Senbi, 22 Tamyz 2026
602 0 pikir 20 Tamyz, 2026 saghat 20:34

Indrany Talukdar: Qúryltay saylauy jana Konstitusiyany iske asyrudyng manyzdy kezeni bolady

Curetter. Sarapshy úsynghan súhbattan kadr; alatauaraiy.kz saytynan alyndy.

23 tamyzda ótetin Qúryltay deputattarynyng saylauy jana konstitusiyalyq tәrtipti iske asyrudyng praktikalyq kezeni bolady. Ýndistandyq sayasattanushy Indrany Talukdardyng pikirinshe, jýrgizilip jatqan ózgeristerding airyqsha manyzy azamattardyng qúqyqtary men bostandyqtaryn qorghaumen, sonday-aq memlekettik sayasattyng halyq mýddesine baghyttaluymen baylanysty.

Indrany Talukdar – ýndistandyq ghalym, sayasattanushy jәne geosayasat pen qauipsizdik salasyndaghy halyqaralyq sarapshy. Ol Niu-Deliydegi tәuelsiz Chintan Research Foundation taldau ortalyghynda ghylymy qyzmetker bolyp júmys isteydi. Sarapshy óz baghalauynda aldaghy saylaudyng Qazaqstan ýshin manyzyn jәne Ýndistan tarapynan búl oqighagha bildirilip otyrghan qyzyghushylyqty qarastyrdy.

Qazaqstandaghy saylaugha halyqaralyq qyzyghushylyq

Indrany Talukdar aldaghy saylaudy Qazaqstanda ghana emes, odan tys jerlerde de qyzyghushylyqpen baqylap otyrghanyn atap ótti.

«Býgin men 23 tamyzgha josparlanghan sizderding tamasha elderiniz – Qazaqstandaghy aldaghy saylau turaly óz oiymmen bóliskim keledi. Búl – Qazaqstan azamattary ýshin ghana emes, biz ýshin, sonyng ishinde Ýndistan ýshin de shyn mәninde óte manyzdy әri tolqynysqa toly sәt. Biz aldaghy saylaudy ýlken ong kózqaraspen jәne zor yqylaspen qabyldap otyrmyz», – dedi Indrany Talukdar.

Halyqaralyq nazar jana bir palataly Qúryltaydyng qúryluymen jәne janartylghan sayasy jýiening praktikalyq júmysynyng bastaluymen baylanysty. Sheteldik sarapshylar ýshin dauys beru jana Konstitusiya erejelerining ókildi instituttar arqyly qalay jýzege asyrylatynyn kórsetetin manyzdy kórsetkish bolmaq.

Jana konstitusiyalyq tәrtip jәne azamattardyng qúqyqtary

Sarapshy aldaghy saylaudy nauryzdaghy referendumnan keyin bastalghan ózgeristerding jalghasy retinde qarastyrady.

«Nauryz aiynda sizder bolashaqtarynyzdyng negizi әri irgetasy bolugha tiyis jana konstitusiyalyq tәrtipti qabyldap, manyzdy qadam jasadynyzdar», – dep atap ótti sayasattanushy.

Jana Konstitusiya bir palataly Qúryltaygha kóshu ýshin qúqyqtyq negiz qalady. 23 tamyzdaghy dauys beru konstitusiyalyq erejelerdi naqty zandar men sheshimder arqyly jýzege asyruy tiyis zang shygharushy organnyng alghashqy qúramyn aiqyndaydy.

Indrany Talukdar jana institusionaldyq jýiening negizgi qaghidattaryna erekshe nazar audardy.

«Qazaqstan jana institusionaldyq jýie ayasynda eki negizgi qaghidatqa – Ádiletti Qazaqstan qúrugha jәne azamattardyng qúqyqtary men bostandyqtaryn qorghaugha erekshe mәn berdi», – dedi sarapshy.

Azamattardyng qúqyqtary men bostandyqtaryn qorghau Qúryltaydyng zang shygharu júmysyndaghy basty baghyttardyng birine ainalugha tiyis.

Azamattardyng mýddesi – basty baghdar

Sózining sonynda ýndistandyq sarapshy halyqtyng qajettilikterine baghyttalghan sayasattyng manyzyn atap ótti.

«Sondyqtan saylaudyng ózi ótpey túryp-aq, sizderdi shyn jýrekten qúttyqtaghym keledi. Tarih kórsetkendey, memleket óz halqynyng mýddesin basty oryngha qoyghan kezde, búl әrdayym ong nәtiyjelerge, әl-auqat pen tabysqa alyp keledi», – dep qorytyndylady Indrany Talukdar.

Qúryltaydyng alghashqy qúramynyng jasaqtaluy azamattardyng mýddelerin bildiretin jana tetik qalyptastyrady. Sayasy partiyalar men deputattar qoghamdyq súranystardy zannamalyq bastamalar men elding damuyna yqpal etetin naqty sheshimderge ainaldyruy kerek.

Indrany Talukdardyng baghalauynsha, 23 tamyzdaghy saylau ishki jәne halyqaralyq manyzgha iye. Ol konstitusiyalyq ózgeristerding praktikalyq jalghasyna ainalyp, Qúryltaydyng alghashqy qúramyn aiqyndaydy jәne azamattardyng qúqyqtaryna, bostandyqtary men mýddelerine baghyttalghan ókildi jýie júmysynyng jana kezenin bastaydy.

Abai.kz

0 pikir