى.

پايدالانۋشىلار قازاقستاننان بايقاعان«Wasian» ەستەتيكاسى (West + Asian) دا ەرەكشەقىزىعۋشىلىق تۋدىردى. استانانىڭ فۋتۋريستىك عيماراتتارىنىڭ شەكسىز دالا فونىمەن كونتراست جاساۋى «كوشپەلى كيبەرپانك» وبرازىن قالىپتاستىردى. تابيعات پەن تەحنولوگيانىڭ وسىنداي ۇيلەسىمى باتىس اۋديتورياسى ءۇشىن تىڭءارى اسەرلى كورىندى. مۋزىكا دا ترەندتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى: دومبىرا, كۇي جانە كومەيمەن ايتۋ ەلەمەنتتەرى ەلەكتروندى مۋزىكامەن ارالاسىپ, ءداستۇرلى ازيالىق پوپ-مادەنيەتكە بالاما رەتىندە قابىلدانا باستادى. پوستكەڭەستىك برۋتاليزم مەن ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەردىڭ ۇيلەسىمى ۆيزۋالدى ستيل رەتىندە «جاڭا» ءارى سيرەك كەزدەسەتىن باعىتقا اينالدى.

قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتۋى ونىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى باتىس نازارىنان تىسقالعانىمەن بايلانىستى. جاپونيا, وڭتۇستىككورەيا جانە قىتاي مادەنيەتتەرى ۇزاق جىلدار بويى ۇستەمدىك ەتكەننەن كەيىن ينتەرنەت-اۋديتوريا جاڭا مادەني باعىت ىزدەي باستادى. قازاقستان ولارعا «جاڭا لور» ۇسىندى — باتىرلار ەپوستارى, دالا كەڭىستىگى جانە بەلگىسىزدىك سەزىمى. سونىمەن قاتار, بۇل انتي-مەينستريمنىڭ ءبىر تۇرىنە اينالدى: قازاقستانعا قىزىعۋ ارقىلى پايدالانۋشىلار وزدەرىنىڭ «ەرەكشە تالعامىن» كورسەتكىسى كەلەدى.

قازاقستاننىڭ ءوز ىشىندە بۇل ترەندكە دەگەن رەاكتسيا ەكىۇشتى بولدى. ءبىر جاعىنان, بۇل ەل مادەنيەتىنە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتقانى جانە ەسكى ستەرەوتيپتەردىڭ السىرەگەنى رەتىندە قابىلدانادى. ەكىنشى جاعىنان, بەلگىلى ءبىردەڭگەيدە فەتيشيزاتسيا سەزىمى بايقالادى — ياعني كۇندەلىكتى ءومىر سىرت كوزگە ەستەتيكالىق وبرازعااينالىپ كەتكەندەي اسەر قالدىرادى. كوپشىلىكمۇنى يرونيامەن قابىلداپ, شىنايىلىق پەن ينتەرنەتتەگى بەينەنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى اتاپ وتۋدە.

قازاقستاننىڭ ينتەرنەتتەگى تانىمالدىعى جاساندى تۇردە ەمەس, تابيعي تۇردە قالىپتاستى — ونىڭ مادەني جانە ۆيزۋالدى ەرەكشەلىكتەرىنىڭ ارقاسىندا. الەمدىك مادەنيەت ءجيى قايتالاناتىن جانە بولجامدى بولىپ كورىنەتىن كەزەڭدە «دالا ۆايبى» جاڭا ءارى تارتىمدى قۇبىلىس رەتىندە قابىلداندى. ول ارحايكالىق پەن فۋتۋريستىك ەلەمەنتتەردىڭ ەرەكشە ۇيلەسىمىن ۇسىنىپ, جاھاندىق اۋديتوريانىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى.

Abai.kz