Júma, 21 Tamyz 2026
Áne, kórding be? 183 0 pikir 21 Tamyz, 2026 saghat 13:17

AQSh Halyqaralyq sotqa nege shýilikti?

Suret: euronews.com saytynan alyndy.

Tramp әkimshiligi Halyqaralyq qylmystyq sotqa qarsy sanksiyalaryn kýsheytti, sot tóraghasy, japon azamatshasy Tomoko Akanege sanksiya salu turaly búiryq shyghardy.

Negizgi sebep - HQS-tyng Izraili premier-ministri Biniyamin Netaniyahudy tútqyndau turaly order shygharuy boldy.

Ekinshi sebep - sottyng AQSh әskeriylerining Aughanstanda jasaghan qylmystary turaly tergeudi maqúldauy edi, Aq ýy taraby búl «AQSh egemendigine qauip tóndiredi», - dedi.

2024 jyly Halyqaralyq qylmystyq sot (HQS) Izraili premier-ministri Biniyamin Netaniyahu men búrynghy qorghanys ministri Salivador Galantty «Gaza sektorynda soghys jәne adamzatqa qarsy qylmystar jasady» dep aiyptap, tútqyndaugha order berdi. Al Tramp qyzmetke kiriskennen keyin HQS-tyng onnan astam sudiyasy men prokuroryna qarsy sanksiyalar engizdi.

Osy seysenbi kýni AQSh Memlekettik hatshysy Marko Rubio HQS preziydenti Tomoko Akane men taghy bir sudiyagha qarsy sanksiya jariyalady. Sebepteri әrtýrli bolghanymen, búl qadam Kremliding әreketterimen óte úqsas dep baghalanyp, qatang syngha úshyrady.

2023 jyldyng nauryz aiynda Halyqaralyq qylmystyq sot (HQS) Resey preziydenti Vladimir Putindi «Ukrainadaghy soghys kezinde ukrain balalaryn zansyz deportasiyalap, úrlady» dep aiyptap, ony tútqyndau turaly order shyghardy. Búl HQS BÚÚ Qauipsizdik Kenesining túraqty mýshesining basshysyn tútqyndau turaly order shygharghan alghashqy jaghday boldy.

2018 jyldan beri (sot tóraghasy bolghangha deyin) qyzmet etken HQS sudiyasy Tomoko Akane sol kezde order beru turaly sheshim qabyldaugha qatysty, Resey taraby ony sol jyldyng shildesinde qara tizimge qosyp, izdeu jariyalady.

«Reseyding izdeuinde boludan qorqasyz ba?» degen súraqqa ol: «Sudiya qaytys bolsa da, onyng ornyn taghy bireu basa alady. Sondyqtan bizdi nysanagha aludyng mәni joq. Sudiyalardyng sayasy qysymgha boy aldyrmauy tabighy nәrse», - dep jauap berdi.

Qalay bolghanda da, 2024 jyly Halyqaralyq qylmystyq sottyng preziydenti bolyp saylanghan tanymal japon zangeri Netaniyahudy tútqyndau turaly order shygharghany ýshin Amerika Qúrama Shtattarynyng sanksiyalaryna tap bolatynyn mýlde oilamaghany anyq. Amerika Qúrama Shtattary Reseyden mýldem ózgeshe: Resey - diktaturalyq, al Amerika Qúrama Shtattary - zang ýstemdigimen basqarylatyn el. Tramp әkimshiligining Halyqaralyq qylmystyq sotqa qarsy әreketi erkin әlemde ómir sýretin adamdardy tang qaldyruda.

AQSh-tyng Halyqaralyq qylmystyq sotqa (HQS) qarsy songhy shabuylyna jauap retinde Birikken Últtar Úiymy, Europalyq Odaq, Germaniya, Japoniya jәne basqa da elder sәrsenbi kýni HQS-ty basqaratyn Bas sudiya Tomoko Akanege tolyq qoldau bildirdi. Birikken Últtar Úiymynyng Adam qúqyqtary jónindegi Jogharghy komissary kensesi: «HQS preziydenti men prokurorgha qarsy AQSh sanksiyalary qabyldanbaydy jәne alynyp tastaluy kerek» dese, Europalyq komissiyanyng preziydenti Ursula fon der Lyayen men Europalyq kenesting preziydenti Diyego Kosta Akanege qoldau bildirip: «Akan kez kelgen syrtqy qysymnan tәuelsiz, tolyghymen erkin әreket ete aluy kerek», - dep mәlimdedi.

Halyqaralyq qylmystyq sot (HQS) óz mәlimdemesinde AQSh-tyng jana sanksiyalaryn «zang ýstemdigin búzu» jәne «beytarap sot organynyng tәuelsizdigine ashyq shabuyl» dep aiyptady. Onda: «Memleketterding HQS-ke jýktegen mindetterdi oryndaushy sudiyalargha, prokurorlargha jәne qyzmetkerlerge qarsy sharalary zang ýstemdigin búzady jәne halyqaralyq qúqyqtyq tәrtipting ózine qauip tóndiredi», - dep jazylghan.

Halyqaralyq qylmystyq sot (HQS) - 1998 jyly qúrylghan, 2002 jyly resmy týrde júmysqa kirisken. Sot soghys qylmystary, adamzatqa qarsy qylmystar, genosid jәne territoriyalyq shabuyl siyaqty auyr halyqaralyq qylmystar ýshin jeke túlghalardy jauapkershilikke tartugha jauapty jalghyz halyqaralyq sot tóreligi bar organ.

Qazirgi uaqytta sotqa BÚÚ mýshe memleketterining ýshten ekisi, yaghni, 125 memleket túraqty mýshe. Amerika Qúrama Shtattary HQS qúrghan Rim statutyna qol qoyghanymen, ony eshqashan ratifikasiyalaghan joq. Qytay, Izraili jәne Resey HQS mýsheleri emes.

Abai.kz

0 pikir