Qaraghandyda jana Konstitusiyanyng kýshine enuine arnalghan «Jana Konstitusiya – Ádiletti Qazaqstannyng negizi» atty ónirlik sarapshylyq forum ótti. Is-sharagha memlekettik organdardyng ókilderi, deputattar, sot jýiesi men prokuratura qyzmetkerleri, qoghamdyq birlestikter jәne ghylymy qauymdastyq ókilderi qatysty. Sonymen qatar Ortalyq sayabaqta jana Ata Zandy qoldaugha arnalghan jastar fleshmoby úiymdastyryldy.

Forum barysynda qatysushylar ýsh negizgi mәseleni talqylady: jana Ata Zannyng memleketti nyghaytudaghy róli, búl ýderiske әrbir azamattyng qosatyn ýlesi jәne Konstitusiya qorghaugha tiyis qúndylyqtar. Talqylau ózeginde adam qúqyqtary men mindetteri, azamattyq qoghamdy damytu, otbasylyq qúndylyqtar men qoghamdyq kelisimdi nyghaytu mәseleleri boldy.

— Ata Zannyng eng basty qúndylyghy — adam, onyng ómiri, qúqyqtary, bostandyqtary, enbegi men qadir-qasiyeti. Jana Konstitusiya — jalpyhalyqtyq referendumda qabyldanghan ortaq tandauymyz. Býgin ony is jýzinde jýzege asyrudyng jana kezeni bastalady. Onyng normalary men qúndylyqtaryn qanshalyqty dәiekti ústanatynymyz jýrgizilip jatqan reformalardyng tabysy men qoghamnyng memleketke degen senimin aiqyndaydy, — dep atap ótti Qaraghandy oblysynyng әkimi Ermaghanbet Bólekpaev.

Oblys prokurory Múrat Tileuberdiyev zang ýstemdigi men azamattardyng konstitusiyalyq qúqyqtarynyng manyzdylyghyna erekshe toqtaldy.

— Ádilettilik, zang men tәrtip, sonday-aq tabighatqa úqypty qarau siyaqty songhy jyldary qoghamdyq sananyng ajyramas bóligine ainalghan qaghidattar alghash ret konstitusiyalyq dengeyde bekitildi. Konstitusiyanyng basty qúndylyghy — onda biylikting emes, halyqtyng erki kórinis tabady. Óitkeni Ata Zangha sәikes Qazaqstandaghy memlekettik biylikting birden-bir bastauy әri egemendikting iyesi — halyq, — dedi ol.

Oblystyq sottyng tóraghasy Erden Áripov sot tóreligin jýzege asyrudaghy jana jaghdaylar turaly aityp ótti.

— Býginde sot jýiesining róli jekelegen qúqyqtyq daulardy sheshumen ghana shektelmeydi. Sot konstitusiyalyq qúndylyqtardy iske asyrudyng jәne qoghamnyng memleketke degen senimin nyghaytudyng manyzdy institutyna ainalyp otyr. Jana Konstitusiya azamattardyng qúqyqtaryn qorghau kepildikterin edәuir kýsheytti. Manyzdy janashyldyqtardyng biri — advokaturanyng konstitusiyalyq mәrtebesining bekitilui. Búl onyng qúqyqtyq mәrtebesin arttyryp qana qoymay, adam qúqyqtary men bostandyqtaryn qorghaudaghy sheshushi rólin aiqyndady, — dep týsindirdi ol.

Qaraghandy oblystyq mәslihatynyng tóraghasy Núrken Qobjanov «Qazaqstan Halyq Kenesinin» qúryluy ónirlerding bastamalaryn eskeruge qosymsha mýmkindik beretinin atap ótti. Onyng pikirinshe, qoghamdyq dialogtyng jana jýiesi túrghyndardyng úsynystaryn respublikalyq dengeyge tiyimdi jetkizuge jәne olardy memlekettik baghdarlamalar men zannamalyq bastamalardy әzirleu barysynda eskeruge jol ashady.

Qaraghandyda jana Konstitusiyanyng kýshine enuine arnalghan «Jana Konstitusiya – Ádiletti Qazaqstannyng negizi» atty ónirlik sarapshylyq forum ótti. Is-sharagha memlekettik organdardyng ókilderi, deputattar, sot jýiesi men prokuratura qyzmetkerleri, qoghamdyq birlestikter jәne ghylymy qauymdastyq ókilderi qatysty. Sonymen qatar Ortalyq sayabaqta jana Ata Zandy qoldaugha arnalghan jastar fleshmoby úiymdastyryldy.

Forum barysynda qatysushylar ýsh negizgi mәseleni talqylady: jana Ata Zannyng memleketti nyghaytudaghy róli, búl ýderiske әrbir azamattyng qosatyn ýlesi jәne Konstitusiya qorghaugha tiyis qúndylyqtar. Talqylau ózeginde adam qúqyqtary men mindetteri, azamattyq qoghamdy damytu, otbasylyq qúndylyqtar men qoghamdyq kelisimdi nyghaytu mәseleleri boldy.

— Ata Zannyng eng basty qúndylyghy — adam, onyng ómiri, qúqyqtary, bostandyqtary, enbegi men qadir-qasiyeti. Jana Konstitusiya — jalpyhalyqtyq referendumda qabyldanghan ortaq tandauymyz. Býgin ony is jýzinde jýzege asyrudyng jana kezeni bastalady. Onyng normalary men qúndylyqtaryn qanshalyqty dәiekti ústanatynymyz jýrgizilip jatqan reformalardyng tabysy men qoghamnyng memleketke degen senimin aiqyndaydy, — dep atap ótti Qaraghandy oblysynyng әkimi Ermaghanbet Bólekpaev.

Oblys prokurory Múrat Tileuberdiyev zang ýstemdigi men azamattardyng konstitusiyalyq qúqyqtarynyng manyzdylyghyna erekshe toqtaldy.

— Ádilettilik, zang men tәrtip, sonday-aq tabighatqa úqypty qarau siyaqty songhy jyldary qoghamdyq sananyng ajyramas bóligine ainalghan qaghidattar alghash ret konstitusiyalyq dengeyde bekitildi. Konstitusiyanyng basty qúndylyghy — onda biylikting emes, halyqtyng erki kórinis tabady. Óitkeni Ata Zangha sәikes Qazaqstandaghy memlekettik biylikting birden-bir bastauy әri egemendikting iyesi — halyq, — dedi ol.

Oblystyq sottyng tóraghasy Erden Áripov sot tóreligin jýzege asyrudaghy jana jaghdaylar turaly aityp ótti.

— Býginde sot jýiesining róli jekelegen qúqyqtyq daulardy sheshumen ghana shektelmeydi. Sot konstitusiyalyq qúndylyqtardy iske asyrudyng jәne qoghamnyng memleketke degen senimin nyghaytudyng manyzdy institutyna ainalyp otyr. Jana Konstitusiya azamattardyng qúqyqtaryn qorghau kepildikterin edәuir kýsheytti. Manyzdy janashyldyqtardyng biri — advokaturanyng konstitusiyalyq mәrtebesining bekitilui. Búl onyng qúqyqtyq mәrtebesin arttyryp qana qoymay, adam qúqyqtary men bostandyqtaryn qorghaudaghy sheshushi rólin aiqyndady, — dep týsindirdi ol.

Qaraghandy oblystyq mәslihatynyng tóraghasy Núrken Qobjanov «Qazaqstan Halyq Kenesinin» qúryluy ónirlerding bastamalaryn eskeruge qosymsha mýmkindik beretinin atap ótti. Onyng pikirinshe, qoghamdyq dialogtyng jana jýiesi túrghyndardyng úsynystaryn respublikalyq dengeyge tiyimdi jetkizuge jәne olardy memlekettik baghdarlamalar men zannamalyq bastamalardy әzirleu barysynda eskeruge jol ashady.

— Konstitusiya yntymaq, toptasu jәne halyq birligi ruhymen astasqan. Býgin biz elimizding ómirinde jana paraq ashyp, memlekettik, sayasy jәne qoghamdyq qúrylystyng jana ýlgisine qadam basyp otyrmyz. Óz tiyimdiligin dәleldegen barlyq qúrylymdar tolyqqandy júmysyn jalghastyrady, sonyng ishinde ónirding etnomәdeny birlestikteri de bar. Endi olar oblystyq Qoghamdyq kenesting qyzmetine yqpaldasyp, ózara yntymaqtastyqty odan әri kýsheytedi, — dedi Qaraghandy oblystyq evrey mәdeniyeti ortalyghynyng tóraghasy Viylen Molotov-Luchanskiy.

Forum sonynda ónirding damuyna ýles qosqan qogham ókilderine Qazaqstan Respublikasy jana Konstitusiyasynyng arnayy basylymyn saltanatty týrde tabystau rәsimi ótti.

Abai.kz