Júma, 11 Qyrkýiek 2026
Qogham 168 0 pikir 11 Qyrkýiek, 2026 saghat 12:37

Zayyrlylyq jәne mekteptegi oramal mәselesi

Suret: turkystan.kz, instagram.com sayttarynan alyndy.

Elimizding aqparat kenistiginde songhy aptada mektep oqushylarynyng oramal taghu mәselesi qayta kóterildi. Áriyne, múny ayaq astynan payda bolghan taqyryp dey almas edik, óitkeni búl mәsele jylda oqu jyly basyndaghy túraqty taqyrypqa ainaldy dese de bolady.

Memleketting din salasyndaghy sayasatyn iske asyratyn uәkiletti organda 10 jylgha juyq qyzmet atqarghan maman retinde, músylman qazaqtyng bir balasy retinde jәne zayyrly memleketti elimizding damuy men órkendeuining manyzdy sharty bolyp tabylatynyna kәmil senetin azamat retinde osy mәselege qatysty aitar birer sózim bar.

Osy orayda, 2011-2022 jyldary aralyghynda jalpy әlemde, onyng ishinde Qazaqstanda radikaldy diny aghymdar men iydeyalardyng belsendi boy kótergen jyldary teris aghymdar men iydeyalargha tosqauyl qoiy, diny radikalizm men ekstremizm qaupin enseru jәne qoghamymyzda zayyrlylyq qaghidatyn ilgeriletu boyynsha el biyligi jýrgizgen saliqaly sayasatty iske asyru jolynda ortalyqtaghy jәne elimizding barlyq ónirlerindegi din isteri basqarmalaryndaghy әriptesterimmen memlekettik qyzmetker jәne sarapshy retinde sapaly júmystardy iske asyrudyng bel ortasynda jýrgenimdi oryndy maqtan tútatynymdy aita keteyin.

Sol jyldary BAQ betterinde osy saladaghy ózekti mәselelerge oy jýgirtken 30-gha juyq maqalalarym da jaryq kórdi. Sondyqtan songhy aptada kórinis tauyp otyrghan mәselege óz pikirimdi bildiru niyetim qoghamdaghy memleket-din araqatynasynan tuyndaytyn mәselelerding bәrimiz ýshin ózekti ekendiginen tuyndady.

Birinshiden, Oqu aghartu ministrligining jekemenshik mektepterde oramal taghatyn oqushylargha qatysty aitqan pikiri tym birjaqty bolghanyn aita ketu kerek. Memlekettik orta bilim oqu oryndarynda diny atributikany paydalanugha jol berilmeytini (diny kiyim kii, krest taghynu jәne t.b.) din salasyn retteytin zanda kórinis tapqan jәne onday talap Oqu-aghartu ministrligining búiryghynda da bar ekeni anyq. Oghan esh talas joq, zang talaby ortaq. Janadan qabyldanghan qoldanystaghy Konstitusiyamyzda da memleketimizding zayyrly qaghidaty jәne dinning memleketten bólingendigi naqty kórinis tapqan.

Desek te, búl jerde mәsele tuyndaydy: birinshiden, óz balalaryn diny ústanymdaryna sәikes tәrbiyelegisi keletin ata-analar zang talabyna moyynsúnulary tiyis jәne, ekinshiden, óz balalarynyng diny ústanymdaryna say orta mektepterde bilim aluyn qamtamasyz etui kerek.

Dindar ata-analar búl jaghdayda ne isteydi, ne isteui kerek?

Ol anyq – kóptegen dindar ata-analar óz balalaryn diny kiyimmen jýrip-aq orta bilim alularyna mýmkindik beruding ontayly joly retinde jekemenshik mektepterdi tandauda.

Sondyqtan Oqu-aghartu ministrligi oqushylardyng diny ústanymdaryn qúrmetteytin orta bilim beretin jekemenshik mekteptermen saliqaly qarym-qatynas ornatugha basymdyq bergeni jón dep sanaymyn.

Jalpy, memleket-din qatynastary shenberinde tuyndaytyn mәselelermen kýndelikti úshyrasatyn Oqu-aghartu, Ghylym jәne joghary bilim beru ministrlikteri men osy saladaghy sayasatty iske asyratyn jergilikti atqarushy organdar qoghammen qarym-qatynasta el qauipsizdigin qamtamasyz etip otyrghan arnauly organdardy qalqa retinde ústanatyn ritorikadan meylinshe alys bolghany jón bolar edi. Múnday ritorika mәselening sheshimi bola almaytyny anyq.

Biz búl jerde mynaday qarapayym shyndyqty moyyndauymyz kerek: din ústanatyn otbasylar men olardyng bala-shaghalary da osy elding azamattary. Sondyqtan olardyng ústanymdaryna qúrmetpen qarap, olardyng bala-shaghalarynyng basqa da balalar sekildi tolyqqandy bilim alularyna mýmkindik beretin orta qalyptastyruymyz kerek-aq. Qazirgi kýnde múnyng ontayly sheshimi jekemenshik mektepterde jýzege asyrylyp otyrghan bolsa ony tek qoldau qajet. Demokratiyalyq, qúqyqtyq jәne zayyrly qúndylyqtary berik ornyqqan aldynghy qatarly elderding tәjiriybesi de osynyng jón ekenin kórsetip otyr.

Alayda, din ústanatyn barlyq otbasylardyng óz balalaryn jekemenshik mektepterde oqytugha mýmkindikteri joq. Búl qarapayym shyndyq, obektivti jaghday. Oqu-aghartu ministrligi osy mәseleni ontayly sheshu jolyn el músylmandarynyng basyn qosyp otyrghan Qazaqstan músylmandary diny basqarmasymen birlesip izdegeni jón bolar edi.

Jalpy, songhy jyldary bizding qoghamda san ghasyrlardan beri qazaqtyng dәstýrli dinine ainalghan islam dinin órkeniyet kóshine ilese almaytyn senim, al islam dinin ústanushylardy radikal ne ekstremist kóretin pikirler kóptep taratyluda. Mekteptegi oramal taghu mәselesine qatysty tuyndaghan songhy jaghdaydy da olar óz ynghaylaryna paydalanyp shoq ýrleude. Osynday jaghdayda memlekettik organdardyng mәselege baysaldylyqpen qarap, din ústanushy azamattardyng qúqyqtaryna qúrmet kórsete otyryp sheshkeni dúrys dep sanaymyn.

Osy rette, eldegi din ústanyp jýrgen azamattar memleketting bilim beru mekemelerine qatysty talaby (densaulyq saqtau, otbasy, neke instituttaryna qatysty talaptarmen qatar) elimizdegi jalpygha ortaq adam qúqyghyn saqtau jәne qamtamasyz etu maqsatynan tuyndaytynyn týsinuleri tiyis. Azamattar memleketke qatynasta diny talaptardyng negizsiz óse berui aqyr sonynda búl saladaghy jaghdaydyng memleketke de, dinge de, azamattargha da jaghymsyz baghytta órbuine alyp baruy mýmkin ekenin esten shygharmaghan abzal. Qalay aitqanda da, memleketting qolynda zang arqyly mәjbýrleu, óz degenine kóndiru qúraly jetkilikti. Sondyqtan, diny birlestikter men dindar azamattarymyz memleketting zayyrlylyq qaghidattaryna qúrmetpen qarap, memleketimizding zayyrly qúrylysy azamattargha diny bostandyqpen qatar bәrine ortaq mindetter men jauapkershilikter jýkteytindigin úmytpaghany abzal.

Elimiz aman, júrtymyz tynysh bolsyn!

Meyram Imanbaev

Abai.kz

0 pikir

Ýzdik materialdar

Kókjiyek

Azamattyq qogham hәm ghylym men bilim damuy...

Ahmetbek Núrsila 1072
Bilgenge marjan

Parijdegi kitap jәne qazaq dalasynyng tarihy

Ómir Shynybekúly 2626
46 - sóz

«Bilimge mәjbýrleu»

Ábdirashit Bәkirúly 747
Aqmyltyq

Kóshpender oiyny qút bolsyn!

Serik Erghaly 713