Japoniyagha sapar barysynda alystan asqaq kóringen Fudziyama tauyn alghash kórgen sәtte erekshe әserge bólendim. “Qúday mekendeytin” kiyeli tau sanalatyn Fudzy shynyn ýnemi búlt kómkerip túrady. Alaqandaghyday múnday әdemi kórinis óte siyrek eken. Fudziyama – jay ghana biyik tau emes. Búl – tútas bir halyqtyng ruhany bolmysy, últtyq minezi men tarihy jadyn boyyna sinirgen tabighattyng ghajayyp tuyndysy.

Keyde belgili bir eldi tanytu ýshin úzaq týsindiruding qajeti joq. Bir ghana simvol jetkilikti. Fransiyany – Eyfeli múnarasy, Mysyrdy – piramidalar, Qazaqstandy – Úly Dala men qasiyetti Týrkistan tanytsa, Japoniyany әlemge әigilep túrghan eng úly belgilerding biri – Fudziyama.

Biyiktigi 3776 metr bolatyn búl tau myndaghan jyldar boyy japon halqynyng mәdeniyetinde, әdebiyetinde, suret ónerinde jәne dýniyetanymynda erekshe oryn alyp keledi. Onyng beynesi milliondaghan surette, jýzdegen poemada, myndaghan fotosurette kórinis tapqan. Biraq Fudziyamanyng qúdireti onyng syrtqy kelbetinde ghana emes.

Men ýshin Fudziyama – túraqtylyqtyng simvoly. Japoniya jer silkinisi jii bolatyn, tayfun soghatyn, tabighy synaqtar kóp kezdesetin memleket. Soghan qaramastan búl el әlemdegi eng damyghan memleketterding qataryna kóterildi. Onyng syry nede?

Jauabyn Fudziyamagha qarap sezindim. Tau myndaghan jyl boyy ornynan qozghalmay túr. Onyng ainalasynda úrpaqtar auysty, imperatorlar ózgerdi, soghystar ótti, qalalar boy kóterdi. Biraq tau óz biyigin saqtap qaldy.

Memleket te dәl solay boluy kerek shyghar. Damu degenimiz – tamyrdan ajyrau emes. Kerisinshe, últtyq negizdi saqtay otyryp janaru. Japondar tehnologiyalyq progresti de, jasandy intellektini de, sifrlandyrudy da últtyq bolmysymen úshtastyra bildi. Olar әlemning eng zamanauy elderining biri bola túra, óz dәstýrin joghaltqan joq.

Búl biz ýshin de manyzdy sabaq. Qazaqstan da býgin ýlken tarihy janghyru kezenin bastan ótkerude. Konstitusiyalyq reformalar jýzege asyryluda. Memlekettik basqarudyng jana ýlgisi qalyptasyp keledi. Qoghamdyq dialogtyng jana instituttary payda boldy. Biraq osy ózgeristerding barlyghy últtyq qúndylyqtarymyzgha sýiengende ghana bayandy bolmaq.

Fudziyama maghan taghy bir aqiqatty eske saldy. Naghyz biyiktik – syrtqy saltanatta emes, ishki mazmúnda.

Japon halqy tabighatty baghyndyrugha emes, onymen ýndes ómir sýruge úmtylghan. Sondyqtan Fudzy olardyng mәdeniyetinde kýshting emes, ýilesimning belgisi retinde qabyldanady.

Býgingi әlemge dәl osynday ústanym jetispeytindey kórinedi. Tehnologiya damyghan sayyn adamzattyng ruhany jauapkershiligi de artuy tiyis. Ekonomikalyq ósim tabighatqa qamqorlyqpen, innovasiya últtyq mәdeniyetpen, jahandanu últtyq erekshelikpen qatar jýrui qajet.

Fudziyama shynyna qaraghan sayyn adamnyng kózi biyiktikke úmtylady. Al jýregi terendik turaly oilanady.

Sondyqtan búl tau maghan tabighat eskertkishi retinde ghana emes, ómirding ózinen syr shertetin ýnsiz ústazday әser etti. Bәlkim, halyqtardyng úlylyghy da dәl osynday bolar. Ózindi ózgeden joghary qon emes, óz biyigindi saqtap qalu, ótkenindi úmytpay, bolashaqqa qadam basu, tamyryndy terenge jiberip, shynyndy kókke kóteru últ úlylyghynyng kórsetikishi me dersin. Fudziyama maghan osynday oy saldy.

Al Qazaqstannyng da óz Fudziyamasy bar. Ol – halqymyzdyng ruhy.

Biybigýl Jeksenbay, senator

Abai.kz