Qazaqtyng úly aqyny, ruhany oi-dýniyesining payghambary Hәkim Abay Qúnanbayúly adam balasynyng boyyndaghy eng úly sezim – mahabbatty adamzattyng jaratyluymen qatar qoyyp, shendestire suretteydi. Ol osy úly sezimning qamtityn ayasyn tútas adamzatty sýige qaray kókjiyektey keneytip, terendetip, ony qadirlep-ardaqtau tek adam balasynyng ghana qolynan keletinin, adam tek mahabbatpen adam, mahabbatpen qúndy bolsa, al mahabbat adammen úly bolmaq deytin búryn eshkim iz salmaghan filosofiyalyq tereng oigha barady.
Búryn-sondy mahabbatty osynday biyik, óskeleng dәrejege kótergen aqyn tek qazaq әdebiyetinde úly aqyn Abay ghana bolsa kerek dep oilaymyn. Oghan myna joldar kuә:

«Mahabbatpen jaratqan adamzatty,
Sen de sýi, Ol Allany jannan tәtti.
Adamzattyng bәrin sýy bauyrym dep,
Jәne haq joly osy dep әdiletti».

«Mahabbatsyz dýnie bos,

Hayuangha ony qosyndar»,

Meyli dýnie әdebiyeti bolsyn, meyli qazaq әdebiyeti bolsyn, mahabbat taqyrybyna qalam tartpaghan, shygharmasynyng betin osy kiyeli de qasiyetti taqyryppen ashyp, oiyn úshtap, mәiektenip, týlep, qanattanyp úshpaghan birde-bir aqyn-jazushy bolmaghany – dәlelsiz shyndyq. Múnyng arghy tegin qaza berseniz, kól-kósir auyz әdebiyetine baryp tireledi. Solardyng bәri de sol mol auyz әdebiyetining altyn qazynasynan meylinshe susyndap, nәr alyp, sodan song ózi  týlep úshqan biyikke qaray qanat qaqqan. Dýnie әdebiyetindegi Gyote men Pushkinnin, qazaq әdebiyetindegi úly Abaydyn, odan keyingilerding ómir joly men shygharmalary – soghan aighaq.

Shynjang qazaq әdebiyetinde de mine osynday shalqar úly kóshting juan ortasynan kelip, qazaqtyng qara óleni deytin kiyeli de qyr-syry qiyn ónerge at basyn búryp, sonyng keregesin kerip, uyghyn shanshyp, ystyghyna kýiip, suyghyna tonyp jýrip bәiek bolghan aqyndardyng biregeyi – marqúm, aqkónil, aghylesker lirik aqyn Azilbek Kinazbek úly edi.

Ol 1948 jyly yrysty da kórkem Ilening Kýnes audanyndaghy Sorbúlaq qalashyghynda tughan. 1966 jyly Ile pedagogikalyq mektebin tәmamdaghan son, Ile 1-pedagogikalyq mektebinde oqytushy boldy. 1986 jyldan keyin «Ile aghartuy» jurnalynyng bas redaktory bolyp qyzmet atqaryp, qolyna qalam alyp, «Temir qanat» atty ólender jinaghyn, «Áuliyening auyly», «Alau jýrek» poemalary men ólender jinaqtaryn, ondaghan zertteu, әdebiy-syn maqalalaryn oqyrmangha úsyndy. Shynjang qazaq әdebiyetindegi poeziya janryna bir kisidey óshpes ýles qosyp, ómirde jas jetkinshekterge bilim nәrin, ónerde ózinen keyingilerge úlaghatty ústaz, jýirik aqyn bolyp ýlgi kórsetti.

marqúm aqkekil lirik aqyn Azilbek Kinazbek úly belgili әdebiyettanushy ghalym Zeynolla Qabdolovting «Sóz óneri» degen kitabynda lirikalyq ólenderding tabighaty turaly tolghana kelip: «Lirikada minez bolady. Ol — aqynnyng minezi. “Ólenim ózime tart” degendey, әr óleng iyesine tartady» degenindey, ózi — ólen, óleni — ózi bolyp, bite qaynasqan edi.

Aqyn Nekrasovtyn: «Aqyn bolu — óz erkin, azamat bolu — boryshyn» degenindey, eng aldymen adamgershilik ar-namysy biyik azamat boldy. Sol azamattyghynan aqyndyghy tughan aq kónil, ashyq-jarqyn, turashyl, batyl minezimen, aqpa-tókpe, ishi synghyrly, әuezdi, keng tynysty ólenderimen berisi — óz ainalasyna, arysy — qytay qazaq poeziyasynda  ainalasyna beyne qarlyghashtay aldy-artyn orap bәiek bolghan óner, óleng qughan jastargha jalghyz ózi bir mekteptey qorghan, aqylshy bolyp, ýlgi-ónege kórsetken aghylesker, aduyndy aqyn boldy.

Ázekenning jarqyldap ótken jastyq ghúmyryn eske alghanda, Zeynolla Qabdolovying ózining ónerdegi ústazy Qajym Júmaliyevti eske alyp aitqan myna sózi eriksiz oigha oralady:
«Adam boyyndaghy kýlli qasiyet kýnning núry men ananyng aq sýtinen», — Gorikiy . dey túrghanymen Biraq ústaz aldyn kórmegen kisige kýnning núry da, ananyng aq sýti de qasiyet bolyp dary qoyy… ai, meninshe, qiyn-au! Ústaz kórmegen kisi — ýlgi-ónege kórmegen kisi. Al ýlgisiz-ónegesiz kisiden qanday qasiyet shyqpaq?!» - degeni Ázekenning ústazdyq ómirine dәl keletindey. Búl sóz maghan marqúm Ázekennen sabaq alghanymdy, ýlgi-ónegesin kórgenimdi saghynyshpen eske týsiredi. Sol sәtter kýni býginge deyin esimnen ketken emes, maqtanysh sezimin úyalatady.

Osy qasiyetterin eske alghan shәkirtterining sózderinen birer sitat ala keteyin. Belgili aqyn, synshy Ydyrys Ádilqanúly «Ónerdi sýigen ot jýrek» degen maqalasynda bylay dep saghyna eske alady:
«Áz aghang kóp kónilinde jýrgen aduyndy aqyn, aqjarqyn azamat edi. Onyng poeziyasy, әsirese synghyrly, sazdy lirikalyq ólenderi men tynysty poemalary qazaq poeziyasynyng jarqyn betterin ashqanyn moyyndaugha haqylymyz. Áz aghang jayly, onyng kórkem poeziyasy jayly qalam terbeu onay-ospaq is emes. Ásirese jeke minezining tau suynday poeziyasynyn, aq jauyn shabyttynyn, búrqalghan oiynyng epikagha jýiriktigining tútastyghyn jýieli sóz etu “Azylbek tanu ghylymynyn” bas arnasy sanalmaq», — dep tolghaydy, ózine jasaghan әserin, qazaq әdebiyeti turaly syr-súhbattaryn emine eske alyp.

Al ata júrtqa at basyn búrghan, oralmandar isin kóterip, el arasyna orasan ýn tudyrghan belgili aqyn Auyt Múqiybek úly marqúmdy saghyna eske alyp jazghan joqtau jyrynda:

Úshqyr edin, jasynnan sezgir edin,

Jastyq atty jyr ettin, kezdi kerim.

Arulardyng jýregin oyatam dep,

Qalghyp ketti qayteyin óz jýregin.

 

Bala kýnnen bastap-aq taygha mingen,

Súlu jyrmen túratyn jaynap irgen.

Seni ajal alqymdap jatqan kezde,

Dәuletjan men maqsattar qayda jýrgen?!

Ayttyng deme, qinalmay joramaldy,

Kóp qaterden qútqarghan ton adamdy.

Bilisbeging bolsa, alyp qalar edi,

Shapalaqpen úrsa da súm ajaldy, -dep Ázekendi әzildey, erkelete, emeksitip kelip, saghyna eske alady. Búl marqúm, anqyldaq, aqjarqyn aqynnyng adamdyq, aghartushylyq qyrlarynyng belgili bir jaghy ghana. Múny tilge alghanym — taqyryptan әdeyi al shaqtap ketu emes, aqynnyng lirikalyq ólenderining tuuyna qazyq bolyp túrghan minez-qyrlaryn kórsetip, dәiekteu.

Ózi qanday bolsa, óleni de sonday ekpindi , shaqpy suynday tentek, keng tynysty, oinaqy, nәzik te sazdy oigha qamshy saldyrmaytyn salburyndy. Shynjang qazaq poeziyasynda ózi bir mekteptey bolghan keng óristiligin kórset u edi.

Men búl maqalama aqynnyng tek mahabbat taqyrybyndaghy lirikalarynyng bógenayyna qysqasha toqtalyp, oqyrmandarmen syr bóliskim keledi.

«Mahabbatsyz dýnie bos» dep úly aqyn Abay aitqanday, mahabbat adam ómirinde qanday úly, qasiyetti, tirshilikting qaynar kózi bolsa, qay halyqtyng kórkem sóz óneri de sodan kóktep óskeni kisini shúbalandyrmasa kerek. «Mahabbat» sózining qamtityn aumaghy óte ken, tym shalqar. Poeziyanyng bir tarmaghy sanalatyn mahabbat lirikasy da sodan qaghys qalmaydy.

Marqúm Ázekenning «Áuliyening auyly», «Alau jýrek», «Temir qanat», «Aqqular úshyp barady» qatarly ólender jinaghy men poema, ólen-romandarynyng deni mahabbat taqyrybyn negiz etken, mahabbat lirikasy basym orynda túrady. Olardyng bәri beyne óz basyndaghy sezim kýilerindey әserli, aitar oigha qaray balghanyng sabynday  tújyrymy oinaqy, nәzik te sazdy leptiligimen ózgeshelenip, shoqtyqtanyp túrady; basqa ólendermen qatar qoysanyz, jazbay, janylmay tanisyz.

Óte-móte qyryq qúbylyp, myng týrlenip, ústaranyng jýzinde, qylyshtyng qyrynda túrghan qyz qylyghyn, qyz minezin ashuymen de qúndy.

Ázekenning mahabbattyq lirikalarynyng arghy tórkini, shyqqan jeri — qazaq halqynyng asa mol, bay auyzsha-jazbasha әdebiyet ýlgilerinen, óz teginen, әsirese ghashyqtyq-manshyqtyq jyr-dastandardan, Tanjaryq Joldyúlynyng aqpa-tókpe, úshqyr ólenderinen, solardyng óner mektebinen dep aita túsaq ta

Múqaghaly Maqataevtyng taghy basqa da aqyndardyng qarapayym halyqtyq sipattaghy jyr ýlgilerin de óte-móte qazaq poeziyasyna:

Jyldar! Jyldar! Jyldarym qayda aqtyn,

Ájim týsti ýstine ay qabaqtyn.

Balalyghym aqsary qyzben birge,

Ketip qalypty, men ony bayqamappyn, — degen qamyryqty, ókinishti jyryn ala kelip, qyz qylyghynyn, qyz sezimining qúbylmaly, qylbúrau qúpiya syrlaryna shyraq ala týsip,

Sonyng otymen kirip, kýlimen shyqqan aqyn Túmanbay Moldaghaliyevting mahabbat taqyrybyndaghy jyrlaryna eliktey otyryp, qyz sezimine, qyz minezine әri qaray jol izdegeni Ázekenning mahabbat lirikalarynan kózge ottay ystyq basylady!

Sol Túmang bir óleninde:

Sening kózing qara da emes, kók te emes,

Ol bir ghajap, jarqyldaghan otty eles.

Sensiz jerde jyr tuyndap keudemde,

Sensiz jerde qyzyl gýl de kóktemes, — dep, ghashyghyn tóbesine kóterse, sonshalyq ardaqtasa, al Ázeken:

Ánmenen myna arayly tang da bitti,

Kórikti-au,

Súlu sýisen, manday tepti!

Shyn súlu ayalaghan jan baqytty,

Kýtemin qúshaqtaghy sol uaqytty! —deydi.

Qarap túrsanyz, әr eki aqyn da ózi sýigen súludyng qyl ayaghy basyp ketken izine deyin shang júqtyrmay әlpeshtep, ýlpildetedi; basqa qyz perizat bolyp ketse de, oghan bir tiyndyq qúny joq. Mine, osynday qylbúrau sezimge aqyn oiynyng úshqyrlyghymen, qanattylyghymen jetip otyr. Búl — әdettegi aqynnyng qolynan kele bermeydi.

Ázekeng Túmansha órtenip, ot bolyp kýiip-janbay, babyna kelgen qyransha qiyrdy shalmay, sýlesoq óleng jaza almaydy; keyde sol Túmandy ýlgi-ústaz túta túryp, Túman kózi shalmaghan, shalsa da at basyn búrmaghan qyz qúpiyasynyng qaltarystaryna deyin barady:

Erkeletken eziltip jan degenin,

Erkime bir qoymady-au,

Ándi ólenim!

Lýpil qagha sybyrlap qúlaghyna,

Sóilep túr ma jýregim әlde menin.

 

Mahabbattyng bir joyqyn kýshi aghyn ba?

Tabyndyryp perizat qusadyng da.

Talgharymnan tasidy tasqyn jyrym,

Sendey súlu arudyng qúshaghynda.

 

Synghyr-synghyr súlu ma endi ólenim,

Mahabbatta bir biyik sen belegim.

Saghan degen qúshtarlyq sezim ólse,

Búl dýniyeden ghayyp bop men de ólemin…

Múndaghy lýpil qaqqan jýrekting qylyqty qyzday mayysyp, sylyqsyp til qatuy, mahabbattyng joyqyn kýshimen jyrdyng súlu qúshaghynda qylyqtanuy — Ázekenshe óleng qúraudyn, tasyp-tógiludin, jar sýnding bir qyry.

Ázekenning әr óleni qyz tabighatynyng bir qyryn ashuymen qúndy, esine óshpestey әser, sezim tanbasyn basady. «Telefon týbinde» degen óleninde:

Ýstelimning ong jaq shetindegi,

Telefonnyng nómiri-ay betindegi.

Tosa-tosa týbinde men otyram,

Senen habar keletin sekildi edi.

Sen selt etkize  shirkin arbay,

Habar kelse, kónilim bir tynarday.

Sening synghyr әuening zaryqtyryp,

Shydam degen boldy da jyrtylarday! -Dep telefon týbinde sýigeninen jauap qashan keledi  dep tosa-tosa zaryqqan lirikalyq keyipkerding taghatsyzdanghan, sarghayghan kónil kýii suretteledi. Basqanyng bәrin qalypty qúbylys, sezim kýii desek te, «shydam jyrtylarday» sarghaya tosuy — búl sarghaya tosudyng eng songhy nýktesi emes pe?! Búl — Ázekenning ózine ghana tәn úshqyrlyq, til kestesi.

«Saghan arnap» degen óleni sýnding basqasha qyrynan oy qozghaydy:

Sen dedim, aru biykesh,

«Siz» demedim.

Tolghatatyn saghan arnar izgi ólenim.

Jany men tәni súlu bir jaqsyny,

Sabylyp ala súra san izdedim.

 

Jýrekte kópten osy jatty da syr,

Ózindi qiyuyadan taptym aqyr.

Sәuleshim, sayaly nu kógimde,

Baylanyp saghan degen aqqular túr.

 

Basqany quanyshqa talap qylmay,

Ústattym, saghan shylbyr qalap múday.

Jýrekting sen de ústa jibek jibin,

Sýisine maghan sylqym qarap túrmay!

 Múndaghy sýigen jargha «siz» dep sypayysyp, sylyqsyamay, «sen» dep batyldyqqa kóshui, ózine jaqyn tartuy, kópten kýtken sezimning jibek jibin tek sonyng ataghashyna dәl tauyp baylauy — sondaghy qyz ben jigitting ishki sezim syrlary qanday keremet!

Ázekenning mahabbattyq lirikalarynyng eng shyrqau shyny, shyghar biyigi dep «Qolshatyr» degen lirikasy men «Syrgha qalghan aralshany» ataugha bolady. Búl tek Ázekenning jetken biyigi emes, Shynjang qazaq poeziyasyndaghy mahabbat taqyrybyndaghy lirikalyq ólenderding de shyrqau shyny desek, artyq, asyra aitqan bolmaymyz. «Qolshatyr» degen ólenin oqiyq:

O, aqyn,

Kóktemde sóz al myna,

Kóktemgi janbyr ghajap óz aldyna.

Kóterip qolshatyryn ótken súlu

Ózindi elestetti kóz aldyma.

 

Tәtti oidyng talay nәrin tausap ynghay,

Jýzing be? Áuelgi bir nau shaghynday.

Qolshatyr tútqasynyng jyly iymei,

Tiydi me sausaghyna sausaghymday?!

Minezim qayta elestep syrshyl menin,

Aymalap ajaryndy túrsyn lebim.

Týsirip saghan saya qolshatyrdan,

Janymmen janym birge jusyn dedim! -Degen óleninde kóktem janbyry janyna rahat núryn qúiyp túrghan bir raqatty Ásem shaqta qolshatyr ústap, jauynnan qorghanyp, ýstine su tiygizgisi kelmey ketip bara jatqan sylqym, kerbez qyzdan óz kónilindegi arudyng beynesin tanyp, sharyq úra shattanghan qiyal qúsy sol jalt etken saghymday sәtten әp-әdemi tiri suret jasap, barlyq qimyl-qylyghymen qolyna, qolyna deymiz-au, sezimine sony kóshire qoyady!

Aqynmen birge sen de tyqyrshyp oy arpalysyna týsesin: boyyndy balqytyp túrghan tabighat qúshaghy, oiyndy magnitshe tartyp bara jatqan jar sezimi, eljirey tógilip, egilgen, tasyp túrghan aqyn qiyaly — bәri-bәri shashau shyqpay kógendelip, qyz qylyqtanyp kókeyine qona qalghan kezde, jyr qolqa-jýregindi júlyp әketerdey bolyp, ózinning qayda, qalay túrghanyndy tas úmytasyn, sen de eriksiz rahat qúshaghynda maujyraysyn!

Búl — aqynnyng tabighatpen adam sezimin, oghan qosa qylt etkendi ilip týsetin úshqyr qiyaldy, oy men sezim jarystyryluyn, psihologiyalyq lirizmdi, ishki garmoniyalyq tútastyqty tonnyng ishki bauynday. Múny tolqymay, andatpay jay oqy almaysyn?!

Endi bir sәt «Syrgha qalghan aralshany» tamashalayyq, ol ne syr sherter eken?

Ýige qaray oiysqanda qoy betten,

Sәl ayalday otyn terdi boyjetken.

Kishi besin samal ópti denesin,

Ópti bayau kýlgin jibek kóilekten!

 

Ózen jatyr súlu aghyp onynda,

Myng búrala jónkilýin-ay onyng da.

Kenet kózi bir nәrsege týskendey

Túryp qaldy,

Bir qu bútaq qolynda.

 

Búl ne ghajap! Ap-anyq-aq kórip túr,

Kórdidaghy qayran qaldy, kórip qúr.

Altyn syrgha shaghylysyp kýnmenen,

Kóz aldynda kólbep әsem kórik bir.

 

Túrdy pәk qyz, qarady da syrghagha,

Syrgha týsip qalypty-au,

Búl qyrda.

—Synar syrgha qalady,— dep qalaysha,

Óz-ózimmen oigha batty yrghala!

 

 

Ózenshe de arnasymen ary aunap,

Manay tynshu, maujyraghan bar aumaq.

Selt etti qyz,

Álde neden úyalyp,

Qyzghylt shyray alma jýzde alaulap!

 

Óne boyyn shapyp ótti bir aghyn,

Jóneldi tez, betke aldy da túraghyn.

—Syrgham týsip qaldy ma?— dep mening de,

Álsin-әlsin ústay berdi qúlaghyn.

 

Endi ol jaqqa otyn tere barmady,

Kórgen jaydan eshkimge de tis jarmady.

Alayda әr kýni qaray berdi sol jaqqa,

Sol syrghadan tuyp jana armany.

 

Qyzyq-aq qoy,

Qyzyq-aq qoy, qyz halyq!

Jan seziminen jasyrynghan iz qalyp.

Qaray berdi,

Solay ótken-ketkennen,

Syrgha qalghan aralshany qyzghanyp!

Ólen, zerdelegen adamgha úly Abaydyng «Jelsiz týnde jaryq ai» ólenin eske salady. Eki ólende de mahabbat lirikasynyng bir-birine qúlay sýigen jar sezimining shyrqau shynyna shyqqan týri bar. Eki ólende de lirikalyq keyipker, oqigha bar. Biraq sony Abay — abaysha, Ázekeng — әzekenshe sipattaydy.

«Jelsiz týnde jaryq aida» aqyn jýregin tolqytyp, terbegen nәrse — auyl tabighatynyng tanghajayyp súlulyghy, sol tabighat kórinisining adam jan sezimining súlulyghymen úshtasuy.
«Syrgha qalghan aralshada» qoyyn óristetken qoyshy qyzdyng qoydan qoly bosay qalghan bir әredikte, óristen otyn tere baryp, aralshadan kýn núrynda jalt-júlt etip, bal-búl janghan syrghany kórip selt etkeni, oy týigeni, ózining әli de taza, pәk ekenin oilap, myna kórinisten betin basyp úyaluy, qaytadan qyz sezimi qylang úryp, bas kótere, qylyqtana qaluy, syrghasyn qayta-qayta ústay berip, san týrli oy jeteginde qyryq qúbylghan qyz sezimi men qyz qylyghy jerine jete júmbaqtala jyrlanaly.

Sol qyryq qúbylghan qyz sezimi, qyz qylyghy seni de san tolghandyrady.
Nege aralshada jalghyz syrgha qalghan?
Ol kimnen, qalay qalghan?
Nege qyz qúlaghyndaghy syrghasyn qayta-qayta ústay beredi?
Nege aralsha jaqqa qayta-qayta kóz salady?
Nege endi qaytyp otyn tere barmaydy?

Osy súraqtar kókeyinning týbinen ketpey qoyady. Ólendi qayta oqyp, taghy da jauap izdeysin, biraq tolyq qanaghat tútpaysyn. Búl — qyz seziminin, qyz qylyghynyng , qylang úryp, qúlpyryp túrghan qylbrau sәti,oy,sezim súlulyghy!

Meninshe, múnda qyz qylyghynyn, qyz sezimining syry ashylmaghan qiandaghy qúpiyasy jatyr — júmbaqtalyp!

Oqighasyna, keyipkerine qarap, janylysyp, oqighaly óleng dep qaluyng da ghajap emes. Biraq búl mýlde olay emes. búl — syrgha týsip qalghan aralshadan otyn tere barghan qyzdyng synar syrgha arqyly ózining endi-endi býrshik jaryp kele jatqan uyz mahabbatyn elestetip, sharyq úrghan qiyal әlemining sәttik jarq etkenin, sezim qúpiyasyn, sezim alauyn lirikalyq keyipker ýstindegi oqighagha orap, әp-әdemi jetkizui.

Biraq búl — bir romannyng jýgin kótergen mahabbat, súlulyq turaly lirikaly poeziya! Tek Ázekeng ghana aita alghan mahabbat lirikasynyng shyrqau shynyna, eshkim qaytalay almaytyn asqargha qol artuy, ózinen myqtylarmen әdeyi ýzengi qaghystyruy!

Ázekeng basyndaghy osy oy men sezim bara-bara aqyry:

Ya, ol aqqu atty hannyng qyzy,

Baybúqa ordasynyng tang júldyzy.

Álemge aqquday dep aty ketken,

Teng kelmes gýl kórkine san qyrmyzy, —

dep bastalatyn «Aqqular úshyp barady» degen ólen-romangha jalghasty.

Marqúm aqkónil, lirik aqyn Azilbek Kinazbek ólenderindegi әiel sezimin, әiel tabighatyn jyrlaudaghy eshkim qaytalay almaytyn oy men sezimning úshqyrlyghy, súlulyghy onyng ózindik til kestesinen, sózdi kórikteu amaldarynan aiyryla almaydy. Ázekeng asa mol, bay, kórkem qazaq tilining qazynasynan qanyp iship, sony óz sezimi men oiyna qaray sheberlikpen oryndy, dәl, ózinshe qúlpyrtyp, tynnan tirkes qúrap, syrlap-sipattap paydalanghan maytalman, jýirik aqyn!

Búghan aqynnyng jogharydaghy ólenderindegi myna sóz órnekteri kuә:
«Shyn súlu ayalaghan jan baqytty,
 Kýtemin qúshaqtaghy sol uaqytty»,
«Lýpil qagha sybyrlap qúlaghyna,
Sóilep túr ma jýregim әlde menin»,
«Talgharymnan tasidy tasqyn jyrym,
Sendey súlu arudyng qúshaghynda»,
«Saghan degen qúshtarlyq sezim ólse,
Búl dýniyeden ghayyp bop men de ólemin…»,
«Sening synghyr әuening zaryqtyryp,
  Shydam degen boldy da jyrtylarday»,
«Jýrekting sen de ústa jibek jibin,
  Sýisine maghan sylqym qarap túrmay»,
«Nau shaq»,
«Týsirip saghan saya qolshatyrdan,
 Janymmen janym birge jýrsin dedim!»,
«—Syrgham týsip qaldy ma?— dep mening de,
  Álsin-әlsin ústay berdi qúlaghyn»,
«Qaray berdi, solay ótken-ketkennen,
  Syrgha qalghan aralshany qyzghanyp».

- óleng joldarynan kórkemdeu amaldarynyng jeke týrlerin, osharyla sheber qoldanghan kýrdeli túrlerin, oy men sezimge dóp tiyetin naqyshty qysqa-qysqa sóz tirkesterin kóresin. Jýrekting adamsha til qatuy — keyipteu, «jýrek jibi» — metafora.

Ázekenning ólenderining qyr-syry turaly jýieli zertteu enbekteri joqtyng qasy. Biraq tam-túmdap, tiyip-qashyp aitylghan jekelegen kózqarastar ghana bar. Ázekeng turaly belgili aqyn Janethan Tútqabek úly «Ile aidyny» jurnalynyng 2011 jylghy 2-sanyndaghy «Azilbek shygharmalaryndaghy eki erekshelik» degen maqalasynda:
«Ómirding qarapayym, eleusiz materialdarynan tereng qoghamdyq mәni bar ózekti oidy tughyzyp jazu — onyng birinshi ereksheligi, endi biri — keyipkerlerding jan dýniyesin, tanymyn, kózqarasyn, armanyn ishki til, monolog arqyly surettep jetkizetin til sheberligi» — dese,
belgili aqyn, synshy Y. Ádilqan «Taghylym jәne tarazy» atty syn-sarap jinaghyndaghy «Ónerdi sýigen ot jýrek» degen maqalasynda:
«Ázekeng poeziyasy — syrshyl, sazdy lirikalyq ólenderi men tynysty poemalary qazaq poeziyasynyng jarqyn betterin ashqanyn moyyndaugha haqylymyz. Áz aghang jayly, onyng kórkem poeziyasy jayly qalam terbeu onay-ospaq is emes» — dep eske alady.

Osy tolghamdargha qarap, Ázekeng poeziyasyndaghy, әsirese mahabbat taqyrybyndaghy jyrlardyng ózindik boyauyn qorytyndylaugha bolady:

Ázekeng ólenderining ortaq ereksheligi — qarapayymdylyghy men keng tynystylyghy, әuezdi, sazdy, synghyrly, oinaqylyghy. Onda qas-kózin boyap, sýrmelegen jasandy súludyng beynesi emes, tabighy súludyng kelbeti kórinedi jyrlarynan. Onyng tili qarapayym, týsinikti, bay, kórkem — halyq tilining qazynasynan susyndaghan. Kóbinde úghymgha jenil, oinaqy bolyp keledi. Biraq sol sózder poeziyagha týsken kezde óz-óz ornyn tauyp, qúlpyra oinaydy. Sonda til nәzik, qylyqty qyzdyng beynesine enip, týlep, qúlpyra qalady…

Jastyq dәuir ótti qalay, sezbedim,

Osy eken ghoy, ókinishke tózgenim.

Ala ketti ol, sauyq  penen sayrandy,

 Ala ketti ol, qyzdyng qara kózderin.

Biz kýnde aityp, jazyp, ómirde qoldanyp júrgen sózderimiz, biraq ólenge týsken kezde, jastyq dәuirding shapqan attay, qayta oralmas qyzyqtaryn surettegende,  qara kózderimizge kóz súghyn qadaghan taghdyrdyng bayansyzdysy ólenge qosylghanla qabyrghanly qaystyrmay qoymaydy.

Áyel tabighaty, әiel súlulyghy, onyng nәzik qúpiya syrlaryn zerttep kórsetudegi suretkerlik sheberlik «Syrgha qalghan aralsha» óleninde aiqyn kórinedi.

Lirikalyq ólenderge sinirilgen lirikalyq keyipkerling basynlaghy oqigha arqyly ólenge jana tynys,  janalyq әkelgen liriktigi.

Mahabbat taqyrybyndaghy әn sózderindegi oinaqylyq, tógilmelik,móllirlik.saghynyshty sazgha qúrylatyn muzykalyq sezim iyrimleri qúlaq qúryshyndy qandyryp, kókeyinnen ketpey qoyady. «Qayda sening auylyn», «Ózing joqta» degen әnderi kýni býginge deyin sahnadan týspey keledi.

Men jogharyda sóz etkenderim marqúm Aqkekil, talantty, lirik aqyn Azylbek Kinazbek úlynyng mahabbat taqyrybyndaghy lirikalyq ólenderining ózim tanyp-bilgen tústary ghanang Onyng egjey-tegjeyin, únghyl-shúnghylyn zertteu, terenirek tekseru — Shynjang qazaq poeziyasynda ózindik bir mektep bolyp qalyptasqan aqynnyng qoghamdyq ornyn tanugha mýmkindik beredi.

Onyng poeziyasynyng quatty әseri keyingi úrpaqqa ýlgi, taptyrmas qazyna sanalady. Sondyqtan «Aziykeng tanu әlemi» siyaqty zertteulerdi ghylymy talqylaulargha engizu — zaman, uaqyt talaby bolmaq.

Sholynbat Jarasbekúly

Abai.kz