Investisiyalyq diplomatiya. Toqaevtyng tolyq 7 jyl preziydenttigi barysynda Qazaqstangha 162 milliard dollar investisiya kelgen

Qasym-Jomart Toqaevtyng memleket basqarghan kezenindegi syrtqy sayasattyng kózge týse bermeytin, biraq ekonomika ýshin asa manyzdy bir ereksheligi bar. Kóbimiz ony bilmeymiz. Memleket basshysynyng sheteldik saparlarynyng edәuir bóligi sayasy kelissózdermen ayaqtalmaydy. Preziydent barghan elde iri biznes ókilderimen jeke kezdesedi, investisiyalyq dóngelek ýstel ótkizedi, naqty kompaniyalardy Qazaqstangha shaqyrady. Keyin sol kelissózderding kóbisi investisiyalyq kelisimge, zauytqa, elektr stansiyasyna, logistikalyq ortalyqqa nemese naqty kapital aghynyna ainalghan.

Endi osy korrelyasiyany sifrmen tekserip shyghayyq. Últtyq bankting 2026 jylghy 30 mausymda janartylghan statistikasy boyynsha, Qazaqstangha sheteldik tikeley investorlardan týsken jalpy investisiya aghyny 2019–2025 jyldary shamamen 155,8 mlrd dollar boldy. Al 2026 jyldyng alghashqy toqsanynda taghy 6,3 mlrd týsti. Qasym-Jomart Kemelúly 2019 jyldyng nauryz aiynan memleket basqarghanyn eskersek, 2026 jyldyng birinshi toqsanynda onyng preziydenttigine tolyq 7 jyl toldy. Sonda jeti jylda elimizge 162,1 milliard dollar investisiya kelgen. Ár jylda orta eseppen 23 milliard dollar kelip otyrghan.

Tipti jyldar boyynsha dinamikany qarap shygha alamyz. 2019 jyly 24,4 milliard, 2020 jyly – 17,2 mlrd, 2021 – 23,8 mlrd, 2022 – 28,2 mlrd, 2023 – 23,9 mlrd, 2024 – 17,9 mlrd, 2025 – 20,5 mlrd, al 2026 jyldyng birinshi toqsanynda 6,3 mlrd dollar investisiya tartylghan. Rekord 2022 jyly qoyylghan. Dәl sol jyly Preziydent Toqaevtyng bir kýn damyldamay saparlaghany esimde. Sonda әr sapar ekonomikamyz ýshin naqty esepteletin dollar bolyp effektisin bergen. Búl investisiyalyq diplomatiyanyng kózben kórip, qolmen ústay alatyn jemisi.

Elder boyynsha aitsaq. Preziydentting Ontýstik Koreyagha, Germaniyagha, Týrkiyagha, Saud Arabiyasyna, Singapur, Birikken Arab Ámirlikterine jasalghan saparlarynan keyin sol elderden aqqan investisiya kólemi eki esege ósken. Al Katar jәne Qytaymen baylanys tipti fenomenaldy kórsetkishke alyp keldi. 2023 jyly deyin Katardyng Qazaqstangha investisiyasy nebary 9 million dollar bolsa, 2025 jyly búl kólem 1,26 milliard dollargha deyin, yaghny 14 ese ósken. Qytaydy alatyn bolsaq, ol tipti strategiyalyq investisiyalyq әriptes dengeyine kóterildi. 2019 jyly Qytay bizge 1,69 milliard dollar investisiya berse, 2025 jyly kórshi elden 2,83 milliard dollar tartyldy. Biyl búl rekord taghy janaruy mýmkin.

Bir nәrseni týsinu kerek. Qasym-Jomart Kemelúly qazaq elining basshylyghyna әlemdik ekonomika auyr jaghdayda túrghan kezde, pandemiyada óndiris pen sauda tolyq toqtaghan kezde, inflyasiyanyng órship, kapital naryghynyng daghdarysqa úshyraghan uaqytynda, soghys bastalyp Reseyge sanksiyalar salynghan qiyn kezde keldi. Ol el basqarghan bir de bir jyl mamyrajay bolghan joq. Múnaydyng baghasy barreline 60-65 dollardan kóterilmey qoydy. Býkil әlem, tipti damyghan elderding ózi artyq kapital ýshin, investisiyalar ýshin qatty talasty. Búl uaqytta jylyna 23 milliard dollar investsiya tartyp otyru Qazaqstan ýshin erlikpen parapar edi. Ol ýshin әr elding biznesimen, naqty bir kәsiporyn diyrektorymen jeke-jeke kezdesu qajet boldy. Toqaev bәrining kónilin tapty. Qazaqstannyng perspektivasy men bolashaghyna sendire bildi. Qúrghaq uәde bergen joq, naqty sandar men jol kartasyn úsyndy. Garantiya berdi. Sol kezde investor sendi. Jәne Qazaqstangha kelgenine qazir eshbir investor ókinbeydi. Olar ýshin elimiz jemisti boldy, naqty diviydendterin jyl sayyn alyp jatyr.

Bastysy, memleket basshysy Qazaqstannyng jana investisiyalyq kartasyn jasady. Investorlar bayaghyday AQSh pen Niyderlandy ghana emes, Koreya, Singapur, Katar syndy jana oiynshylarmen tolyqty. Investorlar geografiyasy keneydi. Osynyng artynda jeti jyl talmay jýgirgen enbek jatyr.

Aybar Oljaev

Abai.kz

Investisiyalyq diplomatiya. Toqaevtyng tolyq 7 jyl preziydenttigi barysynda Qazaqstangha 162 milliard dollar investisiya kelgen

Qasym-Jomart Toqaevtyng memleket basqarghan kezenindegi syrtqy sayasattyng kózge týse bermeytin, biraq ekonomika ýshin asa manyzdy bir ereksheligi bar. Kóbimiz ony bilmeymiz. Memleket basshysynyng sheteldik saparlarynyng edәuir bóligi sayasy kelissózdermen ayaqtalmaydy. Preziydent barghan elde iri biznes ókilderimen jeke kezdesedi, investisiyalyq dóngelek ýstel ótkizedi, naqty kompaniyalardy Qazaqstangha shaqyrady. Keyin sol kelissózderding kóbisi investisiyalyq kelisimge, zauytqa, elektr stansiyasyna, logistikalyq ortalyqqa nemese naqty kapital aghynyna ainalghan.

Endi osy korrelyasiyany sifrmen tekserip shyghayyq. Últtyq bankting 2026 jylghy 30 mausymda janartylghan statistikasy boyynsha, Qazaqstangha sheteldik tikeley investorlardan týsken jalpy investisiya aghyny 2019–2025 jyldary shamamen 155,8 mlrd dollar boldy. Al 2026 jyldyng alghashqy toqsanynda taghy 6,3 mlrd týsti. Qasym-Jomart Kemelúly 2019 jyldyng nauryz aiynan memleket basqarghanyn eskersek, 2026 jyldyng birinshi toqsanynda onyng preziydenttigine tolyq 7 jyl toldy. Sonda jeti jylda elimizge 162,1 milliard dollar investisiya kelgen. Ár jylda orta eseppen 23 milliard dollar kelip otyrghan.

Tipti jyldar boyynsha dinamikany qarap shygha alamyz. 2019 jyly 24,4 milliard, 2020 jyly – 17,2 mlrd, 2021 – 23,8 mlrd, 2022 – 28,2 mlrd, 2023 – 23,9 mlrd, 2024 – 17,9 mlrd, 2025 – 20,5 mlrd, al 2026 jyldyng birinshi toqsanynda 6,3 mlrd dollar investisiya tartylghan. Rekord 2022 jyly qoyylghan. Dәl sol jyly Preziydent Toqaevtyng bir kýn damyldamay saparlaghany esimde. Sonda әr sapar ekonomikamyz ýshin naqty esepteletin dollar bolyp effektisin bergen. Búl investisiyalyq diplomatiyanyng kózben kórip, qolmen ústay alatyn jemisi.

Elder boyynsha aitsaq. Preziydentting Ontýstik Koreyagha, Germaniyagha, Týrkiyagha, Saud Arabiyasyna, Singapur, Birikken Arab Ámirlikterine jasalghan saparlarynan keyin sol elderden aqqan investisiya kólemi eki esege ósken. Al Katar jәne Qytaymen baylanys tipti fenomenaldy kórsetkishke alyp keldi. 2023 jyly deyin Katardyng Qazaqstangha investisiyasy nebary 9 million dollar bolsa, 2025 jyly búl kólem 1,26 milliard dollargha deyin, yaghny 14 ese ósken. Qytaydy alatyn bolsaq, ol tipti strategiyalyq investisiyalyq әriptes dengeyine kóterildi. 2019 jyly Qytay bizge 1,69 milliard dollar investisiya berse, 2025 jyly kórshi elden 2,83 milliard dollar tartyldy. Biyl búl rekord taghy janaruy mýmkin.

Bir nәrseni týsinu kerek. Qasym-Jomart Kemelúly qazaq elining basshylyghyna әlemdik ekonomika auyr jaghdayda túrghan kezde, pandemiyada óndiris pen sauda tolyq toqtaghan kezde, inflyasiyanyng órship, kapital naryghynyng daghdarysqa úshyraghan uaqytynda, soghys bastalyp Reseyge sanksiyalar salynghan qiyn kezde keldi. Ol el basqarghan bir de bir jyl mamyrajay bolghan joq. Múnaydyng baghasy barreline 60-65 dollardan kóterilmey qoydy. Býkil әlem, tipti damyghan elderding ózi artyq kapital ýshin, investisiyalar ýshin qatty talasty. Búl uaqytta jylyna 23 milliard dollar investsiya tartyp otyru Qazaqstan ýshin erlikpen parapar edi. Ol ýshin әr elding biznesimen, naqty bir kәsiporyn diyrektorymen jeke-jeke kezdesu qajet boldy. Toqaev bәrining kónilin tapty. Qazaqstannyng perspektivasy men bolashaghyna sendire bildi. Qúrghaq uәde bergen joq, naqty sandar men jol kartasyn úsyndy. Garantiya berdi. Sol kezde investor sendi. Jәne Qazaqstangha kelgenine qazir eshbir investor ókinbeydi. Olar ýshin elimiz jemisti boldy, naqty diviydendterin jyl sayyn alyp jatyr.

Bastysy, memleket basshysy Qazaqstannyng jana investisiyalyq kartasyn jasady. Investorlar bayaghyday AQSh pen Niyderlandy ghana emes, Koreya, Singapur, Katar syndy jana oiynshylarmen tolyqty. Investorlar geografiyasy keneydi. Osynyng artynda jeti jyl talmay jýgirgen enbek jatyr.

Aybar Oljaev

Abai.kz