Premier-ministr Oljas Bektenov Qazaqstan Respublikasy Preziydenti janyndaghy «jasyl ekonomikagha» kóshu jónindegi kenesting otyrysyn ótkizdi. Jiynda Memleket basshysynyng «Taza Qazaqstan» bastamasyn jýzege asyru barysy qaraldy.

Suret: Ýkimetting telegram arnasynan alyndy.

«Qazaqstan Respublikasynyng jana Konstitusiyasynda qorshaghan ortany qorghau, tabighy baylyqqa úqypty qarau әr azamattyng basty mindetterining biri retinde bekitilgen. Joghary ekologiyalyq mәdeniyetti qalyptastyru – el qyzmetining negizgi qaghidaty. Osyghan baylanysty, Memleket basshysynyng “Taza Qazaqstan” bastamasy Konstitusiyada belgilengen negizgi qaghidat retinde birizdilikpen jýzege asyryluda. Bizding osy qaghidatty ústanuymyzdyng jarqyn mysaly retinde ekologiyalyq mәselelerdi birlesip sheshuge qoghamnyng barlyq ókilin, eriktiler men biznesti tartu boyynsha auqymdy júmys boldy. Biz tabighatqa úqypty qarau jәne tazalyqty saqtau Qazaqstannyng әrbir azamaty ýshin ishki qajettilik pen kýndelikti ómir normasyna ainalghanyn qalaymyz», - dep atap ótti Oljas Bektenov.

Ekologiya jәne tabighy resurstar ministrligining derekteri boyynsha, jyl basynan beri «Taza Qazaqstan» ayasynda elimizde 1 mln-nan astam aghash otyrghyzylyp, 4 mln-nan astam adamnyn, onyng ishinde 510 myng eriktining qatysuymen 200-den astam ekologiyalyq is-shara ótkizildi. Respublika boyynsha 76 myng gektardan astam aumaq tazartylyp, 413 myng tonna qaldyq jinaldy jәne shygharyldy. Sonday-aq, 115,7 myng tonna qaldyq qayta óndeuge jiberildi.

Suret: Ýkimetting telegram arnasynan alyndy.

Jalpy, «Taza Qazaqstan» jalpyúlttyq qozghalysy bastau alghan ýsh jyl ishinde eldi mekenderde 5,6 mln-nan astam aghash otyrghyzylyp, memlekettik orman qory aumaghynda 1 mlrd-tan astam kóshet pen jas shybyq egildi.

Premier-ministr birqatar ónir әkimderining esepterin tyndady.

Úlytau oblysynyng әkimi Dastan Ryspekov jyl basynan beri 900 gektardan astam aumaq tazartylyp, 3,5 myng tonna qatty túrmystyq qaldyq shygharylghanyn bayandady. Biyl 30 myng aghash otyrghyzu josparlansa, kóktemgi kezende 19 myng kóshet pen búta otyrghyzyldy. Ónirde 2027 jylgha deyin qaghaz jәne rezenke qaldyqtaryn qayta óndeu sehyn iske qosu josparlanyp otyr.

Týrkistan oblysynyn әkimi Núralhan Kósherovting bayandamasyna sәikes, ónirde 332 mynnan astam aghash otyrghyzyldy. 3 mynnan astam ekologiyalyq aksiya men senbilikke 355 mynnan astam túrghyn qatysyp, 1,2 mynnan astam arnayy tehnika júmyldyryldy. Nәtiyjesinde, 380 tonna qoqys shygharyldy. «Týrkistan» ekobaghy ashyldy, quattau stansaarymen jabdyqtalghan 33 elektr avtobus paydalanugha berildi.

Shyghys Qazaqstan oblysynyn әkimi Núrymbet Saqtaghanov ónirde 22 myng tonnadan astam qoqys shygharylghanyn bayandady. Oblysta Óskemen qalasyndaghy «Taza Qazaqstan», «Qayyndy toghay», «Jasyl aimaq» jәne «Tauly Ýlbi» sekildi iri ekoparkter qúryluda. Jalpy ekologiyalyq aksiyalargha 330 mynnan astam adam jәne 19 myng erikti qatysty.

Premier-ministr «Taza Qazaqstan» ekologiyalyq mәdeniyetti damytu tújyrymdamasy bir rettik ekologiyalyq aksiyalar formatynan ekologiyalyq mәdeniyetti qalyptastyrugha, azamattardyng qorshaghan ortanyng jay-kýiine degen jauapkershiligin arttyru jәne ómir sýru sapasyn jaqsartugha baghyttalghan dәiekti memlekettik sayasatqa ainalghanyn atap ótti.

«Memleket basshysynyng "Taza Qazaqstan" ekologiyalyq mәdeniyetti damytu tújyrymdamasyn jýzege asyrudyng tiyimdiligi ótkizilgen is-sharalar sanymen emes, eldi mekenderding jaghdayynyn, halyqtyng ekologiyalyq mәdeniyeti dengeyining naqty ózgeristerimen jәne qol jetkizilgen nәtiyjelerding túraqtylyghymen baghalanady.Búghan qol jetkizu ýshin ortalyq jәne jergilikti atqarushy organdar eldi mekenderdi abattandyru, ekologiyalyq qúqyq búzushylyqtardyng aldyn alu, tiyisti infraqúrylymdy, onyng ishinde qaldyqtardy qayta óndeu obektilerin damytumen baylanysty jýieli júmys isteui qajet», - dep atap ótti Oljas Bektenov.

Premier-ministr:

-barlyq memlekettik organdargha tújyrymdamada kózdelgen barlyq is-sharanyng sapaly әri uaqtyly jýzege asyryluyn, sonday-aq belgilengen nysanaly kórsetkishterding tolyq oryndaluyn qamtamasyz etudi;

-«Taza Qazaqstan» bastamasy ayasyndaghy is-sharalargha jastar, volonterlik úiymdar, qoghamdyq birlestikter men biznesting qatysuyn «Jasyl ekonomikagha» kóshu jónindegi kenesting otyrysynda aghymdaghy jaghday jәne qaldyqtardy basqaru boyynsha qabyldanyp jatqan sharalar qaraldy. Olardyng ishinde qayta óndeu infraqúrylymyn damytu, energetikalyq túrghyda kәdege jaratu, túrmystyq qatty qaldyqtar poligondaryn janghyrtu, sonday-aq energiya ýnemdeu jәne ekonomikanyng energiya tiyimdiligin arttyru salalary bar.

Suret: Ýkimetting telegram arnasynan alyndy.

Ekologiya jәne tabighy resurstar ministri Erlan Nysanbaevtyng bayandamasy tyndaldy:

*2025 jyldyng qorytyndysy boyynsha kommunaldyq qaldyqtardy súryptau jәne qayta óndeu ýlesi 30,7%-dy qúrady. 2030 jylgha qaray kommunaldyq qaldyqtardy qayta óndeu 40%, ónerkәsiptik qaldyqtardy qayta óndeu 50% bolady dep kýtilude;

*ótken jyly anyqtalghan 3 828 stihiyalyq qoqys ornynyng 3 629-y nemese 95%-y joyyldy. Al osy jyldyng birinshi jartysynda búl kórsetkish 1 983-ten 585 boldy;

*kәdege jaratu tólemi esebinen jenildetilgen qarjylandyru shenberinde 374 mlrd tengege 68 joba maqúldanyp, onyng 12-si paydalanugha berildi;

*2 755 túrmystyq qatty qaldyqtar poligonynda janghyrtu júmystary jýrgizilude. Auyldyq jerlerde alang bólu ýshin jekelegen rúqsat beru rәsimderi men ekologiyalyq talaptar jenildetildi, jana nysandardlyng qúrylysy kәdege jaratu tóleminen týsetin qarajat esebinen qarjylandyrylatyn bolady;

*«Ekoqoldau» baghdarlamasyna 94 kompaniya qosylghan. 115 myng tonnadan astam qaghaz, shyny, shina men plastik qayta óndeldi, tólem kólemi 3 mlrd tengeni qúrady. Bólek-bólek jinau tәsilin túrghyn ýy sektory dengeyinde keneytu júmystaryna qoqys shygharatyn kompaniyalardy, MIB jәne PIYK-terdi qosu pysyqtaluda.

Talqylaugha «Jasyl Akademiya» ghylymiy-bilim beru ortalyghynyng diyrektory Baqyt Esekina, «Qazaqstannyng ekologiyalyq úiymdary qauymdastyghy» ZTB basqarma tóraghasy Aygýl Solovieva, «Jasyl ekonomikany» qoldau jәne G-Global-dy damytu koalisiyasy» ZTB basqarma tóraghasy Ashat Sýleymenov, «Halyqaralyq jasyl tehnologiyalar jәne investisiyalyq jobalar ortalyghy» KEAQ basqarma tóraghasy Sәken Qalqamanov, «KazWaste» qaldyqtardy basqaru jónindegi qazaqstandyq qauymdastyghynyng atqarushy diyrektory Vera Mústafina qatysty. Atap aitqanda, eldi mekenderdi abattandyru, sanitarlyq tazalau jәne kógaldandyru sapasyn, sonday-aq olardyng qorshaghan ortagha әserin baghalau ýshin sifrlyq qúraldar men JY sheshimderin engizu turaly úsynystar aityldy. Búdan basqa, ónirlerge kenes beru, zamanauy tehnologiyalardy engizu jәne ýzdik halyqaralyq tәjiriybelerdi keninen taratu ýshin «jasyl» jobalardy sýiemeldeu boyynsha ýilestiru júmystaryn kýsheytu úsynyldy. Premier-ministr jýrgizilip jatqan júmystar ómir sýru sapasyn arttyrugha jәne qolayly ekojýieni qalyptastyrugha yqpal ete otyryp, túrghyndar ýshin jayly oryndardy, jana tartu nýktelerin qúrugha tiyis ekenin atap ótti.

«Memleket basshysy manyzdy ekologiyalyq mindetterding biri retinde túrmystyq qatty qaldyqtardy basqaru mәselesine erekshe nazar audarady. Qaldyqtardyng barlyq týrlerin basqaru jóninde tújyrymdama bekitildi, túrmystyq qatty qaldyqtargha jana poligondar salu ýshin qajetti normativtik aktiler qabyldandy, salany jenildikpen kreditteu tetigi iske asyryluda. Rúqsat etilmegen poligondardy joi boyynsha túraqty júmys jýrgizilude. Degenmen, sheshimderdi qajet etetin birqatar mәseleler bar», - dep atap ótti Oljas Bektenov.

Ýkimet basshysynyng tapsyrmalary:

*Ekologiya jәne tabighy resurstar ministrligi bir apta merzimde túrmystyq qatty qaldyqtardyng jana poligondaryn salu tetigin jýzege asyru jónindegi qauly jobasyn Ýkimet apparatyna engizsin;

*ónirlerding әkimdikteri rúqsat etilmegen qoqys ýiindilerin joi jónindegi júmysty kýsheytsin.

*Premier-ministr aghymdaghy júmystyng әlsiz qarqynyn atap ótti;

*qaldyqtardy qayta óndeu.

«Álemning aldynghy qatarly elderinde «Túiyq sikldi ekonomika» tújyrymdamasy sәtti jýzege asyryldy, onyng negizgi qaghidaty – qaldyqtardyng payda boluyn boldyrmau. Mәselen, Shvesiyada qoqystyng 1%-dan azy poligondargha týsedi. Búl el tipti kórshi elderden qaldyqtardy importtaydy. Germaniyada túrmystyq qaldyqtardyng 67%-dan astamy ainalymgha qaytarylady. Tizimdi jalghastyrugha bolady. Qaldyqtardy qayta óndeu – mine búl biz úmtylatyn meje. Alayda, qaldyqtardy qayta óndeu salasyndaghy jobalardy jýzege asyrudy keshiktirip jatqan faktiler bar. Osyghan baylanysty, Ekologiya ministrligi bir apta merzimde qaldyqtardy qayta paydalanu salasyndaghy jobalargha tekseru jýrgizsin jәne olardy iske asyru jóninde naqty sheshimder engizsin», - dep atap ótti Premier-ministr.

Búdan bólek, energiya ýnemdeu salasynda jýrgizilip jatqan júmystargha jәne salany damytu jónindegi josparlargha nazar audaryldy.

Ónerkәsip jәne qúrylys ministri Ersayyn Naghaspaev ónerkәsip sektorynda iri kәsiporyndarmen jýrgizilgen júmystardyng nәtiyjesinde energiya syiymdylyghynyng 32%-gha tómendegenin bayandady. Onyng aituynsha, iri kәsiporyndar ýshin energiya tiyimdiligi boyynsha jeke maqsatty indikatorlar әzirlengen. Shamamen 300 iri ónerkәsip nysanynda energetikalyq audit jýrgizilip, 113 mlrd tenge kóleminde energiya ýnemdeu is-sharalary jýzege asyryldy. Sonyng nәtiyjesinde salada aitarlyqtay ekonomikalyq tiyimdilikke qol jetkizildi. Qazirgi tanda taghy 300-den astam nysanda osy baghyttaghy júmystar jalghasuda. Jalpy, 2024 jyldyng qorytyndysy boyynsha Qazaqstan ekonomikasynyng energiya syiymdylyghy 5%-gha tómendedi.

Premier-ministr energiya ýnemdeu jәne energiya tiyimdiligi salasynda ozyq tәjiriybeni engizuding manyzdylyghyn atap ótti.

«Memleket basshysy jaqynda Qazaqstan ekonomikasynyng energiya syiymdylyghy әlemdik ortasha mәnderden 2 ese jәne EYDÚ elderining kórsetkishterinen 3,5 ese joghary ekenin atap ótti. Halyqaralyq energetikalyq agenttik belgilegen jahandyq ýrdis energiya syiymdylyghynyng josparly tómendeui bolyp qala beredi – jahandyq ekonomika az resurstardy paydalana otyryp, kóbirek payda tabudy ýirenude. Sondyqtan energiya ýnemdeu jәne energiya tiyimdiligi salasynda ozyq tәjiriybeni belsendi engizu qajet», - dep atap ótti Oljas Bektenov.

Otyrysqa qatysushylardyng nazary әlemdik tәjiriybege audaryldy. Mәselen, Germaniya men Japoniyada metallurgiyalyq jәne himiyalyq zauyttardan artyq jylu atmosferagha shygharylmastan jylu sorghylarymen alynyp, jaqyn mandaghy túrghyn audandardy jylytugha jiberiledi. Europanyng kóptegen elderinde jana ghimarattardy salu kezinde asa germetikalyq jylu oqshaulau, energiyany ýnemdeytin terezeler jәne auany qalpyna keltiru jýieleri qoldanylady.

«Memleket basshysy Ýkimet aldyna 2029 jylgha qaray ekonomikanyng energiya tútynuy men energiya syiymdylyghyn 15 %-gha tómendetu mindetin qoydy. Ónerkәsipting barlyq subektileri energiya ýnemdeu jәne energiya tiyimdiligin arttyru jónindegi ózderining is-sharalar josparlaryn bekituge tiyis. Bir apta merzimde Aqmola, Shyghys Qazaqstan, Aqtóbe jәne Qyzylorda oblystarynyn, Astana qalasynyng әkimdikteri tiyisti Jol kartalaryn bekitui qajet. Ónerkәsip ministrligi búl mәseleni erekshe baqylauda ústauy qajet», - dedi Premier-ministr.

Ónerkәsip ministrligi jauapty organdarmen jәne әkimdiktermen birlesip josparlanghan kórsetkishterge qol jetkizu jóninde tiyisti sharalar qabyldauy qajet.

Abai.kz