Saualnama: Azamattardyng basym kópshiligi «Zang men Tәrtip» qaghidaty men «Taza Qazaqstan» iydeyasyn qoldaydy
Qazaqstandyq qoghamdyq damu instituty jýrgizgen qoghamdyq-sayasy jaghdaydyng negizgi indikatorlary boyynsha II toqsandaghy әleumettanulyq zertteu derekteri boyynsha (Qazaqstannyng barlyq ónirlerinen 2 400 respondent), azamattardyn «Zang men Tәrtip» qaghidatyn iske asyru jónindegi habardar bolu dengeyi 87,3% qúraydy.
Preziydent Q.K.Toqaev jýrgizip otyrghan sayasattyng basty basymdyqtarynyng biri sanalatyn búl qaghidattyng halyq ýshin joghary mәnge ie boluy azamattardyng әdildik, jauapkershilik jәne zandy búljytpay oryndaugha negizdelgen memleketti damytugha degen súranysyn aighaqtaydy.
Sonymen qatar, búl iydeologema qala jәne auyl túrghyndaryna birdey jaqsy tanys: auyldyq jerlerde túrghyndardyng 85,1%-y búl qaghidat turaly biledi. Búl memlekettik sayasat iri qalalar shenberinen aspaydy degen stereotipti joqqa shygharady.
Zertteu nәtiyjeleri atalghan konstitusiyalyq qaghidattyng qoghamdyq súranysqa tolyq sәikes keletinin kórsetedi. Ár týrli jastaghy azamattar zang men tәrtipti saqtaudyng manyzdylyghyn birdey joghary baghalaydy, yaghni, zandylyqty el damuynyng negizgi sharttarynyng biri retinde tanityn túraqty qoghamdyq konsensustyng qalyptasyp kele jatqanyn kórsetedi.
Búdan bólek, azamattardyng basym bóligi zang men tәrtipti saqtaudy memleket pen azamattardyng ortaq jauapkershiligi retinde qarastyrady. Múnday kózqaras zandylyqty, qoghamdyq qauipsizdikti jәne qúqyqtyq mәdeniyetti nyghaytuda memleket pen qoghamnyng ózara jauapkershiligine negizdelgen jana Konstitusiya qaghidattaryna sәikes keledi.
Áleumettanulyq zertteu derekteri boyynsha, «elde zang men tәrtipti saqtaugha eng aldymen kim jauapty?» degen súraqqa respondentterding jauaptary mynaday: 43,6%-ymemleket pen azamattar jauapkershilikti teng dәrejede kóteredi dep esepteydi; 30,6%-yjauapkershilik әrbir qazaqstandyqqa jýkteledi dep sanaydy.
Osylaysha, halyqtyn 74,2%-y zang men tәrtipti qamtamasyz etudi azamattardyng jeke jauapkershiligi nemese memleketpen qatar kóteretin jauapkershiligi dep qarastyrady.
Jas boyynsha taldau kórsetkendey, búl ústanym barlyq buyn ókilderine tәn. Jeke jauapkershilikting eng joghary kórsetkishi jastar arasynda bayqalady: 18-28 jas aralyghyndaghy azamattardyn 52,8%-y zang men tәrtipting saqtaluna birinshi kezekte әrbir azamat jauap beredi dep esepteydi.
Sonymen qatar, saualnama derekteri Preziydentting negizgi bastamalaryna, manyzdy azamattyq ústanymdargha degen azamattardyng kózqarastaryn jәne infraqúrylymnyng jaghdayyna degen rizashylyq dengeyin baghalaugha mýmkindik berdi.
Azamattardyng 67,1%-y Preziydentting «Taza Qazaqstan» tújyrymdamasynbasym bastamalardyng qatarynda ataghan. Taza el, taza niyet turaly iydeya úrpaqtar sabaqtastyghyn kýsheytip, mamandyqtardy baylanystyrady: bastamany studentterding 65,4%-y, 46-60 jas aralyghyndaghy orta buyn ókilderining 68,8%-y, jeke enbek qyzmetimen ainalysatyndardyng 66,3%-y jәne joghary bilimi bar respondentterding 67,0%-y teng dәrejede qoldaydy. «Tazalyq» taqyryby budjettik jәne korporativtik sektorlardyng shekarasynan asyp, «Taza Qazaqstan» iydeyalyq túrghyda keng auditoriyagha órken jaydy.
Infraqúrylym jaghdayyna rizalyq dengeyining óse týskeni bayqalady, búl jerde jekelegen nysandar men qyzmet týrleri boyynsha ong baghalaudyng ósu kórsetkishi 78%-gha deyin artqan. Rizalyqtyng eng joghary dengeyi әleumettik manyzy bar nysandardyng qoljetimdiligine qatysty tirkeldi.
«Infraqúrylymdyq reytingtin» eng jogharghy qatarynda mektepter ornalasty: bes qazaqstandyqtyng tórteui nemese 78,9%-y bilim ordalarynyng qoljetimdiligine rizalyghyn aitqan. Sonymen qatar, mәdeniyet mekemelerining (73,8%), balabaqshalardyng (73,5%) jәne sport keshenderining (72,3%) qoljetimdiligine qatysty asa joghary rizalyq dengeyi tirkeldi. Demalys jәne seruen oryndarynyn (73,7%) boluy da joghary baghalanady.
Korrelyasiyalyq taldau nәtiyjesi boyynsha, memleketting júmysyna rizalyq pen jәne ol turaly habardar boludyng eng joghary kórsetkishi balalary bar otbasylarda, kópbalaly otbasylarda, 28 jasqa deyingi jastar men budjettik úiymdar qyzmetkerleri arasynda tirkelgen. Búl rette otbasy neghúrlym ýlken bolsa jәne adamnyng óz mekenimen, júmysymen әri balalarymen baylanysy neghúrlym berik bolsa, memlekettik instituttardyng qyzmetine berilgen bagha da soghúrlym joghary.
Memleket basshysynyng bastamasymen jariyalanghan Sifrlandyru jәne jasandy intellekt jylynyn manyzdylyghyn qazaqstandyqtardyng 66%-y atap ótti.
Búl bastama jastardyng kónilinen shyqty deuge tolyq negiz bar: 18-28 jas aralyghyndaghy topta ony 65,2%-y qoldasa, eng ekonomikalyq belsendi 29-45 jas aralyghyndaghy topta búl kórsetkish 68,6%-dy qúraydy.
Búghan qosa, saualnamagha qatysqandardyn 60,7%-y jasandy intellekt tehnologiyalaryn el damuynyng negizgi salalaryna belsendi engizudi qoldaydy. Al tehnologiyalyq janashyldyqtar eng aldymen ertengi júmys orny men bolashaghy osyghan tikeley baylanysty studentter men jastardyng arasynda tez sinip keledi.
Jalpy alghanda, zertteu nәtiyjesi qoghamnyng el damuynyng birtútas strategiyasyn qoldaytynyn kórsetedi. Ásirese, halyqtyng túrmys sapasyn arttyrugha, tehnologiyalyq órkendeuge, memlekettik basqarudy jetildiruge, bilim beru men zamanauy ekologiyalyq mәdeniyetti qalyptastyrugha baghyttalghan bastamalar el ishinde keninen qoldau tauyp otyr. Búl qoghamnyng zamanauy qúndylyqtar men úzaq merzimdi basymdyqtargha negizdelgen izgi ózgeristerdi kýtetinin anghartady.
«Qazaqstandyq qoghamdyq damu instituty derekterdi OSK-nyng 2026 jylghy 8 shildedegi №OSK-11-07/1290 jazbasha habarlamasyna sәikes jariyalaydy.
Abai.kz