Qazaqstan nәresteler ólimin qalay tómendetti?
Qazaqstan nәresteler ólimin azaytu boyynsha Ortalyq Aziya ónirinde eng ýzdik nәtiyje kórsetti. Densaulyq saqtau ministrligining mәlimetinshe, eldegi jana tughan nәrestelerding ólimi tiri tughan 1 000 balagha shaqqanda 3 jaghdaygha deyin tómendegen.
Búl kórsetkish arqyly Qazaqstan BÚÚ-nyng Túraqty damu maqsattarynyng (TDM/SDR) balalar ólimin azaytu jónindegi tapsyrmasyn merziminen búryn oryndady.
Ortalyq Aziya elderindegi jalpy ana men bala densaulyghynyng jaghdayy qanday, Qazaqstan múnday nәtiyjege qalay jetti jәne búl salanyng bolashaqtaghy mejeleri qanday?
ORTALYQ AZIYa ELDERIMEN SALYSTYRMALY TALDAU
Ortalyq Aziya ónirinde ana men bala densaulyghyn qorghau dengeyi jәne medisinalyq infraqúrylymnyng sapasy birkelki emes. Halyqaralyq úiymdardyng (BÚÚ, Dýniyejýzilik bank, YuNIYSEF) jәne aimaqtyq statistikalyq organdardyng derekterine sýiensek, jaghday tómendegidey:
Qazaqstan Nәresteler ólimi (1 000 tiri tughandargha)* 3,0; Negizgi sebepteri men erekshelikteri: Perinataldyq ortalyqtardyng jabdyqtaluy, «Analar saulyghy» baghdarlamasy, skriningter.
Ózbekstan Nәresteler ólimi (1 000 tiri tughandargha)* ~8 – 11; Negizgi sebepteri men erekshelikteri: Halyq sanynyng jedel ósui, auyldyq jerlerdegi medisinalyq mamandardyng tapshylyghy.
Qyrghyzstan Nәresteler ólimi (1 000 tiri tughandargha)* ~10 – 13; Negizgi sebepteri men erekshelikteri: Biyik tauly ónirlerdegi medisinalyq qoljetimsizdik, zamanauy jabdyqtardyng jetispeui.
Tәjikstan Nәresteler ólimi (1 000 tiri tughandargha)* ~13 – 16; Negizgi sebepteri men erekshelikteri: Infrastrukturanyng tozuy, auyldyq medisinanyng nasharlyghy, kardio jәne neonataldyq hirurgiyanyng azdyghy.
Týrikmenstan Nәresteler ólimi (1 000 tiri tughandargha)* ~15 – 19; Negizgi sebepteri men erekshelikteri: Derekterding jabyqtyghy, medisinalyq sapanyng tómendigi jәne mamandardyng jetispeushiligi.
(Eskertu: Kórshiles elderding kórsetkishteri halyqaralyq úiymdar men últtyq statistikanyng ortasha baghalauy boyynsha berilgen).
QAZAQSTANNYNG TABYS SYRY: MEDISINADA QANDAY REFORMALAR JASALDY?
Qazaqstannyng kórshiles elderge qaraghanda aitarlyqtay ilgeri shyghuyna keshendi memlekettik qoldau men tehnologiyalyq janartular sebep boldy:
Ishtegi úryqty diagnostikalau («Analar saulyghy» baghdarlamasy): Respublika boyynsha 22 úryq qorghau ortalyghynda «bir kýn klinikasy» formaty engizildi. Nәtiyjesinde, ishtegi tua bitken auytqulardy anyqtau kórsetkishi 12%-gha artty, al osy sebepten bolatyn nәreste ólimi 15%-gha azaydy.
Ekstremaldy tómen salmaqpen tughan nәrestelerdi aman alyp qalu: Qazirgi tanda salmaghy asa tómen (500 gramnan bastalatyn) shala tughan nәrestelerding aman qalu kórsetkishi 57%-gha jetti. Búl – joghary tehnologiyalyq neonatologiya men reanimasiyalyq infraqúrylymnyng damuynyng nәtiyjesi.
Infrastrukturalyq investisiya: Memleket búl jetistikpen shektelmey, aldaghy uaqytta taghy 16 jana balalar auruhanasy men perinataldyq ortalyq saludy josparlap otyr.
ÁLI DE BOLSA ShEShIMIN KÝTKEN TÝITKILDER
Qazaqstannyng ónirdegi kórsetkishi joghary bolghanymen, damyghan EYDÚ (OESR) elderining dengeyine (tiri tughan 1 000 balagha 1,5–2,5 ólim) tolyq jetu ýshin birqatar mәselelerdi sheshu qajet:
Ónirlik alshaqtyq: Astana men Almaty siyaqty megapolisterdegi joghary tehnologiyalyq medisina dengeyi men shalghaydaghy auyldyq ónirler arasyndaghy alshaqtyqty azaytu.
Kadrlar sapasy: Zamanauy qúral-jabdyqtarmen júmys istey alatyn tar beyindi neonatologtar, akusher-giynekologtar men balalar hirurgtarynyng tapshylyghyn jong.
Sóz týiini: Qazaqstannyng nәresteler ólimin 1 000 balagha 3 jaghdaygha deyin tómendetui – elding densaulyq saqtau salasyndaghy eng ýlken strategilyq jenisterining biri. Búl tek medisinalyq damudyng emes, sonymen birge adamy kapitalgha salynghan investisiyanyng qaytarymy.
Ortalyq Aziya elderi ýshin Qazaqstannyng neonataldyq qyzmetti sifrlandyru jәne úryqty ishte jatyp emdeu (vnutriutrobnoe lecheniye) tәjiriybesi aimaqtyq modelige ainala alady. Endigi basty mindet – salynatyn 16 jana perinataldyq ortalyq arqyly búl sapany elding eng shalghay audandaryna deyin jetkizu bolyp tabylady.
Abai.kz