Қазақстан нәрестелер өлімін азайту бойынша Орталық Азия өңірінде ең үздік нәтиже көрсетті. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, елдегі жаңа туған нәрестелердің өлімі тірі туған 1 000 балаға шаққанда 3 жағдайға дейін төмендеген.

Бұл көрсеткіш арқылы Қазақстан БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарының (ТДМ/СДР) балалар өлімін азайту жөніндегі тапсырмасын мерзімінен бұрын орындады.

Орталық Азия елдеріндегі жалпы ана мен бала денсаулығының жағдайы қандай, Қазақстан мұндай нәтижеге қалай жетті және бұл саланың болашақтағы межелері қандай?

ОРТАЛЫҚ АЗИЯ ЕЛДЕРІМЕН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ

Орталық Азия өңірінде ана мен бала денсаулығын қорғау деңгейі және медициналық инфрақұрылымның сапасы біркелкі емес. Халықаралық ұйымдардың (БҰҰ, Дүниежүзілік банк, ЮНИСЕФ) және аймақтық статистикалық органдардың деректеріне сүйенсек, жағдай төмендегідей:

Қазақстан Нәрестелер өлімі (1 000 тірі туғандарға)* 3,0; Негізгі себептері мен ерекшеліктері: Перинаталдық орталықтардың жабдықталуы, «Аналар саулығы» бағдарламасы, скринингтер.

Өзбекстан Нәрестелер өлімі (1 000 тірі туғандарға)* ~8 – 11; Негізгі себептері мен ерекшеліктері: Халық санының жедел өсуі, ауылдық жерлердегі медициналық мамандардың тапшылығы.

Қырғызстан Нәрестелер өлімі (1 000 тірі туғандарға)* ~10 – 13; Негізгі себептері мен ерекшеліктері: Биік таулы өңірлердегі медициналық қолжетімсіздік, заманауи жабдықтардың жетіспеуі.

Тәжікстан Нәрестелер өлімі (1 000 тірі туғандарға)* ~13 – 16; Негізгі себептері мен ерекшеліктері: Инфраструктураның тозуы, ауылдық медицинаның нашарлығы, кардио және неонаталдық хирургияның аздығы.

Түрікменстан Нәрестелер өлімі (1 000 тірі туғандарға)* ~15 – 19; Негізгі себептері мен ерекшеліктері: Деректердің жабықтығы, медициналық сапаның төмендігі және мамандардың жетіспеушілігі.

(Ескерту: Көршілес елдердің көрсеткіштері халықаралық ұйымдар мен ұлттық статистиканың орташа бағалауы бойынша берілген).

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТАБЫС СЫРЫ: МЕДИЦИНАДА ҚАНДАЙ РЕФОРМАЛАР ЖАСАЛДЫ?

Қазақстанның көршілес елдерге қарағанда айтарлықтай ілгері шығуына кешенді мемлекеттік қолдау мен технологиялық жаңартулар себеп болды:

Іштегі ұрықты диагностикалау («Аналар саулығы» бағдарламасы): Республика бойынша 22 ұрық қорғау орталығында «бір күн клиникасы» форматы енгізілді. Нәтижесінде, іштегі туа біткен ауытқуларды анықтау көрсеткіші 12%-ға артты, ал осы себептен болатын нәресте өлімі 15%-ға азайды.

Экстремалды төмен салмақпен туған нәрестелерді аман алып қалу: Қазіргі таңда салмағы аса төмен (500 грамнан басталатын) шала туған нәрестелердің аман қалу көрсеткіші 57%-ға жетті. Бұл – жоғары технологиялық неонатология мен реанимациялық инфрақұрылымның дамуының нәтижесі.

Инфраструктуралық инвестиция: Мемлекет бұл жетістікпен шектелмей, алдағы уақытта тағы 16 жаңа балалар ауруханасы мен перинаталдық орталық салуды жоспарлап отыр.

ӘЛІ ДЕ БОЛСА ШЕШІМІН КҮТКЕН ТҮЙТКІЛДЕР

Қазақстанның өңірдегі көрсеткіші жоғары болғанымен, дамыған ЭЫДҰ (ОЭСР) елдерінің деңгейіне (тірі туған 1 000 балаға 1,5–2,5 өлім) толық жету үшін бірқатар мәселелерді шешу қажет:

Өңірлік алшақтық: Астана мен Алматы сияқты мегаполистердегі жоғары технологиялық медицина деңгейі мен шалғайдағы ауылдық өңірлер арасындағы алшақтықты азайту.

Кадрлар сапасы: Заманауи құрал-жабдықтармен жұмыс істей алатын тар бейінді неонатологтар, акушер-гинекологтар мен балалар хирургтарының тапшылығын жою.

Сөз түйіні: Қазақстанның нәрестелер өлімін 1 000 балаға 3 жағдайға дейін төмендетуі – елдің денсаулық сақтау саласындағы ең үлкен стратегилық жеңістерінің бірі. Бұл тек медициналық дамудың емес, сонымен бірге адами капиталға салынған инвестицияның қайтарымы.

Орталық Азия елдері үшін Қазақстанның неонаталдық қызметті цифрландыру және ұрықты іште жатып емдеу (внутриутробное лечение) тәжірибесі аймақтық модельге айнала алады. Ендігі басты міндет – салынатын 16 жаңа перинаталдық орталық арқылы бұл сапаны елдің ең шалғай аудандарына дейін жеткізу болып табылады.

Abai.kz